Δρόμοι

Οι επικριτές…

… της μοντέρνας τέχνης σίγουρα θα χειροκροτήσουν τον συμβολισμό: η Γκαλερί
Τέιτ του Λονδίνου πλήρωσε περίπου 60.000 ευρώ για ένα μοντέρνο έργο, που δεν
είναι παρά μια «μερίδα» σκατά. Τα κονσερβαρισμένα περιττώματα είναι του Πιέρο
Μαντσόνι, ενός από τους πιο αμφιλεγόμενους καλλιτέχνες της Ιταλίας. Είναι μια
από τις ενενήντα τέτοιες κονσέρβες που «δημιούργησε» ο καλλιτέχνης το 1961,
σαν ένα «σχόλιο» για την αγορά τέχνης. Καθεμιά από αυτές τις κονσέρβες
περιείχε 30 γραμμάρια περιττωμάτων του Μαντσόνι, που ο ίδιος είχε κοστολογήσει
ανάλογα με το βάρος τους σε χρυσό. Με μια πρόχειρη ματιά στις οικονομικές
εφημερίδες, διαπιστώνουμε πως η Γκαλερί Τέιτ πλήρωσε τη δική της κονσέρβα πολύ
παραπάνω από όσο κοστίζει σήμερα το βάρος της σε χρυσό είκοσι τεσσάρων
καρατίων.

Υποτιμητικά…

… ο Ρουσσώ περιέγραφε το Παρίσι ως «πόλη βουτηγμένη στα σκατά», πριν από δύο
τόσους αιώνες. Είναι γεγονός πως, τότε, οι Παριζιάνοι τα πετούσαν όπου
έβρισκαν πρόχειρο. Μα ύστερα ήρθε μια επιθετική «εξυγιαντική» πολιτική, που
συμμάζεψε την πόλη, με επικλήσεις στην «καθαριότητα, την τάξη και το κάλλος».
Σύμφωνα με τον Φρόυντ, αυτές είναι οι τρεις προϋποθέσεις του πολιτισμού. Αν,
όπου «πολιτισμός», βάλει κανείς τη λέξη «κράτος», υποστηρίζει ο συγγραφέας
Ντομινίκ Λαπόρτ, ο οποίος έχει ασχοληθεί με σκατολογικά θέματα, θα καταλάβει
γιατί «ο ολοκληρωτισμός περιλαμβάνει τον εξοβελισμό των σκατών στην ιδιωτική
σφαίρα». Όπως είχε πει κάποτε, σε μία σπάνια έκρηξη ευφυΐας, ο πρώην δήμαρχος
της Νέας Υόρκης Ρούντι Τζουλιάνι, «ο πολιτισμός ήταν πάντα η αναζήτηση του
κατάλληλου μέρους για να βάλει κανείς τα περιττώματα». Φυσικά δεν είχε υπόψη
του την Γκαλερί Τέιτ.

Ο Μαντσόνι…

… πέθανε σε ηλικία μόλις είκοσι εννέα ετών – ίσα-ίσα που πρόλαβε να αφήσει
το κονσερβαρισμένο «σχόλιό» του για την ανθρώπινη ματαιοδοξία. Σε γράμμα του
σε έναν φίλο, εξηγούσε πως το κίνητρό του ήταν να ξεσκεπάσει τη μωρία που
δέρνει τους ανθρώπους οι οποίοι αδειάζουν τις γκαλερί μόνο και μόνο για να
γεμίζουν το δικό τους σαλόνι. «Θα ήθελα όλοι οι καλλιτέχνες να μπορούν να
πουλήσουν τα δακτυλικά αποτυπώματά τους ή τα σκατά τους σε κονσέρβα», έγραφε ο
Μαντσόνι. «Αφού οι συλλέκτες θέλουν κάτι πραγματικά προσωπικό, κάτι που να
ανήκει στον καλλιτέχνη, δεν υπάρχει τίποτα πιο πραγματικό από τα σκατά του.
Γιατί αυτά είναι πραγματικά δικά του».

Οι κονσέρβες…

… του Μαντσόνι σφραγίστηκαν σύμφωνα με τις βιομηχανικές προδιαγραφές, όπως
ας πούμε το ζαμπόν, και κατέληξαν σε διάφορα μέρη του κόσμου. Με τα χρόνια,
καμιά σαρανταριά από αυτές έσκασαν, σκορπίζοντας παντού «θραύσματα» από το
περιεχόμενό τους. Αυτή ακριβώς ήταν και η πρόθεση του Μαντσόνι. «Ελπίζω αυτές
οι κονσέρβες να σκάσουν στα μούτρα των συλλεκτών», είχε πει σε έναν φίλο.
Γιατί υπάρχουν εκρήξεις που σίγουρα είναι πολύ πιο αποτελεσματικές από τις
βόμβες.