γιατί… «Υπόθεση Μακρόπουλος» του Γιάνατσεκ;

Φαίνεται παράδοξο ότι η όπερα του Τσέχου Λέος Γιάνατσεκ «Υπόθεση Μακρόπουλος»,
που παρουσιάζεται απόψε στο Ηρώδειο από το Εθνικό Θέατρο του Μπρνο, δεν έχει
καν ήρωα με το – ελληνικό – όνομα Μακρόπουλος. Πώς προκύπτει λοιπόν το
ελληνικότατο επώνυμο του τίτλου στο έργο, που έχει ως ηρωίδα μια
υπερτριακοσαετή γυναίκα, που παραδίδεται στον Θάνατο; Όπως εξηγεί ο Νίκος
Μπακουνάκης, το «αντικείμενο Μακρόπουλος» (όπως είναι η απευθείας μετάφραση
του τσεχικού τίτλου «Vecv Makropulos») δεν είναι παρά το χειρόγραφο στο οποίο
ο Έλληνας γιατρός και αλχημιστής του βασιλιά Ροδόλφου Β’ των Αψβούργων
(1552-1612), Ιερώνυμος Μακρόπουλος, είχε γράψει – στα ελληνικά – τη συνταγή
ενός ελιξιρίου, που παρέτεινε τη ζωή κατά 300 χρόνια. Το 1565, ο βασιλικός
γιατρός έδωσε το ελιξίριο, για να δοκιμάσει την επίδρασή του, αλλά και για να
πείσει τον βασιλιά ότι δεν είναι δηλητήριο, στη 16χρονη κόρη του Ελίνα
Μακρόπουλος. Ο βασιλιάς δεν τον πίστεψε όμως και τον έκλεισε φυλακή. Η Ελίνα
όμως έζησε έως το 1920 – χρονιά δράσης στην όπερα του Γιάνατσεκ – αλλάζοντας
ταυτότητα κάθε εξήντα χρόνια, πάντα όμως με τα αρχικά «Ε.Μ.»: Ελίνα
Μακρόπουλος, Ευγενία Μοντέζ, Ελιάν ΜακΓκρέγκορ, Εκαταρίνα Μίσκιν, Έλσα Μίλερ,
Εμίλια Μάρτι. Ως Εμίλια παραδίδεται στον Θάνατο, επαναφέροντας τους φυσικούς –
αναπόδραστους – κανόνες…