«Ήρθε η ώρα να εκδικηθούμε για τα γκολ!»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά  |
 |
|
Αριστερά: Το εξώφυλλο του βιβλίου «Ο πόλεμος του ποδοσφαίρου», που θα |
Αγκάλιασα τον τηλεγραφητή, του ευχήθηκα να βγει από τον πόλεμο σώος και
αβλαβής και ξεκίνησα για το ξενοδοχείο. Όταν όμως βγήκα στον δρόμο και έκανα
μερικά βήματα, συνειδητοποίησα ότι είχα χαθεί. Βρέθηκα σε τρομερά σκοτάδια, σε
σκοτάδια πυκνά, αδιαπέραστα, κι ένας μαύρος, πηχτός πολτός σκέπασε τα μάτια
μου, δεν έβλεπα απολύτως τίποτα, ούτε καν τα τεντωμένα μπροστά χέρια μου. Ο
ουρανός πρέπει να είχε συννεφιάσει, γιατί τα αστέρια είχαν χαθεί, πουθενά δεν
φαινόταν κανένα φως. Ήμουν μόνος σε μια ξένη και άγνωστη πόλη, την οποία δεν
έβλεπα, ήταν σαν να την είχε καταπιεί η γη. Επικρατούσε μια επιβλητική ησυχία,
η πόλη σιωπούσε σαν μαγεμένη, από πουθενά καμία φωνή, κανένας ήχος. Προχωρούσα
σαν τυφλός, ψηλαφώντας τους τοίχους, τα λούκια και τις σιδεριές στις βιτρίνες
των καταστημάτων. Συνειδητοποίησα ότι τα παπούτσια μου χτυπούσαν δυνατά και
άρχισα να περπατάω στις μύτες των ποδιών μου. Ξαφνικά ένιωσα ότι ο τοίχος είχε
τελειώσει, πρέπει να είχα φτάσει σε κάποια διασταύρωση. Ή μήπως ήταν πλατεία;
Ή μήπως βρισκόμουν σε καμιά μεγάλη πλαγιά και πιο κάτω υπήρχε γκρεμός; Άρχισα
να ψαχουλεύω το έδαφος με τα πόδια. Άσφαλτος! Αυτό σήμαινε πως βρισκόμουν σε
οδόστρωμα. Πέρασα απέναντι και πιάστηκα πάλι από έναν τοίχο. Δεν ήξερα πού
ήταν το ταχυδρομείο, πού το ξενοδοχείο. Περιπλανιόμουν, αλλά συνέχισα να
περπατάω. Ξάφνου ακούστηκε ένας δυνατός κρότος, ένιωσα να χάνω την ισορροπία
μου κι έπεσα στο πεζοδρόμιο.
Είχα αναποδογυρίσει έναν μεταλλικό σκουπιδοτενεκέ.
Ο δρόμος πρέπει να ήταν κατηφορικός, γιατί ο σκουπιδοτενεκές κύλησε προς τα
κάτω κάνοντας τρομακτικό θόρυβο. Εκείνη τη στιγμή άκουσα από πάνω μου, από
όλες τις πλευρές ταυτόχρονα, το τρίξιμο παραθύρων που άνοιγαν και υστερικούς,
τρομαγμένους ψιθύρους: «silencio! silencio!». Η πόλη ήθελε να την ξεχάσει γι’
αυτή τη νύχτα ο κόσμος, να βυθιστεί στα σκοτάδια και στη σιωπή – πάλευε να μην
αποκαλυφθεί. Όσο ο άδειος σκουπιδοτενεκές κυλούσε προς τα κάτω, όλο και πιο
μακριά από μένα άνοιγαν καινούργια παράθυρα και ακουγόταν άλλοτε ένας
ικετευτικός και άλλοτε ένας γεμάτος οργή ψίθυρος: «silencio! silencio!». Αλλά
δεν υπήρχε τρόπος να σταματήσω αυτό το μεταλλικό τέρας που κατρακυλούσε στους
έρημους δρόμους σαν τρελό, βροντούσε πάνω στις πέτρες, χτυπούσε στα φανάρια
και κροτούσε. Κόλλησα στο πεζοδρόμιο. Καθόμουν τρομαγμένος, λουσμένος στον
ιδρώτα. Φοβόμουν ότι θ’ άρχιζαν να πυροβολούν προς το μέρος μου. Έκανα μια
πράξη προδοσίας απέναντι στην πόλη. Ο εχθρός μπορούσε να ακούσει τον θόρυβο
του σκουπιδοτενεκέ και να καθορίσει τη θέση της Τεγκουσιγκάλπα, η οποία υπό
άλλες συνθήκες, μέσα σ’ αυτά τα σκοτάδια και τη σιωπή, θα ήταν αδύνατον να
εντοπιστεί.
Σκέφτηκα πως είχα μόνο μία λύση – να φύγω, να τρέξω όσο πιο μακριά γινόταν.
Πετάχτηκα κι άρχισα να τρέχω. Είχα πονοκέφαλο γιατί, πέφτοντας στο πεζοδρόμιο,
χτύπησα. Έτρεχα σαν τρελός, μέχρι που σκόνταψα κάπου, έπεσα με το πρόσωπο και
ένιωσα αίμα στο στόμα μου. Σηκώθηκα και ακούμπησα σ’ έναν τοίχο. Ο κλοιός των
τοίχων στένευε γύρω μου, στεκόμουν μαζεμένος, φυλακισμένος από μια πόλη που
δεν έβλεπα. Αναζητούσα με το βλέμμα φώτα από φακούς, γιατί σκεφτόμουν ότι θα
με καταδίωκαν. Θα έπιαναν τον παρείσακτο που παραβίασε την πολεμική διαταγή
για γενική απαγόρευση κυκλοφορίας στους δρόμους τη νύχτα. Τίποτα όμως,
επικρατούσε νεκρική σιγή και απόλυτο σκοτάδι. Σύρθηκα με τα χέρια απλωμένα
μπροστά μου, χαμένος στον λαβύρινθο των τοίχων, χτυπημένος, αιμόφυρτος, με
σκισμένο πουκάμισο. Πρέπει να είχαν περάσει αιώνες, πρέπει να είχα φτάσει στην
άκρη του κόσμου. Ξαφνικά ξέσπασε μπόρα, μια δυνατή, τροπική μπόρα. Για μια
στιγμή μια αστραπή φώτισε την πόλη-φάντασμα. Βρισκόμουν ανάμεσα σε άγνωστους
δρόμους, είδα μερικές παλιές, άθλιες πολυκατοικίες, ένα ξύλινο σπίτι, ένα
φανάρι, ένα καλντερίμι. Και όλα ξαναχάθηκαν σε κλάσματα δευτερολέπτου.
Ακουγόταν μόνο ο ήχος της βροχής και κάπου κάπου το θρόισμα του αέρα.
Στεκόμουν πουντιασμένος, βρεγμένος, ριγώντας ολόκληρος. Ψηλάφησα στον τοίχο
την εσοχή μιας πόρτας και στάθηκα εκεί για να προφυλαχτώ από τη βροχή.
Στριμωγμένος ανάμεσα στον τοίχο και στην πόρτα, προσπάθησα να κοιμηθώ – αλλά
μάταια.
Την αυγή με βρήκε μια στρατιωτική περίπολος.
«Ανόητε άνθρωπε», μου είπε ένας νυσταλέος λοχίας, «πού γυρνάς νύχτα σε περίοδο
πολέμου;».
Με κοιτούσαν καχύποπτα και ήθελαν να με πάνε στο φρουραρχείο της πόλης.
Ευτυχώς είχα μαζί μου ταυτότητα και τους εξήγησα τι είχε συμβεί. Με οδήγησαν
στο ξενοδοχείο. Καθ’ οδόν ο λοχίας μού είπε ότι όλη τη νύχτα διεξάγονταν μάχες
στο μέτωπο, αλλά το μέτωπο ήταν μακριά, και από την Τεγκουσιγκάλπα δεν
μπορούσες να ακούσεις τους πυροβολισμούς.
Από νωρίς το πρωί οι άνθρωποι έσκαβαν χαρακώματα και έστηναν οδοφράγματα. Η
πόλη ετοιμαζόταν για πολιορκία. Οι γυναίκες μάζευαν προμήθειες και σφάλιζαν τα
παράθυρα με λωρίδες από χαρτί. Ο κόσμος έτρεχε στους δρόμους, άγνωστο πού,
επικρατούσε ατμόσφαιρα πανικού. Ομάδες φοιτητών έγραφαν με μπογιά μεγάλα
συνθήματα στους τοίχους και στους φράχτες. Ο ποιητικός οίστρος κατέλαβε την
Τεγκουσιγκάλπα, μέσα σε λίγες ώρες οι τοίχοι γέμισαν από χιλιάδες συνθήματα:
«ΜΗΝ ΕΛΠΙΖΕΙ Η ΒΛΑΧΟΥΡΑ ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΡΕΙ ΤΗΝ ΟΝΔΟΥΡΑ», «ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ, ΗΡΘΕ Η ΣΤΙΓΜΗ
ΝΑ ΚΟΨΟΥΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗ», «ΘΑ ΕΚΔΙΚΗΘΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟ 3-0!», «ΝΤΡΟΠΗ
ΣΤΟΝ ΡΑΜΟΣ ΠΟΡΦΙΡΙΟ ΠΟΥ ΖΕΙ ΜΕ ΣΑΛΒΑΔΟΡΙΝΗ», «ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΙ ΤΟΝ ΡΑΪΜΟΥΝΤΟ
ΓΡΑΝΑΝΤΟΣ ΝΑ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ. ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΣΑΛΒΑΔΟΡ!» κτλ.
κτλ.
Οι Λατινοαμερικανοί, που γενικά έχουν μια μανία με τους κατασκόπους, τις
μυστικές υπηρεσίες και τις συνωμοσίες, τώρα, σε συνθήκες πολέμου, έβλεπαν
παντού τον δάκτυλο της πέμπτης φάλαγγας. Ούτε και στη δική μου την περίπτωση
τα πράγματα ήταν καλά. Η επίσημη προπαγάνδα και από τις δύο πλευρές του
μετώπου είχε εξαπολύσει μια άγρια εκστρατεία κατηγορώντας τους κομμουνιστές
για όλα τα δεινά, κι εγώ ήμουν ο μόνος δημοσιογράφος από σοσιαλιστική χώρα
εκεί. Μπορούσαν να με διώξουν, αλλά εγώ ήθελα να μείνω στον πόλεμο μέχρι το
τέλος.
Πήγα στο ταχυδρομείο και κάλεσα τον τηλεγραφητή για μπίρα. Ήταν
κατατρομαγμένος επειδή, παρόλο που ο πατέρας του καταγόταν από την Ονδούρα, η
μητέρα του ήταν υπήκοος του Σαλβαδόρ. Έτσι είχε βρεθεί στον κύκλο των υπόπτων.
Δεν ήξερε τι τον περίμενε. Από το πρωί η αστυνομία μάζευε όλους τους
Σαλβαδορινούς σε πρόχειρα στρατόπεδα, συνήθως σε στάδια. Σε όλη τη Λατινική
Αμερική τα στάδια επιτελούν δύο ρόλους: Σε ήρεμους καιρούς διεξάγονται εκεί
αγώνες, σε περιόδους κρίσης μετατρέπονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ονομαζόταν Χοσέ Μαλάγκα. Πίναμε μπίρα σ’ ένα μπαρ δίπλα στο ταχυδρομείο. Η
κοινή κατάσταση αβεβαιότητας στην οποία είχαμε βρεθεί μας έφερε κοντά, ήμασταν
στην ίδια μοίρα. Ο Χοσέ κάθε λίγο και λιγάκι τηλεφωνούσε στη μητέρα του, που
καθόταν κλεισμένη στο σπίτι, και της έλεγε:
«Μαμά, είμαι εντάξει, δεν μ’ έχουν πιάσει, δουλεύω».
Το μεσημέρι ήρθαν σαράντα συνάδελφοι ανταποκριτές από το Μεξικό. Πήγαν
αεροπορικώς έως τη Γουατεμάλα και εκεί νοίκιασαν πούλμαν, γιατί το αεροδρόμιο
της Τεγκουσιγκάλπα ήταν κλειστό. Όλοι ήθελαν να πάνε στο μέτωπο. Πήγαμε στο
προεδρικό μέγαρο, ένα άσχημο κτίριο σε στυλ αρ νουβό στο κέντρο της πόλης,
βαμμένο σε έντονο γαλάζιο χρώμα, για να κανονίσουμε να μας δώσουν την άδεια.
Γύρω από το μέγαρο είχαν αναπτυχθεί συστοιχίες από αυτόματα όπλα, κρυμμένα
πίσω από σακιά με άμμο. Στην αυλή υπήρχαν αντιαεροπορικά κανόνια.
Πηγαινοερχόταν πολύς στρατός. Μέσα, στους διαδρόμους, κοιμούνταν στρατιώτες
και υπήρχαν στοιβαγμένα πολλά όπλα. Επικρατούσε γενική αναμπουμπούλα.
Κάθε πόλεμος σημαίνει πολλή αναμπουμπούλα και μεγάλη σπατάλη ζωών και
αντικειμένων. Οι άνθρωποι διεξάγουν πολέμους εδώ και χιλιάδες χρόνια – κι
όμως, κάθε φορά μοιάζει σαν όλα να ξεκινούν από την αρχή, σαν να διεξάγουν τον
πρώτο στον κόσμο πόλεμο.
Εμφανίστηκε ένας λοχαγός και είπε ότι ήταν ο εκπρόσωπος Τύπου του στρατού.
Όταν ρωτήθηκε για την κατάσταση, απάντησε ότι νικούσαν σε όλα τα μέτωπα κι ότι
ο εχθρός είχε υποστεί μεγάλες απώλειες.
«Εντάξει», συμφώνησε ο Γκριν από το Α.Ρ., «αλλά εμείς θέλουμε να το δούμε».
Βάζαμε πάντα μπροστά τους Αμερικανούς γιατί ήταν η σφαίρα της επιρροής τους
και γιατί τους άκουγαν και μπορούσαν να κανονίσουν πολλά πράγματα. Ο λοχαγός
είπε ότι την επομένη θα πηγαίναμε κι εμείς στο μέτωπο, αλλά ο καθένας έπρεπε
να πάρει μαζί του δύο φωτογραφίες.
Από έναν αγροτικό δρόμο φτάσαμε σ’ ένα σημείο όπου, κάτω από ένα δέντρο,
υπήρχαν δύο μικρά κανόνια και στοίβες από πυρομαχικά. Από μπροστά μας περνούσε
ένας δρόμος που οδηγούσε στο Σαλβαδόρ. Και από τις δύο πλευρές του δρόμου
υπήρχαν βάλτοι, ενώ πέρα απ’ αυτούς άρχιζε ένα πυκνό, καταπράσινο δάσος. Από
τα σύνορα με το Σαλβαδόρ μάς χώριζαν οχτώ χιλιόμετρα ακόμα.
Ο ιδρωμένος και αξύριστος ταγματάρχης που είχε αναλάβει την άμυνα του
συγκεκριμένου δρόμου μάς είπε ότι δεν μπορούσαμε να πάμε πιο πέρα. Εδώ άρχιζε
το πεδίο δράσης και των δύο στρατών, αλλά με έναν τρόπο που ήταν δύσκολο να
καταλάβεις πού βρισκόταν ο ένας και πού ο άλλος, και τι ανήκε σε ποιον. Στο
πυκνό δάσος δεν φαινόταν τίποτα. Συχνά δυο εχθρικά τμήματα αντιλαμβανόταν το
ένα το άλλο την τελευταία στιγμή, όταν, περιφερόμενα ανάμεσα στους θάμνους,
βρίσκονταν πρόσωπο με πρόσωπο, σε απόσταση αναπνοής. Επιπλέον οι δύο στρατοί
είχαν τις ίδιες στολές, τον ίδιο εξοπλισμό και μιλούσαν την ίδια – την
ισπανική – γλώσσα, οπότε ένα τμήμα που έπεφτε πάνω σ’ ένα άλλο τμήμα μπορούσε
να μην ξέρει καν αν συνάντησε δικούς του ή εχθρούς.
Ο ταγματάρχης μάς συμβούλεψε να γυρίσουμε στην Τεγκουσιγκάλπα, γιατί, αν
προχωρούσαμε, υπήρχε περίπτωση να σκοτωνόμασταν άγνωστο από ποιον (λες κι έχει
σημασία, σκέφτηκα). Αλλά τότε οι οπερατέρ της τηλεόρασης είπαν πως έπρεπε να
προχωρήσουν στην πρώτη γραμμή του μετώπου για να τραβήξουν τους στρατιώτες σε
δράση, πώς πυροβολούν και σκοτώνονται. Ο Γκρέγκορ Στράουμπ από το NBC είπε ότι
έπρεπε να πάρει κοντινό πλάνο προσώπου στρατιώτη από το οποίο να στάζει
ιδρώτας. Ο Ροντόλφο Καρίγιο από το CBS είπε ότι έπρεπε να τραβήξει έναν
συντετριμμένο διοικητή που κάθεται κάτω από ένα θάμνο και κλαίει γιατί χάθηκε
όλη του η μονάδα. Ένας Γάλλος οπερατέρ ήθελε να τραβήξει ένα πανοραμικό πλάνο,
με μια μονάδα της Ονδούρας να επιτίθεται σε μια μονάδα του Σαλβαδόρ ή
αντίστροφα. Κάποιος άλλος ήθελε να τραβήξει έναν στρατιώτη να κουβαλάει έναν
νεκρό συναγωνιστή του. Με τους οπερατέρ ενώθηκαν οι ρεπόρτερ του ραδιοφώνου. Ο
Ενρίκε Αμάντο από το Radio Mundo ήθελε να ηχογραφήσει το βογκητό ενός
τραυματισμένου στρατιώτη που καλεί σε βοήθεια όλο και πιο αδύναμα, μέχρι που
ν’ αφήσει την τελευταία του πνοή. Ο Τσαρλς Μίντοουζ από το Radio Canada ήθελε
να ‘χει τη φωνή ενός στρατιώτη που, εν μέσω μιας άγριας ανταλλαγής
πυροβολισμών, καταριέται τον πόλεμο. Ο Ναοτάκε Μοχίντα από το Radio Japan
ήθελε να έχει τη φωνή κάποιου αξιωματικού που, μέσα στους κανονιοβολισμούς,
συνεννοείται με τον διοικητή του από ιαπωνέζικο ραδιοτηλέφωνο.
Ήταν και άλλοι πολλοί που αποφάσισαν να προχωρήσουν. Εδώ λειτουργεί το ισχυρό
κίνητρο του ανταγωνισμού. Αφού πήγε η αμερικανική τηλεόραση, όφειλαν να
προχωρήσουν και τα αμερικανικά πρακτορεία ειδήσεων. Αφού προχώρησαν τα
αμερικανικά πρακτορεία, έπρεπε να προχωρήσει το Reuter και το AFP. Αφού
προχώρησε ο ρεπόρτερ του NBC, όφειλε να προχωρήσει και ο ρεπόρτερ του BBC. Από
πατριωτική περηφάνια, ως ο μόνος Πολωνός σ’ αυτή τη συντροφιά, αποφάσισα να
ακολουθήσω την ομάδα σ’ αυτήν την απελπισμένη πορεία. Κάτω από το δέντρο
έμειναν εκείνοι που είπαν ότι πάσχουν από την καρδιά τους ή ότι θα γράψουν
γενικά ρεπορτάζ και οι λεπτομέρειες δεν τους ενδιαφέρουν.
Ξεκινήσαμε καμιά εικοσαριά ακολουθώντας έναν άδειο ασφαλτοστρωμένο δρόμο, που
τον έλουζε ένας έντονος ήλιος. Το ρίσκο, ακόμα και η τρέλα τούτης της πορείας,
συνίστατο στο ότι ο δρόμος ανηφόριζε κατά μήκος ενός ψηλού αναχώματος, και οι
δύο στρατοί που ήταν κρυμμένοι στο δάσος, το οποίο άρχιζε περίπου εκατό μέτρα
από μας, μπορούσαν να μας δουν θαυμάσια. Αρκούσε να ρίξει κανείς μερικές ριπές
από αυτόματο προς την πλευρά μας.
Στην αρχή όλα πήγαιναν καλά. Ακούγαμε δυνατούς πυροβολισμούς και εκρήξεις από
οβίδες του πυροβολικού, αλλά κάπου μακριά, περίπου δύο χιλιόμετρα παραπέρα.
Για να πάρουμε θάρρος, κουβεντιάζαμε (νευρικά και κάπως χωρίς νόημα). Ένας
έλεγε ανέκδοτα. Το θέμα ήταν να δημιουργήσουμε την εντύπωση ότι η ομάδα
συμπεριφερόταν κανονικά, να, απλώς περπατάμε και τίποτε άλλο. Αλλά ύστερα από
ένα χιλιόμετρο άρχισε να μας καταλαμβάνει πανικός. Είναι πραγματικά πολύ
δυσάρεστο συναίσθημα το να περπατάς γνωρίζοντας ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να
σε βρει καμιά σφαίρα. Τα πόδια βαραίνουν σαν μολύβι, το μέτωπο λούζεται στον
ιδρώτα. Αλλά κανείς μας δεν ήθελε να παραδεχτεί ανοιχτά ότι φοβόταν. Πρώτα
κάποιος πρότεινε απλώς να ξεκουραστούμε. Να, ας καθήσουμε να ανασάνουμε.
Έπειτα, αφού ξαναρχίσαμε την πορεία μας, δύο έμειναν πίσω, απορροφημένοι τάχα
από την κουβέντα. Ύστερα κάποιος είδε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συστάδα
δέντρων και θέλησε να τα παρατηρήσει λίγο περισσότερο. Μετά άλλοι δύο μας
δήλωσαν πως έπρεπε να γυρίσουν γιατί είχαν ξεχάσει τα φίλτρα από τις κάμερές
τους. Καθήσαμε και πάλι να ξαποστάσουμε – και τούτες οι ανάπαυλες τραβούσαν
όλο και περισσότερο. Είχαμε μείνει δέκα.
Ο συγγραφέας
Ο Ρίσαρντ Καπισίνσκι είναι Πολωνός δημοσιογράφος και συγγραφέας, γεννημένος
στο Πινσκ. Διακρίθηκε ως πολεμικός ανταποκριτής και έζησε 27 επαναστάσεις και
πραξικοπήματα στην Αφρική, στην Ασία και στη Λατινική Αμερική. Φλέρταρε πολλές
φορές με τον θάνατο στα πολεμικά μέτωπα. Έχει γράψει το «Από τον ένα πόλεμο
στον άλλο», το «Ιμπέριουμ», τον «Πόλεμο του ποδοσφαίρου», τον «Έβενο». Τα δύο
τελευταία εξασφάλισε για την Ελλάδα ο εκδοτικός οίκος «Μεταίχμιο».
Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής
Google news
