Διαστάσεις Πώς γεννήθηκε ο έρωτας

Μια μέρα, ίσως μια νύχτα, πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια, έγινε μια
χειρονομία. Ειπώθηκε μια λέξη. Ενώθηκαν δύο σώματα. Κάπως έτσι γεννήθηκε ο έρωτας.

Αγκαλιασμένο ζευγάρι. Οι σκελετοί βρέθηκαν στο σπήλαιο των Παιδιών, στο Γκριμάλντι της Ιταλίας, και χρονολογούνται εδώ και 30.000 χρόνια

Πού θα πρέπει να αναζητήσουμε τις ρίζες του έρωτα; Σε κομμάτια σκελετών; Σε
πήλινα σκεύη; Σε σχέδια, σε γκραβούρες; Στους τοίχους των σπηλιών; Και πότε
πρωτοεμφανίζεται αυτό το συναίσθημα; Η μικροσκοπική Λούσυ, ο περίφημος
αυστραλοπίθηκος που έζησε πριν από 3 εκατομμύρια χρόνια, είχε άραγε την
ευκαιρία να ερωτευθεί; Για τον Γάλλο ιστορικό Ζαν Κουρτέν, το ερωτικό
συναίσθημα συνδέεται άρρηκτα με τη φροντίδα των νεκρών. Ο Homo erectus, που
εγκατέλειπε τους νεκρούς του άθαφτους, ανάμεσα στα ζώα, δεν είναι δυνατόν να
αισθανόταν αγάπη. Η Λούσυ μπορεί να αισθανόταν έλξη απέναντι στους ομοίους
της, αλλά τίποτα παραπάνω. Ο πρώτος που αγάπησε πραγματικά ήταν ο άνθρωπος του
Κρο-Μανιόν.

Οι ρίζες του πάθους εντοπίζονται λοιπόν στην Αφρική, πριν από 100.000 χρόνια.
Και τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει πολύ από τότε. Ίσα-ίσα, οι ερωτικές σχέσεις
ήταν τότε πιο ελεύθερες, πιο δυνατές, πιο ειλικρινείς, αφού δεν ήταν
υποχρεωμένες να υπακούουν σε κοινωνικούς κανόνες. Η Παλαιολιθική περίοδος ήταν
η χρυσή εποχή του έρωτα! Τα ζώα κινούνταν ελεύθερα, οι πόροι ήταν άφθονοι, οι
άνθρωποι λιγοστοί: ζούσαν σε ημινομαδική κατάσταση και αντάλλασσαν πρώτες
ύλες, γνώσεις και – γιατί όχι; – συντρόφους. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος
εκείνης της εποχής ήταν πολυγαμικός. Όταν ζεις από το κυνήγι, δεν μπορείς να
συντηρήσεις πολλές γυναίκες. Έχουν ανακαλυφθεί βέβαια τάφοι με έναν άνδρα και
δύο γυναίκες, πιθανότατα τις δύο «συζύγους» του, που θυσιάστηκαν όταν πέθανε
για να τον συνοδεύσουν στον τάφο. Στο Ντόλνι Βεστόνιτσε της Μοραβίας, σε έναν
τόπο όπου πριν από 25.000 ζούσαν κυνηγοί μαμούθ, βρέθηκε μάλιστα ένας τάφος με
μια γυναίκα και δύο άνδρες: ο ένας ακουμπούσε το χέρι του στο φύλο της
γυναίκας, που ήταν καλυμμένο με ώχρα. Αλλά αυτά είναι μάλλον εξαιρέσεις.

Και πώς το έκαναν τότε οι άνθρωποι; Σαν τα ζώα; Από πότε χρονολογείται η
«ιεραποστολική στάση»; Η απάντηση είναι αδύνατη, λέει ο Κουρτέν στο περιοδικό
Λ’Εξπρές. Πολλά προκαταρκτικά μάλλον δεν υπήρχαν. Οι προϊστορικοί
άνθρωποι μπορεί να μην έκαναν έρωτα με πολύ εκλεπτυσμένο τρόπο, όμως
αισθάνονταν στοργή, το δείχνουν οι στολισμένοι γυναικείοι σκελετοί. Σε έναν
τάφο από την εποχή των Νεάντερταλ βρέθηκε μια γυναίκα σκεπασμένη με λουλούδια
που τα είχαν μαζέψει σε μια περιοχή πολλές ώρες μακριά με τα πόδια. Οι κανόνες
αρχίζουν να αλλάζουν στη Νεολιθική εποχή, με την εμφάνιση των καλλιεργητών και
των κτηνοτρόφων. Οι πληθυσμοί αυξάνονται, οι νοοτροπίες αλλάζουν, χρειάζεται
μια άλλη κοινωνική οργάνωση, ένας αρχηγός. Δεν μπορείς πια να κτίζεις την
καλύβα σου όπως θέλεις. Ούτε βέβαια να διαλέγεις ελεύθερα τον ερωτικό σου
σύντροφο. Οι ερωτικές σχέσεις «εξομαλύνονται». Και αρχίζει η ανία.