ΕΡΙΚ ΜΠΡΟΥΝΕΡ «Ας πούμε λοιπόν… μεταλλαγμένες αλήθειες»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Θα πρέπει πρώτα να βελτιωθούν οι έλεγχοι για την ασφάλεια των μεταλλαγμένων |
«Ένας αγώνας δρόμου… Από τη μια η επιστήμη, που τρέχει να προλάβει τις
εξελίξεις, και από την άλλη η δημόσια συζήτηση και οι αντιδράσεις από
περιβαλλοντικές οργανώσεις και ενώσεις καταναλωτών». Έτσι περιγράφει ο Dr Eric
Brunner, καθηγητής Επιδημιολογίας και Δημόσιας Υγείας στο University College
του Λονδίνου (UCL), το σημερινό σκηνικό στον τομέα της βιοτεχνολογίας που
αφορά φυτά και τρόφιμα. Η δική του πρόταση είναι να… μειώσουμε ταχύτητα. Να
περιμένουμε ακόμη πιο ασφαλείς και αναλυτικούς ελέγχους, πιο σίγουρες
απαντήσεις.
Μέλος της ομάδας που μελέτησε τις επιπτώσεις των γενετικά μεταλλαγμένων
τροφίμων στην ανθρώπινη υγεία, για λογαριασμό της Ακαδημίας Επιστημών της
Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society), ο Έρικ Μπρούνερ γνωρίζει πολύ καλά την
πολυπλοκότητα του θέματος. «Η δυσκολία», εξηγεί, «είναι το ότι δεν έχουμε να
κάνουμε με μία απλή και γνωστή απειλή (ή έστω με κάποιες συγκεκριμένες
απειλές, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τα τρόφιμα που προκαλούν
δηλητηριάσεις).
Στην πραγματικότητα, δεν γνωρίζουμε ποιες και τι είδους απειλές θα
πρέπει να μελετήσουμε. Οι επιστήμονες έχουν συμφωνήσει πως δεν είναι καθόλου
καλή ιδέα το να χρησιμοποιούμε γονίδια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά στα γενετικά
μεταλλαγμένα προϊόντα που πρόκειται να βγουν στο εμπόριο. Κι αυτό γιατί
υπάρχουν φόβοι πως η ανθεκτικότητα θα μπορούσε να μεταδοθεί σε άλλα, άγρια
είδη του ίδιου φυτού ή σε άλλους οργανισμούς. Επιπλέον, οι έλεγχοι, έτσι όπως
γίνονται σήμερα, δεν μας επιτρέπουν να διακρίνουμε τις διαφορές μεταξύ
μεταλλαγμένων και συμβατικών προϊόντων».
Η μελέτη που δημοσίευσε πρόσφατα η βρετανική Ακαδημία Επιστημών κατέληξε στο
συμπέρασμα πως δεν υπάρχουν λόγοι που να αμφισβητούν την ασφάλεια των τροφίμων
που περιέχουν γενετικά τροποποιημένα συστατικά και διατίθενται αυτήν τη στιγμή
στην αγορά. Επίσης δεν υπάρχουν λόγοι που να δικαιολογούν το επιχείρημα ότι η
γενετική τροποποίηση καθιστά, με μιας, ένα τρόφιμο λιγότερο ασφαλές από το
συμβατικό αντίστοιχό του. «Ωστόσο», τονίζει ο Έρικ Μπρούνερ, «η ανυπαρξία
αποδείξεων δεν θα πρέπει να θεωρείται απόδειξη πως δεν υπάρχουν κίνδυνοι,
δεδομένης της φύσης και της σοβαρότητας των πιθανών κινδύνων». Αυτό που
προτείνει τόσο ο ίδιος αλλά και η συντακτική ομάδα της μελέτης είναι πως «οι
έλεγχοι για την ασφάλεια των γενετικά μεταλλαγμένων φυτών και τροφίμων θα
πρέπει να βελτιωθούν και να βελτιώνονται συνεχώς. Αυτό είναι κάτι που δεν το
αρνείται κανείς, σε όποια… ιδεολογική ή επιστημονική πλευρά κι αν ανήκει».
Οι πιθανοί κίνδυνοι, οι απειλές από τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα,
όπως τις συνοψίζει ο Βρετανός καθηγητής Δημόσιας Υγείας είναι: κατ’ αρχήν, οι
απρόβλεπτες επιπτώσεις της ίδιας της τροποποίησης, κατά δεύτερον, η πρόβλεψη
ότι τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα, στο μέλλον, θα δημιουργούνται με ακόμη
πιο πολύπλοκη γενετική τροποποίηση, άρα οι έλεγχοι θα πρέπει να είναι ακόμη
πιο προσεκτικοί και, τρίτον, η ανυπαρξία αξιόπιστων εργαλείων ελέγχου για τις
αλλεργικές αντιδράσεις που μπορεί να προκαλούν τα νέα, διαγονιδιακά τρόφιμα.
Άρα; Ποιος και με ποιον τρόπο κρίνει το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή τα
γενετικά τρόφιμα να βγουν στην αγορά; «Όλοι. Οι εταιρείες, οι επιστήμονες, οι
αντιδράσεις του κοινού. Σε κάθε χώρα, τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Το πρώτο
γενετικά τροποποιημένο φυτό παρήχθη το 1983. Δεκατρία χρόνια μετά, το 1996,
κυκλοφόρησε στη Βρετανία ο πρώτος γενετικά τροποποιημένος ντοματοπολτός (της
FlavrSavr) και αρχικά πήγε πολύ καλά σε πωλήσεις. Μετά ξεκίνησε η συζήτηση για
το αν θέλουμε γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα, για το αν είναι ασφαλή για τη
δημόσια υγεία και για το περιβάλλον και το προϊόν αποσύρθηκε».
«Ισοδύναμα» με τα συμβατικά τρόφιμα
Υψηλής ποιότητας έλεγχοι για να διαπιστωθούν οι επιπτώσεις των μεταλλαγμένων
στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον είναι απαραίτητοι, σύμφωνα με τον
καθηγητή του UCL, Έρικ Μπρούνερ. Όπως εξηγεί ο ίδιος, «οι μέχρι σήμερα έλεγχοι
για την ασφάλεια των διαγονιδιακών τροφών στηρίζονται στην αρχή της
“ισοδυναμίας”. Αυτό σημαίνει πως οι επιστήμονες που κάνουν τους ελέγχους
συγκρίνουν τη χημική σύσταση ενός γενετικά τροποποιημένου προϊόντος με εκείνη
του συμβατικού, από το οποίο προέρχεται. Αν βρεθεί πως το μεταλλαγμένο είναι
“ισοδύναμο” στη σύνθεση με το συμβατικό, τότε θεωρείται το ίδιο ασφαλές με
εκείνο».
Κι αν όχι; «Τότε μπορεί να χαρακτηριστεί “ισοδύναμο, εκτός από κάποιες
ξεκάθαρες διαφορές” ή “όχι απόλυτα ισοδύναμο”, πράγμα που σημαίνει πως θα
πρέπει να συνεχισθούν οι αναλύσεις. Η μέδοθος έχει δεχθεί πολύ έντονη κριτική
και πολλές φορές έχει ονομαστεί “ψευδοεπιστήμη”. Η αλήθεια είναι πως δεν
είμαστε ευχαριστημένοι με τους ελέγχους έτσι όπως γίνονται σήμερα, όχι μόνο
στη Βρετανία, αλλά και διεθνώς. Η αρχή της ισοδυναμίας είναι ασαφής, αόριστη.
Μοιάζει να έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μην εντοπίζονται οι διαφορές μεταξύ
μεταλλαγμένων και συμβατικών προϊόντων. Γιατί με την τεχνική αυτή δεν μπορεί
κανείς να αποκαλύψει τις ανεπιθύμητες ή απρόβλεπτες συνέπειες της γενετικής
τροποποίησης».
Ποιες μπορεί να είναι αυτές; «Η εισαγωγή ενός γονιδίου (ή πολλών γονιδίων,
ακόμη περισσότερο) στο γονιδίωμα ενός φυτού μπορεί να προκαλέσει την παραγωγή
άγνωστων τοξινών, μη θρεπτικών ουσιών ή ακόμη και αλλεργιογόνων ουσιών. Η πιο
ευαίσθητη ομάδα είναι αυτή των νηπίων, γιατί στους πρώτους μήνες της ζωής τους
εξαρτώνται αποκλειστικά από μια συγκεκριμένη πηγή διατροφής. Αν σε μια από τις
παιδικές τροφές που έχουν ως βάση τη σόγια αλλάξει, έστω και ελάχιστα, η
περιεκτικότητα σε λιπαρά, αυτό μπορεί να μειώσει τη δυνατότητα χώνεψης και
απορρόφησής τους από τον οργανισμό του βρέφους». Τη λύση φαίνεται να κρατά η
ίδια η επιστήμη της βιοτεχνολογίας. «Πολλοί είναι οι επιστήμονες που εκτιμούν
πως η νέα τεχνολογία θα πρέπει να εξετάσει αναλυτικά τις πρωτεΐνες και όλες
τις βιοχημικές συνιστώσες του φυτού και να μην αρκείται στην εξέταση γνωστών
παραμέτρων, όπως είναι τα θρεπτικά συστατικά», καταλήγει ο Έρικ Μπρούνερ.
LINKS
http: //www.royalsoc.ac.uk/policy/index.html
http: //www.ucl.ac.uk/epidemiology/
http: //www.newscientist.com/hottopics/gm
Google news
