Αμαζόνες πάνω σ’ ένα μαύρο κύμα…

Η Μανταλένα Κρίπα, η αγαπημένη ηθοποιός και σύζυγος του Πέτερ Στάιν επωμίσθηκε τον ρόλο της Πενθεσίλειας. Εδώ με τον Αχιλλέα της παράστασης Γκρατισάνο Πιάτσα, πάνω στο τεράστιο μαύρο κύμα (με τα λουλούδια) που σχεδίασε ο Διονύσης Φωτόπουλος

Εκρηκτικό ήταν το γεγονός της «Πενθεσίλειας», γιατί προκάλεσε εκρήξεις σε δύο
αντίθετες πλευρές. Σε εκείνους που μαγεύτηκαν από την ομορφιά της παράστασης,
τις ευφυείς σκηνικές προτάσεις και την ποίησή της. Και στους άλλους που
ειρωνεύτηκαν το ενδυματολογικό της κομμάτι – προβάλλοντας στην κάθε Αμαζόνα
και μια εκδοχή της τηλεοπτικής Ζίνας (τα κοστούμια είναι της βραβευμένης με
Όσκαρ Φράνκα Σκουαρτσιαπίνο) – και την εξωστρέφεια του ύφους της παράστασης.

Μα τι έκανε ο Πέτερ Στάιν με την «Πενθεσίλεια» του Κλάιστ και ανησύχησε
και δίχασε και ταξίδεψε το θεατρόφιλο κοινό (που τελικά στην Ελλάδα ούτε
10.000 δεν είναι, αφού στις δύο μέρες που παρουσιάστηκε η πολυσυζητημένη
παραγωγή ζήτημα είναι αν προσήλθαν 6.000 θεατές).

Έι, Έι, Χέι – Χέι, Έι, Έι, Χέι. Το ανείπωτο εκφράζεται με φωνήματα.
Συλλαβές μουσικές, ακατάληπτες σε πιάνουν από το μανίκι και σε πάνε σ’ έναν
κόσμο απόκοσμο. Στον κόσμο των Αμαζόνων του Στάιν, του μύθου και της
φαντασίας. Γιατί αυτό είναι το κεντρικό σημείο της σύλληψης του Γερμανού
σκηνοθέτη, που μετέφερε το ρομαντικό έργο του Κλάιστ στα ιταλικά και στον
ανοιχτό χώρο του αρχαίου θεάτρου.

Κατήργησε τον αφηγητή της έναρξης και πρόσθεσε χορό Αμαζόνων. Μια
πολεμική ομάδα γυμνασμένων γυναικών, γεμάτες υγεία, δείχνουν την κοσμοθεωρία
τους μέσα από γεωμετρικούς σχηματισμούς, σωματικές ασκήσεις και φωνήματα. Έι,
Χέι, Χέι – Χέι, Έι. Μια ομάδα, απο 30 Αμαζόνες, πλήρως συντεταγμένη, που
χρησιμοποιεί τους άντρες μόνο για αναπαραγωγή. Τώρα βρίσκονται με τη βασίλισσά
τους Πενθεσίλεια στην Τροία, για να υποστηρίξουν τον Πρίαμο. Όπου η Τροία
είναι μια σκοτεινή αρένα μάχης.

Το απόλυτο σκηνικό. Ο δικός μας Διονύσης Φωτόπουλος δημιούργησε ένα
τεράστιο μαύρο κύμα που ένωσε την ορχήστρα με τη σκηνή. Στην τομή του προφίλ
το σκηνικό του ακολουθούσε την καμπύλη του κοίλου αντίστροφα, μέχρι το ύψος
του λογείου. Εκεί πίσω ορθωνόταν ένα γιγάντιο, ανάερο πλέγμα που αναδείκνυε το
φυσικό πευκόφυτο τοπίο. Σ’ αυτό το πλέγμα οι 500 διάσπαρτοι προβολείς
«έπαιζαν» με τα δρώμενα σ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Ένα μονοκόμματο
αρχιτεκτόνημα αφάνταστης απλότητας και λιτότητας όπου οι σκηνές είχαν τη
δυναμική του γκρο πλαν, ενώ ο φωτεινός πίνακας, λούζοντας με αβάσταχτο φως και
τους θεατές του κοίλου, τους ενέπλεκε στην αίσθηση της απειλής της μάχης.

Η παρακολούθηση του έργου γινόταν πιο εύκολη μέσα απο δύο μαύρα
επίπεδα, εκατέρωθεν του σκηνικού, στο ύψος της σκηνής, όπου προβαλλόταν η
μετάφραση.

Όσοι μίλησαν για Τσινετσιτά στην Επίδαυρο κι όσοι υπερασπίστηκαν ένα
ποιητικό γεγονός, όλοι, εν τέλει, παρακολούθησαν με κομμένη την ανάσα την
τελευταία μεγάλη, τραγική σκηνή του κανιβαλισμού και της αυτοκτονίας της
Πενθεσίλειας. Η ηρωίδα του Κλάιστ, η μυθική βασίλισσα των Αμαζόνων, έχοντας
ερωτευτεί τον Αχιλλέα, αρχηγό των ανδρών, έχει παγιδευτεί στην ύβρι της
κοινωνίας της που απαγορεύει το συναίσθημα του έρωτα. Μέσα από άκαρπες
προσπάθειες επικοινωνίας του ζευγαριού, έπειτα από παρεξηγήσεις,
καταπιεσμένους πόθους και αυτοκαταστροφικές τάσεις, οδηγείται στην τραγωδία.
Εκείνος υποταγμένος παραδίδεται στη μονομαχία μέχρι θανάτου κι εκείνη τον
κατασπαράσσει μαζί με τα σκυλιά της.

Ο τρόπος του Στάιν, μέσα απο μια νατουραλιστική, πολύ επικίνδυνη φόρμα,
έχει μια μεταφυσική. Η Πενθεσίλεια σκουπίζοντας το αίμα του αγαπημένου της από
το στόμα της και λέγοντας «Ω, σ’ αγαπώ τόσο πολύ, θέλω να σε φάω»,
χρησιμοποιεί τον πόνο της για να λυτρωθεί. Τον κάνει μαχαίρι κοφτερό και τον
μπήγει στα σπλάχνα της. Η τελευταία της φράση «Τώρα είναι όλα τέλεια», και
μετά πέφτει νεκρή στη διάσπαρτη με ρόδα καμένη γη. «Ταν, Κατάν, Ταν» κλαίνε οι
Αμαζόνες και σκεπάζουν τα δύο πτώματα με τα κόκκινα ρόδα, ενώ το βουητό
χαμηλώνει και ζαρώνουν όλες πάνω σ’ αυτό τον πορφυρό όγκο σαν μελίσσι
ζαλισμένο.

Παρουσίες. Άνθρωποι του θεάτρου ήσαν οι περισσότεροι από τους θεατές οι
οποίοι παρακολούθησαν τις δύο παραστάσεις της «Πενθεσίλειας», που παρά τις
αντιξοότητες τις οποίες αντιμετώπισε η παραγωγή, λειτούργησαν άψογα. Ανάμεσά
τους η υπουργός Βάσω Παπανδρέου, οι βουλευτές: Γιάννης Καψής, Έλσα
Παπαδημητρίου, ο πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ Περικλής Κούκος, ο διευθυντής
του Μουσείου Μπενάκη Άγγελος Δεληβορριάς, η διευθύντρια της Εθνικής
Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα και οι: Ζυλ Ντασσέν, Ειρήνη Παπά, Θόδωρος
Αγγελόπουλος, Λευτέρης Βογιατζής, Δημήτρης Παπαϊωάννου, Δημήτρης Μαυρίκιος,
Κώστας Τσόκλης, Δημήτρης Νόλας, Σπύρος Σακκάς, Σταμάτης Φασουλής, Γιάννης
Χουβαρδάς, Βίκτωρ Αρδίτης, Τάσος Μπαντής, Μάριος Ποντίκας, Θανάσης
Καστανιώτης, Νινένα Λεμπέση, Ρένη Πιττακή, Χρύσα Ρώπα, Νίκος Παπανδρέου,
Δήμητρα Χατούπη, Μηνάς Χατζησάββας, Ελένη Καραΐνδρου, Αντώνης Αντύπας, Ταμίλα
Κουλίεβα κ.ά.