ΖΑΚ ΛΑΚΑΡΙΕΡ «Επίορκος» στον έρωτα της Ελλάδας

Ο Ζακ Λακαριέρ αν και είχε ορκιστεί πως δεν θα ξαναέγραφε για την Ελλάδα, επιστρέφει για ακόμη μια φορά στην «ερωμένη» του με ένα «Ερωτικό Λεξικό» αφιερωμένο σε εκείνη

Αν και δηλώνει «εραστής της Ελλάδας», είχε ορκιστεί πως δεν θα έγραφε ξανά για
την «ερωμένη» του. Το «Ερωτικό Λεξικό της Ελλάδας», όμως, που κυκλοφόρησε στα
γαλλικά και τώρα στα ελληνικά, τον καθιστά επίορκο. Ο Ζακ Λακαριέρ ταξίδευσε
για ένα ακόμη καλοκαίρι στη χώρα με την οποία είναι ερωτευμένος και με την
ευκαιρία τούτη μίλησε στα «ΝΕΑ» για το νέο του βιβλίο, την Ελλάδα, τα σχέδιά
του, την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα και έγραψε ένα ποίημα ειδικά για
τους αναγνώστες της εφημερίδας.

Τι είναι όμως ακριβώς τούτο το «Λεξικό»; «Γράμματα αγάπης σε μια μακρινή
γυναίκα, που σου είναι πιστή. Γιατί τόσο για την πίστη, όσο και για την αγάπη
χρειάζονται δύο.

Είχα ορκιστεί πως δεν θα ξαναγράψω για την Ελλάδα. Στο μυαλό μου όμως είχαν
συσσωρευτεί εκατοντάδες πράγματα για τα οποία θα ήθελα να μιλήσω και δεν το
είχα κάνει μέσα από τα δύο προηγούμενα βιβλία μου», εξηγεί στα «ΝΕΑ».

«Στο “Λεξικό” ο αναγνώστης βρίσκει μόνο ανέκδοτο υλικό και πράγματα που
έγραψα ειδικά για τη συγκεκριμένη έκδοση. Είναι όλα καινούργια. Αν
επαναλάμβανα όσα έχω ξαναπεί, δεν θα είχε καμία αξία. Απόλαυσα τη συγγραφή του
γιατί δεν χρειαζόταν σκέψη. Είχα την ελευθερία να λειτουργήσω όπως ήθελα.
Σκοπός μου ήταν να δείξω ότι από τον Διγενή Ακρίτα ώς τον Σικελιανό, το ποτάμι
της Ελλάδας δεν σταμάτησε να ρέει ποτέ».

Το «Ερωτικό Λεξικό» περιλαμβάνει λήμματα σχετικά με τα ελληνικά νησιά, τα
αμυγδαλωτά, τον Ακάθιστο Ύμνο, τα κλέφτικα τραγούδια… ενώ στη γαλλική έκδοση
περιλαμβάνονται και ανέκδοτες μεταφράσεις έργων σημαντικών Νεοελλήνων
λογοτεχνών, όπως των Τίτου Πατρίκιου, Άρη Αλεξάνδρου, Γιώργου Χειμωνά, Νάνου
Βαλαωρίτη κ.ά. Ωστόσο ο Ζακ Λακαριέρ δυσκολεύεται να επιλέξει τους λογοτέχνες
που προτιμά, «καθώς δεν τους αντιμετωπίζει με το βλέμμα του αναγνώστη, αλλά με
εκείνο του μεταφραστή». Παρ’ όλα αυτά, «στέκεται» στους Γιώργο Σεφέρη και
Κώστα Ταχτσή. Ο τελευταίος μάλιστα «μπήκε στη ζωή» του και του «έφερε πολλά
πράγματα».

«Τώρα που το σκέπτομαι», λέει ο Ζακ Λακαριέρ, «δεν αναφέρθηκα στους
αμανέδες, το Γαλαξίδι, τους γυρολόγους… Αν τα μαζέψω όλα τούτα θα μπορούσα
να γράψω και δεύτερο λεξικό. Δεν χωρούσαν όλα όσα ήθελα. Κάπου έπρεπε να
σταματήσω».

Επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα το 1947, φοιτητής Κλασικών Σπουδών στη
Σορβόννη ακόμη, για να παίξει τους «Πέρσες» του Αισχύλου στο Αρχαίο Θέατρο της
Επιδαύρου. Πόσο έντονη μπορεί να ήταν η απογοήτευση για έναν νεαρό λάτρη της
αρχαίας Ελλάδας, που γνώριζε τη σύγχρονη εκδοχή της μέσα στον σπαραγμό του
Εμφυλίου; «Δεν απογοητεύθηκα. Η Επίδαυρος έχει τη δύναμη να ενώνει την αρχαία
με τη σύγχρονη Ελλάδα. Ξαναήρθα στην Ελλάδα τον Αύγουστο του ’50, και
συγκεκριμένα στην Κρήτη. Ένας Άγγλος ζωγράφος και εγώ ήμασταν οι μόνοι ξένοι
στο νησί. Ο κόσμος ήταν υπερβολικά φιλόξενος μαζί μας, χωρίς να καταλαβαίνουμε
τον λόγο. Και όμως, η απάντηση ήταν απλή. Οι ντόπιοι βλέποντας πως οι ξένοι
δεν φοβούνταν να έρθουν στο νησί, ένιωθαν πως τελείωσε ο πόλεμος. Είχαμε
“φέρει” την ειρήνη, εν αγνοία μας».

Τι τον έκανε να αγαπήσει τόσο την Ελλάδα; «Ούτε κι εγώ ξέρω. Εάν ήμουν
βουδιστής πάντως, θα έλεγα ότι όταν είδα τον Παρθενώνα για πρώτη φορά ένιωσα
την ψυχή μου να επιστρέφει εκεί που ανήκει», υποστηρίζει ο Γάλλος συγγραφέας,
που δηλώνει «μισός Έλληνας και μισός ξένος» μετά την πολύχρονη επαφή του με τη
χώρα μας. Παρ’ όλο δε, που είναι συγγραφέας του «Ελληνικού καλοκαιριού»
(βιβλίο που στα 25 χρόνια κυκλοφορίας του έχει πουλήσει περισσότερα από
300.000 αντίτυπα), προτιμά το… ελληνικό φθινόπωρο γιατί «είναι πιο
ποιητικό».

Λάτρης του Παρθενώνα. Τι πιστεύει για την επιστροφή των κλεμμένων
Γλυπτών του; «Τα ωραία πράγματα πρέπει να βρίσκονται εκεί που γεννήθηκαν.
Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Δεν πρέπει να υπάρχει εθνικισμός στην
τέχνη, η τέχνη πρέπει να κυκλοφορεί παντού».

Τώρα ετοιμάζει μια συλλογή ανέκδοτων ποιημάτων εμπνευσμένων από την Ελλάδα,
που θα κυκλοφορήσει στα γαλλικά υπό τον τίτλο «Terre origane» (Γη της
ρίγανης). «Είναι ένας ποιητικός τίτλος που ήρθε στο όνειρό μου μια νύχτα στην
Πάτμο», εξηγεί.

Όσο για την ελληνική έκδοση του «Ερωτικού Λεξικού» δούλεψε αρκετά διότι αρχικά
ήταν «ένα γαλλικό βιβλίο. Έπρέπει να υποστεί αλλαγές για να έχει ενδιαφέρον
για τους Έλληνες». Όσο για το απώτερο μέλλον… «Θα γράψω και πάλι για την
Ελλάδα, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Δεν θέλω πάλι να ασχοληθώ με μια μελέτη.
Ίσως γράψω ένα μυθιστόρημα με τον δικό μου τρόπο».

Ένα φως που ενώνει

«Αγαπώ την Ελλάδα και έχω μέσα μου μια ζωντανή εικόνα της. Η αγάπη όμως
μόνον δεν φτάνει. Χρειάζεται και λόγους για να υπάρχει. Να ξέρει που πηγαίνει
και γιατί. Και εγώ ξέρω ότι Ελλάδα δεν είναι εκείνο που πιστεύουν οι
περισσότεροι. Θάλασσα, ήλιος, συρτάκι και αρχαίοι ναοί. Υπάρχει ακόμα μια
Ελλάδα με τους φιλοσόφους της, τους ποιητές της… Νιώθω το ίδιο αν ακούσω ένα
ζεϊμπέκικο, ένα ποίημα του Ελύτη ή βυζαντινή μουσική. Υπάρχει ένα φως που
ενώνει την αρχαία και την σύγχρονη Ελλάδα, “δεν υπάρχει χάσμα στον ελληνικό
πολιτισμό”, όπως λέει και ο Έλληνας πρέσβης στην Unesco, Βασίλης Βασιλικός. Κι
όμως ακόμη και οι ελληνιστές σταματούν στους αρχαίους Έλληνες. Γνωρίζουν και
μεταφράζουν τον Πίνδαρο. Είναι σαφώς λιγότεροι όμως εκείνοι που γνωρίζουν τον Σεφέρη…».

Αφιέρωση

Ο Ζακ Λακαριέρ, στις Σπέτσες, έγραψε ένα ποίημα στα ελληνικά, ειδικά για τους
αναγνώστες των «ΝΕΩΝ». Τίτλος του, «Οι Γλάροι»:

Γυρίζουν, κραυγάζουν οι γλάροι

Σκέψεις ανήσυχες

Ιπτάμενες τύψεις πλανίζοντας

Μεταξύ ουρανού και γης.

Γυρίζουν κραυγάζουν οι γλάροι

Ψυχές άγρυπνες

Ανεμοκίνητοι ασφόδελοι γλιστρώντας μεταξύ ονείρου και αλήθειας

Και κάποτε αναπαύονται οι γλάροι

Στον καθρέφτη της θάλασσας θαυμάζοντας

Το αμίαντο, παράξενο δόλο τους, τον Αφρό.

INFO

Το «Ερωτικό λεξικό της Ελλάδας» (εκδόσεις «Χατζηνικολή») του Ζακ Λακαριέρ
παρουσιάζεται απόψε στις 7.30 στο Γαλλικό Ινστιτούτο (Σίνα 31, τηλ.
010-3398.600) παρουσία του συγγραφέως. Τιμή:19,08 ευρώ.