[ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ]

Γράμμα από το Πεκίνο, μέρος πρώτο. Γιατρέ, αν η μισή μου καρδιά στην Ελλάδα
είναι, η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται! Μάτια σχιστά, πρόσωπα γελαστά (έστω κι
αν κάθε γέλιο αφήνει να ξεπροβάλλουν δόντια χαλασμένα ή λειψά), άνθρωποι
φτωχοί, αλλά καθαροί, και ποδήλατα. Πολλά ποδήλατα. Εκατομμύρια. Ο Δυτικός,
τον πόνο του. «Ούτε ένας χοντρός. Το ποδήλατο είναι μεγάλη υπόθεση παιδί μου.
Η πιο καλή γυμναστική». Όντως. Για τους Δυτικούς. Γιατί για τους Κινέζους
είναι απλώς το πιο δημοφιλές μεταφορικό μέσο. Παρ’ όλα αυτά, το νέφος πνίγει
το Πεκίνο. «Κόβεται με το μαχαίρι, δεν το βλέπεις;». Δεν το βλέπεις. Το
αισθάνεσαι. Τσούζουν τα μάτια σου, καίγονται τα ρουθούνια και ο λαιμός από την
οσμή ενός καμένου ελαστικού, δεν βλέπεις πέρα από τα 500 μέτρα, αλλά…

Ο χρόνος δεν κυνηγάει

… Αλλά το Πεκίνο σε μαγεύει. Δρόμοι φαρδείς, άνθρωποι που κινούνται αργά,
χωρίς ένταση. Αλέες και πλατείες με παγκάκια και πολύχρωμα λουλούδια. Κάποιοι
κάνουν γυμναστική φορώντας ρούχα της δουλειάς. Άλλοι ξαπλώνουν στα παγκάκια
και αφήνονται στα χέρια πλανόδιων χειροπρακτών. Εδώ ο χρόνος δεν είναι χρήμα,
εδώ ο χρόνος δεν κυνηγάει τον άνθρωπο, δεν πιέζει, δεν τρελαίνει. Κυλάει αργά,
νωχελικά. Ίσα για να σου θυμίζει ότι κυλάει σαν το νεράκι, περνάει και φεύγει.
Άλλωστε, δεν υπάρχει κίνητρο για να τρέξει ο Κινέζος. Θα τελειώσει τη ζωή του
με την ίδια ηρεμία που την άρχισε. Ηρεμία και αρμονία αναζητάει. Και όταν δεν
μπορεί να την αποκτήσει, δίνει το όνομά της όπου μπορεί. Ένα πάρκο της πόλης
ονομάζεται «της αρμονικής βροχής που έπεσε από τον ουρανό στην ώρα της». Όχι
σαν εμάς που λέμε «στον καταραμένο τόπο τον Μάη μήνα βρέχει»…

Τα δύο πρόσωπα

Πεκίνο, η βιτρίνα και η πραγματικότητα. Τα μεγάλα εμπορικά κέντρα στο κέντρο
της πόλης, οι αερογέφυρες, τα πολυκαταστήματα και οι τεράστιοι ουρανοξύστες –
μια ιδέα Νέας Υόρκης στην Απω Ανατολή – και το πίσω μέρος της κορνίζας.
Γειτονιά με χαμοκέλες. Και χώμα. Χωρίς αποχετευτικό σύστημα, χωρίς υποδομές.
Στενά δρομάκια ίσα για να περνούν τα αμαξάκια, που άλλοτε τα έσερναν οι
κούληδες, και τώρα έχουν αποκτήσει μηχανή τα περισσότερα. Φαναράκια κόκκινα
στις εξώπορτες και μικροί κήποι στο εσωτερικό. Παιδιά που παίζουν στα
βρωμόνερα, και γελάνε. Γελάνε συνέχεια. Δεν έχουν τίποτε απ΄ όσα έχουν τα
παιδιά των Δυτικών, αλλά δείχνουν, και είναι, ευτυχισμένα, στην αθωότητα των
παιχνιδιών τους…

Επίσκεψη επί πληρωμή

«Θέλετε να δείτε το εσωτερικό του σπιτιού;». Θέλουμε, πληρώνοντας βέβαια.
Σαλόνι, τρία επί τρία, όπου τρώνε και κάθονται. Το έπιπλο που δεσπόζει είναι η
τηλεόραση. Υπνοδωμάτια δύο. Τρία επί τρία επίσης – ένα για το ζεύγος και ένα
για τα παιδιά. Η κουζίνα είναι εκτός, όπως και το αποχωρητήριο. Τον χώρο
πνίγουν βαριές οσμές. Αλλά οι μικροκαμωμένοι άνθρωποι, με τα ίσια μαύρα
μαλλιά, τις μαύρες φαρδιές πανταλόνες και τις ασορτί πουκαμίσες, χαμογελούν.
Σημασία έχει ότι ζουν, όχι πώς ζουν. Γιατί κάποτε, ούτε αυτό είχαν
εξασφαλισμένο…

Ανελέητο παζάρι

Τώρα, ας είναι καλά η φιλελευθεροποίηση του συστήματος – με το σταγονόμετρο
βέβαια, γιατί «είδατε τι έγινε στη Ρωσία» – και το κλείσιμο του ματιού στην
παραοικονομία. Ό,τι υπάρχει στη Δύση, σε ρούχα, εδώ θα το βρεις στην «best
price» – στην καλύτερη τιμή. Το ζητούμενο βέβαια είναι πώς προκύπτει αυτή η
best price. Με παζάρι. Σκληρό, ανελέητο, ατέλειωτο, ψυχοφθόρο παζάρι. Ξεκινάς
από το 100 και καταλήγεις στο 10. Φεύγεις με ένα χαμόγελο ικανοποίησης ώς τα
αυτιά, κρατώντας το αποτέλεσμα του κόπου σου. Χαμογελάει πονηρά κι ο Κινέζος,
όμως. Εσύ έχεις το αίσθημα του νικητή σ’ αυτή τη διελκυστίνδα. Εκείνος έχει
την ικανοποίηση ότι σου πούλησε 10, κάτι που δεν κοστίζει ούτε ένα!

Τουριστική η Τιέν Ανμέν

Το παζάρι, που έχει το όνομα του μεταξιού, είναι μια ανάσα από το κέντρο της
πόλης. Κατεύθυνση προδιαγεγραμμένη για την Πλατεία Τιεν Ανμέν. Τέσσερις
Ιουνίου, 13 χρόνια μετά το αιματοκύλισμα του ’89, δεν μπορεί, κάποιοι θα
επιχειρήσουν να τιμήσουν την επέτειο. Αμ δε… Μόνο τουρίστες. Θες γιατί
υπάρχει πλήθος αστυνομικών να κόβουν πάνω κάτω βόλτα στην τεράστια πλατεία
(χωρητικότητα ένα εκατομμύριο άνθρωποι!), θες γιατί δεν υπάρχει κανείς πια έξω
από τις φυλακές, να καταθέσει ένα λουλούδι, στην Τιεν Ανμέν μόνο περίεργοι
Δυτικοί τουρίστες περπατούν. Για να βγάλουν φωτογραφίες μπροστά στο πορτρέτο
του Μάο…

Μάο με μαλλί… πανκ

Κι εκείνο το ρομαντικό κίνημα που γέννησε τόσες ελπίδες για εκδημοκρατισμό της
Κίνας τι έγινε; Εξαϋλώθηκε. Και βρίσκει έκφραση μόνο μέσα από την τέχνη. Στον
καλλιτέχνη που ζωγραφίζει έναν τεράστιο Μάο με μαλλί… πανκ και σκουλαρίκια.
΄Η στον άλλο, που φτιάχνει μικρούς Μάο, σαν τα ανθρωπάκια του Γαΐτη, ίδια κι
όμοια, να κοιτούν προς μια κατεύθυνση, και μόνο ένα ανθρωπάκι, με τη μορφή του
Μάο κι αυτό, να κοιτάζει προς την αντίθετη. Μάο ζωγραφίζουν οι άνθρωποι, ποιος
να τους κατηγορήσει;

ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Χτενίζονταν όπως στην Αρχαία Κόρινθο!

Το Πεκίνο από μόνο του έχει πληθυσμό όσο η Ελλάδα, αλλά η Ελλάδα είναι για
τους Κινέζους ένας μύθος. Σε κάθε ευκαιρία κάνουν παραλληλισμούς στην ιστορία
των δύο λαών και θεωρούν ότι υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ μας. Μια
ξεναγός στο Ξιάν, όπου βγαίνει ξανά στο φως ο πήλινος στρατός, μας είπε ότι οι
πολεμιστές έκοβαν τα μαλλιά τους και χτενίζονταν όπως οι πολεμιστές στην
Αρχαία Κόρινθο! Και στην Τιεν Ανμέν τον μόνο Έλληνα ηγέτη που ξέρουν όσοι
κόβουν βόλτα στην πλατεία, είναι ο Ανδρέας Παπανδρέου – δεκάξι ολόκληρα χρόνια
από την επίσκεψή του στην κινεζική πρωτεύουσα. Όσοι από την Ελλάδα είχαν
συνοδεύσει τότε τον Έλληνα πρωθυπουργό, δύο πράγματα έχουν να λένε σε σχέση με
το σήμερα: για την πραγματικά εντυπωσιακή του υποδοχή μπροστά στο Σπίτι του
Λαού, και για το Πεκίνο, που έχει αλλάξει τρομακτικά. Και αλλάζει κάθε μέρα,
με ρυθμούς αδιανόητους για τα ελληνικά δεδομένα. Ενδεικτικά και μόνο
αναφέρεται ότι στην υπόθεση της Ολυμπιάδας του 2008, το Πεκίνο, έξι χρόνια
πριν, είναι περίπου έτοιμο. Εμείς; Στο «και πέντε»…