Διαστάσεις Ένας ατίθασος προδότης

Δεκαέξι χρόνια κλείνει στη φυλακή, κι όμως δεν λέει να υποκύψει. Παραμένει
μοναχικός, συνεπής στις αρχές του και πολύ θυμωμένος. Η στήλη υποκλίνεται σε
έναν προδότη.

Μορντεχάι Βανούνου: ο πρώην τεχνικός, σε μια σπάνια εμφάνισή του στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ, στις 13 Μαΐου

Ο Μορντεχάι Βανούνου αποτελεί σπάνια περίπτωση αντάρτη. Μαζί του θα μπορούσε
να συγκριθεί μόνον ένας Μαντέλα ή ένας Ζαχάρωφ. Το 1986 αποκάλυψε στη
Σάντεϊ Τάιμς ότι η χώρα του κατασκευάζει με άκρα μυστικότητα πυρηνικά
όπλα στο εργοστάσιο της Ντιμόνα, όπου εργαζόταν ως τεχνικός. Χάρις στα
στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα, οι ειδικοί υπολόγισαν ότι το Ισραήλ ήταν η
έκτη πυρηνική δύναμη στον κόσμο, με 200 κεφαλές στο οπλοστάσιό του. Οι
Ισραηλινοί αντέδρασαν παραβιάζοντας κάθε μορφή νομιμότητας. Τον παρέσυραν στην
Ιταλία με τη βοήθεια μιας γοητευτικής πράκτορα της Μοσάντ. Από εκεί τον
απήγαγαν, τον νάρκωσαν, τον έβαλαν σε ένα πλοίο, τον μετέφεραν στο Ισραήλ, τον
δίκασαν μυστικά και τον έκλεισαν στην απομόνωση, όπου παρέμεινε επί 11 χρόνια
χωρίς να βλέπει ούτε μια αχτίδα φωτός.

Αλλά ο Βανούνου δεν τρελάθηκε. Ούτε έκοψε τις φλέβες του. Ίσως επειδή πιστεύει
τόσο πολύ σε αυτό που έκανε. Ίσως επειδή έχει γερή κράση. Θα συμβάλλει ασφαλώς
ακόμη το πείσμα του, η αναίδειά του. Αρνείται, για παράδειγμα, να ξεκινήσει
οποιαδήποτε συζήτηση με τους δεσμοφύλακες. Διαβάζει εφημερίδες μόνο στα
αγγλικά, όχι στα εβραϊκά. Ακούει αποκλειστικά BBC. Αρνείται κατηγορηματικά να
δουλέψει, προκειμένου να μειωθεί η ποινή του. Δεν τρώει ποτέ το φαγητό του την
ώρα που του το δίνουν, θέλοντας έτσι να διατηρήσει έναν ελάχιστο βαθμό
ελευθερίας. Κι όταν του προσέφεραν χάρη υπό τον όρο να μη μιλήσει ποτέ για τη
σύλληψή του, τη φυλάκισή του ή το περίφημο εργοστάσιο (που οι Ισραηλινοί
εξακολουθούν να κρατούν κλειστό σε κάθε διεθνή έλεγχο, χωρίς φυσικά να απειλεί
κανείς να τους βομβαρδίσει), εκείνος είπε ΟΧΙ. Θα βγει όταν εκτίσει ολόκληρη
την ποινή του, τον Απρίλιο του 2004. Αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι ακόμη
και τότε το Ισραήλ θα τον αφήσει να βγει από τη χώρα.

Ανάμεσα στους πολυάριθμους θαυμαστές του σε όλο τον κόσμο είναι και ένα
ζευγάρι ηλικιωμένων Αμερικανών. Ριζοσπάστες καθολικοί από τη Μινεσότα, ο Νικ
και η Μέρι Έολοφ συγκινήθηκαν από την υπόθεση Βανούνου και ζήτησαν από τους
βουλευτές της περιφέρειάς τους να τον βοηθήσουν. Όταν δεν είδαν ανταπόκριση,
αποφάσισαν να υιοθετήσουν τον Βανούνου (που αποκηρύχθηκε από τους γονείς του
όταν έγινε χριστιανός), ελπίζοντας ότι θα μεταφερθεί σε αμερικανικές φυλακές.
Δεν πέτυχαν ούτε αυτό. Απέκτησαν όμως το προνόμιο να είναι από τους ελάχιστους
ανθρώπους στους οποίους επιτρέπεται να επισκέπτονται τον κρατούμενο δύο φορές
τον χρόνο. Πριν από λίγες ημέρες ήταν και πάλι εκεί. Τον βρήκαν σε καλή φόρμα.
Τους ρώτησε τι κάνουν τα άλλα έξι (φυσικά) τους παιδιά. Και τους έδωσε
καραμέλες για τα εγγόνια τους.