Ταξίδι μνήμης στις ρίζες του γένους

Στη «Συναισθηματική τοπογραφία» του ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής Νικόλαος Μουτσόπουλος «βουτά» σε κείμενα ξένων περιηγητών, βυζαντινά χειρόγραφα, τραγωδίες

Με μια «Συναισθηματική τοπογραφία» επέλεξε ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος
Αρχιτεκτονικής στην Πολυτεχνική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ο «εραστής»
της μακεδονικής – της ελληνικής ευρύτερα – διαχρονίας Νικόλαος Μουτσόπουλος,
να κλείσει το δικό του ταξίδι μνήμης στον χρόνο, τους ανθρώπους και τους
τόπους. Μια «διαδρομή αυτογνωσίας» που ξεκίνησε με «Τα Χρόνια της Παιδείας»
και συνεχίστηκε «Ταξιδεύοντας σ’ άλλους τόπους, πολιτισμούς».

Στη «Συναισθηματική τοπογραφία», από την οποία προδημοσιεύουν αποσπάσματα «ΤΑ
ΝΕΑ», ο καθηγητής «βουτά» σε κείμενα ξένων περιηγητών, βυζαντινά χειρόγραφα,
τραγωδίες, έργα του Αριστοφάνη και του Ομήρου, ταξιδεύει στον χώρο, αλλά
κυρίως στον χρόνο. Εισχωρεί στα δρακόσπιτα της Εύβοιας, σκαρφαλώνει στις
κορυφογραμμές του Άθω, χώνεται μέσα από «γκλαβανές» στα βαθύσκιωτα υπόγεια
αγιορείτικων μονών. Αγναντεύει τη θάλασσα βορειοανατολικά της Λήμνου κι
αναζητά τη βυθισμένη αρχαία πόλη Χρύση, διασχίζει την Ανατολική Θράκη, φτάνει
στην Ινσταμπούλ, ανεβαίνει στον γυναικωνίτη της Αγιάς Σοφιάς, αρμενίζει με τις
πλάβες στη Μικρή και τη Μεγάλη Πρέσπα. Ψηλαφίζει επιγραφές κι αψίδες στις
βασιλικές του Αγίου Αχιλλείου, αναλογίζεται συνθήκες, διαμελισμούς πληθυσμών
όχι όμως και της μνήμης.

Και ταξιδεύοντας, απ’ τη σελίδα 16 κιόλας, πληγώνεται: «Η ίδια απόλυτη ερημιά.
Ποια παράξενη μοίρα κατατρέχει τους όμορφους τόπους και τους προικίζει με τόση
μοναξιά;».

Κι έπειτα μπαίνει στον μυστικό κόσμο της Πρέσπας: «Ο δρόμος που ακολουθεί η
πλάβα για να φτάσει από την όχθη στο νησί είναι δύσκολος, ένα μονοπάτι, μια
ουλίτσα, χαραγμένη ανάμεσα σε καλαμιές, γεμάτη σημάδια που μόνον οι ντόπιοι
γνωρίζουν τα μυστικά τους. Όταν βρεθείς σε εποχή που είναι ανθισμένα τα
νούφαρα (τα κάπα της λίμνης) που σχηματίζουν ολόγυρα άνθινα νησάκια που τα
λικνίζει το κύμα που στέλνει το κέντρινο αργοκίνητο κουπί (η βέσλα), καθώς το
μετακινεί με ρυθμό στον φαρδύ του σκαρμό (το κρετσκ) ο βαρκάρης, πρέπει να
λογαριάζεις για μεγάλη τύχη που αξιώθηκες τέτοιο έξοχο θέαμα. Στο αργό πέρασμα
της πλάβας σκύβουμε και κόβουμε νούφαρα και στολίζουμε τη βάρκα και η υγρή
παρουσία τους, καθώς σταλάζουν σταγόνες δροσιάς, οδηγεί τη φαντασία μας στους
μυστικούς κήπους των παλατιών της Ανατολής».

Για επίμετρο στις πέντε τελευταίες σελίδες του βιβλίου του ο καθηγητής
επιλέγει μια διαδρομή στον Άθω. Στο κεφάλαιο «Οδοιπορικό στις ρίζες του
γένους» όμως δίνει το στίγμα της δικής του «Συναισθηματικής τοπογραφίας»:
«Εκεί, στα κρύα σπουδαστήρια του Βορρά, είχαν σχηματίσει μια ιδανική εικόνα
του αρχαίου Έλληνα. Τον θεωρούσαν πιστή εικόνα – με κατακόρυφη μύτη και αραιά
μάτια – από τον άξονα της “κλασικής” κατατομής των αγαλμάτων και των
επιτύμβιων του Κεραμεικού.

Του υλικού κόπου και της σωματικής προσπάθειας τα πρόσκαιρα κατάλοιπα δεν
είναι άρωμα λουλουδιών, αλλά του ιδρώτα η όξινη κακοσμία. Τα αρώματα αποτελούν
οσμή της αναδουλειάς, είναι της τεμπελιάς η αποτίμηση…».

INFO

Η «Συναισθηματική τοπογραφία» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νησίδες και τον
ραδιοφωνικό σταθμό 9.58. Τιμή: 14,06 ευρώ.