Γυμνή, ακίνητη Μήδεια

Η Γαλλίδα Βαλερί Ντρεβίλ ανεβαίνει στη σκηνή ντυμένη. Είναι η ηθοποιός που μπαίνοντας στον κόσμο της σύγχρονης τραγωδίας απογυμνώνεται

Όσοι είδαν την παράσταση του Ανατόλι Βασίλιεφ «Μήδειας Υλικό», που παίχτηκε
δύο ημέρες στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (Παρασκευή και Σάββατο) θα
μπορούσαν να πουν πολλά. Μένω σ’ ένα. Στη βουβή, βαθύτατη συγκίνηση του
τέλους. Αυτή ήταν η αντίδραση όσων παρακολουθήσαμε την πιο στατική, την πιο
σκληρή, αφάνταστης ακρίβειας και βιωμένης ψυχικής βίας, παράσταση του έργου
του Χάινερ Μύλλερ, παιγμένο από τη Γαλλίδα ηθοποιό Βαλερί Ντρεβίλ.

Κάθε παράσταση, σε όλο τον κόσμο, τελειώνει με χειροκρότημα. Η
παράσταση του Ρώσου Ανατόλι Βασίλιεφ, «Μήδειας Υλικό», δεν τελείωσε
παραδοσιακά. Ούτε άναψαν τα φώτα ούτε η μοναδική πρωταγωνίστριά του υποκλίθηκε
ούτε το κοινό χειροκρότησε από κεκτημένη ταχύτητα. Ένας τεχνικός έφερε στη
σκηνή ένα σταντ που έγραφε «Η παράσταση τελείωσε».

Ακίνητοι έμειναν για λίγο οι θεατές. Σποραδικά χειροκροτήματα και μετά
αναμονή. Η Βαλερί Ντρεβίλ, ολόγυμνη στο σκαμνί της, ακίνητη. Άρχισε να
διαβάζει από την αρχή τα ονόματα του έργου. Η στάση της, η φωνή της, το βλέμμα
της σε βαθιά απάθεια. Πότε διάβαζε μέσα από το χαρτί, πότε ψιθύριζε με βλέμμα
νεκρό: «Ιάσων». «Μήδεια». Και ξανά. Και ξανά.

Τα φώτα έμειναν χαμηλωμένα. Το τέλος θα μπορούσε να είναι η αρχή.
Τελείωνε ή άρχιζε; Οι θεατές, αν δεν ερχόταν ο τεχνικός να τους οδηγήσει στην
έξοδο αριστερά, δεν θα έφευγαν.

Όσα ζήσαμε μαζί της επί μία ώρα, μας έπιασαν στο λαρύγγι και στα
σπλάγχνα. Απέναντί της δεν θα μπορούσαμε να σταθούμε κριτικοί ή περιγραφικοί.
Η πυκνότητα της έντασης, η χρήση των συμβόλων, η γύμνια του ανθρώπινου
σώματος, οι εικόνες της θάλασσας και η σχέση τής Γυναίκας με τη θάλασσα, οι
πράξεις με τις ανεπαίσθητες χειρονομίες, ο έρωτας, η ζωή, ο θάνατος, η ζωή
χωρίς έρωτα, ο χρόνος που δεν τελειώνει, οι πυκνές παύσεις, ανθεκτικές και
οδυνηρές, μοιράστηκαν στην ίδια σκηνή με το πάσχον πρόσωπο και τους θεατές.

Και ολόγυμνη με ανοιχτά τα πόδια, με ψεύτικο, γυάλινο πέος που το καίει, με τελετουργικές κινήσεις, κρύβει κάτω από τις γάζες τη θηλυκότητά της και παίζει όλους τους ρόλους

Ο Ανατόλι Βασίλιεφ είχε ζητήσει από το ΚΘΒΕ να φτιάξουν πάνω στη σκηνή
του θεάτρου μια εξέδρα όπου κάθονταν 180 θεατές, ενώ στον ίδιο χώρο είχε
τοποθετηθεί ένα μικρό πατάρι για την ηρωίδα. Η αίθουσα του θεάτρου είχε
απομονωθεί με μία ζωγραφισμένη κουρτίνα.

Η Βαλερί Ντρεβίλ, ερχόμενη από την πλατεία, ανέβηκε στο απέριττο βάθρο
της, δυναμικά. Τραβηγμένα μαλλιά σε κότσο, ψηλά τακούνια κι ένα γεωμετρικό
τρίχρωμο φόρεμα. Μία οθόνη πίσω της πρόβαλε στα γερμανικά όλο το έργο του
Μύλλερ. Μετά άρχισε η ηθοποιός να το διαβάζει από ένα χαρτί, στα γαλλικά.

Εκφέροντας την κάθε λέξη με την πυκνότητα μίας συνείδησης εκτός ορίων,
αυστηρά «χτισμένη» στη θέση της ακαμψίας, με τα πόδια ανοιχτά, έκανε όλους
τους ρόλους. Μήδεια, Παραμάνα, Ιάσων. Απέναντί της, δύο μικρής κλίμακας
γλυπτά, γυμνά ανθρωπάκια με χοντρό σχοινί περασμένο στον λαιμό. Δίπλα της, μία
λευκή λεκάνη. Μπροστά της, ένα μικρό σκαμνί με διάφορα αγγεία με γάζες,
κόλλες, λευκές μπογιές. Σε λίγο άρχισε να προβάλλεται στην οθόνη πίσω της μία
θάλασσα. Μόνο ένα βουβό κύμα, που στη σκηνή του ταξιδιού πρόσθεσε και το κύμα
από την καρίνα του πλοίου. Αργότερα το γαλάζιο έγινε μελανί και κάποιοι γλάροι
προστέθηκαν απειλητικοί στον μαύρο ορίζοντα.

Η Μήδεια γύρισε και κοίταξε τη θάλασσα. Είχε βγάλει το φόρεμά της.
Περασμένο από τη μέση της μ’ ένα σχοινάκι είχε τοποθετηθεί ένας σωλήνας –
πέος. Ξεριζώνοντας το κοκαλάκι από τον κότσο της έπιασε μ’ αυτό το γυάλινο
πέος. Το ξερίζωσε από πάνω της, το τύλιξε στο φόρεμά της. Του έβαλε φωτιά και
το έριξε στη λεκάνη να καίγεται.

Ο μονόλογός της δεν είχε την αστραπή του εφιάλτη. Ήταν ο εφιάλτης που
τραβάει σαν λώρος τα δύο ομοιώματα των παιδιών στην κοιλιά της και τα σκίζει
με τα χέρια της, γεμίζοντας το πάτωμα ρύζια. Αυτές οι στοιχειώδεις εικόνες
ενός πόνου που δεν αντέχεται και όμως δεν σκοτώνει, γίνονται απάθεια. Απάθεια
που συνδιαλέγεται με την τραγικότητα.

«Παραμάνα, ποιος είναι αυτός ο άνδρας;» είναι η τελευταία φράση του
Μύλλερ που λέει η ηρωίδα του, έχοντας περάσει πια τον θυμό, την ταπείνωση, την
εκδίκηση, τον φόνο, τον πόνο, ζώντας και μη ζώντας. Μια ζώσα συγκλονιστική
εμπειρία, που η τέχνη του θεάτρου μπορεί να προσφέρει.