Επανάσταση στην πρόγνωση του καιρού

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν θα αφήσουν πίσω τους μόνο γήπεδα, το Τραμ,
ανισόπεδους κόμβους και νεόκτιστα ξενοδοχεία. Αποτέλεσαν, όπως υποστηρίζουν
επιστημονικοί φορείς, το έναυσμα προκειμένου να γίνει μια πραγματική
επανάσταση στον τομέα της μετεωρολογίας στην Ελλάδα.

Μέχρι και πριν από δύο χρόνια το πληρέστερο «μετεωρολογικό προϊόν» που είχαν
στη διάθεσή τους οι πολίτες ήταν το δελτίο καιρού στην τηλεόραση. Τώρα υπάρχει
ένα πλήθος από εξειδικευμένες προγνώσεις, πολύχρωμους χάρτες, μετεωρολογικά
site στο Ίντερνετ με ποικίλες πληροφορίες. «Στην ΕΜΥ έχουμε πλέον τα πιο
σύγχρονα και τα πιο τέλεια αριθμητικά μοντέλα καιρού που υπάρχουν στον κόσμο»,
εξηγεί ο πρόεδρος της Επιτροπής Μετεωρολογικής Υποστήριξης Ολυμπιακών Αγώνων
μετεωρολόγος κ. Ιωάννης Παπαγεωργίου. «Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να έχουμε
πρόγνωση για τις επόμενες μέρες σε μικρότερη κλίμακα. Πιο εξειδικευμένες και
πιο τοπικές προγνώσεις. Αυτό είναι το ζητούμενο», συμπληρώνει.

«Έχουμε νέα επιστημονικά προϊόντα, στα οποία προσφεύγουν φορείς από όλον τον
κόσμο – κυρίως από τις γειτονικές μας χώρες», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής
Φυσικής στο Εργαστήριο Αριθμητικών Μοντέλων και Πρόγνωσης Καιρού κ. Γιώργος
Κάλλος. «Το 30% όσων επισκέπτονται το μετεωρολογικό site μας στο Ίντερνετ
είναι από το εξωτερικό».

Η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Ελλάδα υπήρξε η αρχή μιας εντυπωσιακής
προσπάθειας, αλλά και ενός έντονου ανταγωνισμού μεταξύ τριών διαφορετικών
πόλων. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
(Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης) και το Τμήμα Φυσικής
(Εργαστήριο Αριθμητικών Μοντέλων και Πρόγνωσης) του Πανεπιστημίου Αθηνών με το
πρόγραμμα «Σκίρων» έχουν πάρει θέση και τροφοδοτούν την κοινή γνώμη με
προϊόντα και υπηρεσίες. Αντικείμενο το ποιος θα επικρατήσει στην παροχή
πληροφοριών για τις μετεωρολογικές συνθήκες κατά τη διάρκεια των Αγώνων. Οι
Ολυμπιακοί του Σίδνεϊ ούτως ή άλλως έχουν ανεβάσει τον πήχυ πολύ ψηλά. Στην
Αυστραλία είχαν συγκεντρωθεί οι καλύτεροι επιστήμονες από όλον τον κόσμο και
τα δελτία που εκδίδονταν ήταν ακριβή, εξειδικευμένα και πρόσφεραν μεγάλη
υπηρεσία στους αθλητές.

«Αυτόματοι μετεωρολογικοί σταθμοί στο Λεκανοπέδιο. Εγκατάσταση ενός
υπερσύγχρονου ραντάρ στην Αίγινα. Αριθμητικά μοντέλα που θα μας δίνουν
πρόγνωση ακόμα και για τον καιρό πάνω από το Ολυμπιακό Στάδιο. Όλα αυτά
γίνονται για να υποστηρίξουμε τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ας μη γελιόμαστε»,
εξηγεί ο κ. Παπαγεωργίου, «θα αποτελέσουν όμως και μια φοβερή κληρονομιά».

Όπως εξηγεί πάντως ο πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Δημήτρης
Λάλας, «η Ολυμπιάδα θα μπορούσε να έχει συμβάλει περισσότερο. Δεν έχουμε ακόμα
καταφέρει να δούμε τι ακριβώς θα κάνουμε και πώς θα το κάνουμε με ένα
συντονισμένο τρόπο. Ουσιαστικά φταίμε όλοι. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος της
ευθύνης ανήκει σε αυτόν που έχει αναλάβει τον συντονισμό. Την Εθνική
Μετεωρολογική Υπηρεσία». «Πρέπει οι αγώνες να αποτελέσουν για μας το
εφαλτήριο. Πρέπει να μπορέσουμε να πείσουμε υπουργούς ώστε να βρούμε τα
χρήματα και να υλοποιήσουμε τα σχέδιά μας», επισημαίνει ο κ. Παπαγεωργίου.
Εκείνο πάντως που επισημαίνει ο μετεωρολόγος κ. Ανδρέας Λαζάνης είναι ότι δεν
πρέπει να ξεχνάμε τον παράγοντα άνθρωπο. «Όσο και αν έχει προοδεύσει η
επιστήμη της μετεωρολογίας και όσο και αν έχουν πληθύνει τα τεχνικά μέσα που
έχουμε στη διάθεσή μας, δεν πρέπει να ξεχνάμε τον παράγοντα άνθρωπο. Δεν
μπορεί να υποκατασταθεί ο ρόλος του», τονίζει.

Πρόγνωση 10 ημερών από την ΕΜΥ

Η ΕΜΥ δεν μένει με σταυρωμένα τα χέρια. Παραμένει ο κύριος φορέας των
μετεωρολογικών υπηρεσιών στη χώρα μας. Οι επιστημονικές της δυνατότητες τής
δίνουν την ικανότητα να έχει πρόβλεψη για τις επόμενες 10 ημέρες. «Προκειμένου
όμως να έχουμε τη μεγαλύτερη δυνατή επιστημονική ακρίβεια, σταματάμε την
πρόγνωση που ανακοινώνουμε στις έξι ημέρες», εξηγεί ο πρόεδρος Επιτροπής
Μετεωρολογικής Υποστήριξης Ολυμπιακών Αγώνων 2004 μετεωρολόγος κ. Ιωάννης
Παπαγεωργίου. Ήδη νέα «προϊόντα», όπως είναι οι εξειδικευμένες προγνώσεις,
έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Είναι διαθέσιμες σε συνδρομητές της ΕΜΥ έναντι
αμοιβής και αφορούν περιοχές της Αττικής. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία ετοιμάζει
και μία μετεωρολογική «πύλη» στο Ίντερνετ (από τον Ιούνιο) με πολλές
πληροφορίες.

Οι προβλέψεις του Αστεροσκοπείου

Τα τελευταία τρία χρόνια το Αστεροσκοπείο έχει ξεκινήσει την παροχή προγνώσεων
καιρού για την Ευρώπη και την Ελλάδα, χρησιμοποιώντας δύο εξελιγμένα συστήματα
αριθμητικών μοντέλων: «Το πρώτο βασίζεται στη χρήση του ιταλικού μοντέλου
BOLAM και παρέχει προγνώσεις για τρεις ημέρες για δύο περιοχές: τη Μεσόγειο
και την Ελλάδα», εξηγεί ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου μετεωρολόγος κ.
Λαγουβάρδος. «Το δεύτερο σύστημα βασίζεται στη χρήση του αμερικάνικου μοντέλου
ΜΜ5. Το μοντέλο αυτό χρησιμοποιείται διεθνώς από δεκάδες Ινστιτούτα και
Πανεπιστήμια, ενώ έχει χρησιμοποιηθεί με μεγάλη επιτυχία ως εργαλείο πρόγνωσης
καιρού στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα (1996) και του Salt Lake City
(2002). Παρέχει προγνώσεις για τρεις ημέρες για τρεις περιοχές: τη Νότια
Ευρώπη, την Ελλάδα και την Αττική. Ειδικά για την Αττική, οι προγνώσεις του
ΜΜ5 δίνονται με ακρίβεια 2 km, επιτρέποντας έτσι την πρόγνωση τοπικών
χαρακτηριστικών του καιρού».

Οι μετεωρολογικές προγνώσεις του Αστεροσκοπείου είναι προσβάσιμες μέσω
Ίντερνετ. Πληκτρολογώντας http:
//www.noa.gr/forecast ο χρήστης θα έχει στη διάθεσή του μια σειρά από
στοιχεία. «Προγνωστικοί χάρτες για την περιοχή της Ευρώπης, της Ελλάδας από τα
μετεωρολογικά μοντέλα. Πιο συγκεκριμένα δίνονται προγνώσεις πίεσης,
θερμοκρασίας, ανέμου και βροχόπτωσης για 72 ώρες για τις περιοχές αυτές»,
εξηγεί η ερευνήτρια του Αστεροσκοπείου μετεωρολόγος κ. Βάσω Κοτρώνη.

Το Πανεπιστήμιο στο Διαδίκτυο

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών λειτουργεί, από το 1995, ένα μοντέλο πρόγνωσης. «Μέσω
του Διαδικτύου μπορεί όποιος επιθυμεί να πάρει πληροφορίες για τον άνεμο, το
ύψος της βροχής, τη σκόνη, το ύψος των κυμάτων, τη χιονόπτωση, τις καταιγίδες
για τις επόμενες 72 ώρες», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής στο
Εργαστήριο Αριθμητικών Μοντέλων και Πρόγνωσης Καιρού κ. Γιώργος Κάλλος. «Τα
προγράμματα Σκείρων και Νηρέας του Πανεπιστημίου έδωσαν τη δυνατότητα στην ΕΜΥ
να έχει προϊόντα πρόγνωσης καιρού και κύματος υπερυψηλής ακρίβειας 3 ημερών».

Όπως εξηγεί ο κ. Κάλλος «μεγάλο ατού του Εργαστηρίου είναι η πρόγνωση της
μεταφοράς σκόνης από τη Σαχαρα στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία ορισμένους
μήνες του χρόνου δημιουργεί σημαντικά προβλήματα». Η διεύθυνση του Εργαστηρίου
στο Ίντερνετ είναι http: //www.forecast.uoa.gr