Πρόσωπα Η γνώση αντίδοτο στον φανατισμό

Ο Ιρακινός διαφωνών Κανάν Μακίγια καταδεικνύει την ανοησία των
φονταμενταλισμών – και προσβάλλει Αριστερά και Δεξιά, Εβραίους και
Μουσουλμάνους.

Κανάν Μακίγια. Τον έχουν πει «Σολζενίτσυν του Ιράκ»

Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο Κανάν Μακίγια έγραψε για τη χώρα του στη
«Δημοκρατία του Φόβου» (Republic of Fear), ένα ανελέητο χρονικό θανάτου και
βασανιστηρίων. Χρειάστηκε όμως ο πόλεμος του Κόλπου για να γίνει το βιβλίο
μπεστ-σέλερ και ο Μακίγια κάτι σαν σταρ. Αλλά ο εξόριστος Ιρακινός, που είχε
κάποτε αυτοαποκληθεί σοσιαλιστής, έχασε πολλούς από τους φίλους του όταν
υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις όφειλαν να συνεχίσουν ως τη Βαγδάτη
και να μην αφήσουν τους Ιρακινούς με τα χειρότερα – και τις καταστροφές από
τους βομβαρδισμούς και τον Σαντάμ. Το Ισραήλ, λέει ο Μακίγια, χτίστηκε πάνω
στα ερείπια 400 παλαιστινιακών χωριών· ο Σαντάμ έχει καταστρέψει τουλάχιστον
3.000 κουρδικά χωριά. Γιατί να εξεγείρεται κανείς για το πρώτο, αλλά όχι για
το δεύτερο;

Με το νέο του βιβλίο, «The Rock: Α Tale of Seventh-Century Jerusalem» (Ο
Βράχος: Μια Διήγηση της Ιερουσαλήμ του 7ου αιώνα, εκδ. Constable), ο Μακίγια
προσθέτει στους εχθρούς του τους θρησκευτικούς φονταμενταλιστές. Υποστηρίζει
πως το πρώιμο Ισλάμ ήταν μια μεσσιανική συμμαχία ανάμεσα σε Άραβες και
Εβραίους εναντίον της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία κατείχε τους Άγιους
Τόπους. Για να το αποδείξει, χρησιμοποιεί τα ευρήματα σύγχρονων ιστορικών και
επιγραφές στον Θόλο του Βράχου της Ιερουσαλήμ. Πρόκειται για το παλαιότερο
μουσουλμανικό κτίριο που διασώζεται στην αρχική του μορφή (κτίστηκε το 691)
και φέρεται να κτίστηκε στον βράχο απ’ όπου ανελήφθη ο Μωάμεθ – στη θέση όπου
λέγεται πως υψώνονταν ο Ναός του Σολομώντα και ο δεύτερος Ναός των Εβραίων. Ο
Μακίγια επισημαίνει πως τα περί αναλήψεως του Μωάμεθ είναι πολύ μεταγενέστερα
και υποστηρίζει πως ο Θόλος είχε οικοδομηθεί ως ο τρίτος Ναός, για να πτοήσει
τις χριστιανικές εκκλησίες και να αναγγείλει το Ισλάμ ως συνέχεια του
Ιουδαϊσμού. Στις επιγραφές στον Θόλο, προσθέτει, ο Χριστιανισμός καταγγέλλεται
με τρόπο που θα προσυπέγραφαν Μουσουλμάνοι και Εβραίοι: «Πίστευε στον Θεό και
στους Προφήτες Του και μην λέγεις Τρία. Ο Θεός είναι ένας. Μακριά από τη δόξα
Του να έχει γιο».

Σε μια εποχή που οι άνθρωποι απειλούνται από την ισχύ της θρησκείας, η γνώση
είναι απελευθερωτική και ένα όπλο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να
αμυνθούν, γράφει ο Νικ Κόεν στην «Ομπζέρβερ». Ο Κανάν Μακίγια πιστεύει πως, αν
γίνουν ευρέως γνωστά όλα τα νέα στοιχεία για το πρώιμο Ισλάμ, ο ισλαμικός
φονταμενταλισμός θα καταρρεύσει. Είναι κάτι σπάνιο στη Μέση Ανατολή, ένας
αισιόδοξος που πιστεύει στη δύναμη του διαφωτισμού.