Ο… επικήδειος της κουλτούρας

Ερείπια του Λονδίνου… Ο Βρετανός σκηνοθέτης Μάικ Λι με τις πρωταγωνίστριες της ταινίας του «Όλα ή τίποτα», Λέσλι Μάνβιλ (αριστερά) και Σάλι Χόκινς (δεξιά)

Οι πέντε πρώτες ημέρες των Καννών ήταν ένας μακρόσυρτος επικήδειος θρήνος
αρκετών ονομάτων της διεθνούς κινηματογραφικής ελίτ. «Είδες τίποτα το άξιον
λόγου» ρωτάει ο ένας τον άλλον με βλέμμα απορίας και απελπισίας. «Nothing. Το
μόνο που αξίζει είναι το ντοκιμαντέρ του Μάικλ Μουρ» (αυτό ντε που έκανε
πάταγο με τις αποκαλύψεις για την απεριόριστη λατρεία που τρέφουν στα πυροβόλα
όπλα όλοι οι… υπεύθυνοι πολίτες των ΗΠΑ).

Αν ο ενταφιασμός των big ονομάτων συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, τότε στο τέλος
θα πέσει κλάμα επιπέδου Νίκου Ξανθόπουλου. Διότι:

Ο Μάικ Λι (ο κύριος «Μυστικά και ψέματα») κατά λάθος… προσφώνησε την ταινία
του «Όλα ή τίποτα». Αντί του ολόσωστου «Τίποτα». Επί δύο ώρες καμιά δεκαριά
ερείπια του Λονδίνου ανταλλάσσουν αγάπες και λατρείες επιπέδου «Fuck you, fuck
them, fuck me». Να το μεταφράσω; Δεν σφάξανε. Ταυτοχρόνως δε τα ίδια ερείπια
με ξεμαλλιασμένη εμφάνιση και με λίπος μερικών τόνων, καταβροχθίζουν
φρατζόλες, fish and chips και απολαμβάνουν big brother ή ό,τι άλλο πέφτει στον
τενεκέ των βρετανικών καναλιών. Μερικοί συνάδελφοι εξέλαβαν τον ανελέητο
νατουραλισμό του Μάικ Λι ως υψηλή κουλτούρα και από τώρα τον προορίζουν για
τον Χρυσό Φοίνικα. Χάρισμά τους. Εμένα απλώς μου χάλασε την ημέρα (να το
προβάλουν στις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού μπας και περιοριστεί η
ονειροπόλα διάθεση για τον βρετανικό και εν γένει δυτικό παράδεισο).

Έτερος αυτόχειρ των Καννών, ο Ιρανός Αμπάς Κιαροστάμι με την ταινία του
«10». Μια χούφτα γυναίκες του Ιράν με το κλασικό τσεμπέρι άνωθεν της κώμης,
μπαινοβγαίνουν στο ίδιο αυτοκίνητο και συνομιλούν με την οδηγό. Τι ήθελε να
πει; Το αυτονόητο. Τα μαρτύρια των γυναικών. Εντάξει αλλά σινεμά δεν είναι.
Κάτι σαν πειραματισμός για προσωπική χρήση.

Ο τρίτος της παρέας απέπνεε οσμή πτωμαΐνης πριν καν εισέλθει στον μαζικό…
τάφο των Καννών. Και φυσικά είναι Γάλλος. Όχι δεν είμαι ορκισμένος ρατσιστής.
Αντιθέτως. Αλλά εκ πείρας σας λέω πως μόνο οι Γάλλοι διαθέτουν το χάρισμα να
μεταποιούν τα φύκια σε μεταξωτές κορδέλες. Ο Ολιβιέ Ασαγιάς στον «Δαιμονισμένο
έρωτα» είδε το σινεμά ως πασαρέλα, ως γρίφο και ως… τίποτα. Περίμενα,
περίμενε, περιμέναμε. Όλοι μα όλοι. Δεν μπορεί κάτι θα συμβεί, κάποια εξήγηση
θα μας δώσει. Αμ δεν! Κορόιδα, σου λέει, είναι. Ό,τι τους δίνεις το
χλαπακιάζουν.

Ο τέταρτος ενταφιασμός – αξιοπρεπής να λέγεται – ονομάζεται Μάικλ
Γουίντερμπότομ και «24 hour people». Επειδή το σεναριακό ψαχνό είναι ελάχιστο
έως ανύπαρκτο, ο Άγγλος σκηνοθέτης άρχισε να επιδίδεται στο παιχνίδι της
ναυτίας. Αλλεπάλληλες εναλλαγές σύντομων σκηνών με τη μηχανή να χοροπηδάει του
tcehno. Η ιστορία αναφέρεται στην πανκ και ρέιβ σκηνή του Μάντσεστερ, αλλά ο
Γουίντερμπότομ τα είδε όλα ως βιτρίνα, πλάκα, σεξ, ντραγκς και μουσικό θόρυβο.
Οι λάτρεις του πανκ θα τον… κρεμάσουν. Δεν τους αδικώ καθόλου. Περίπου είναι
σα να φτύνει στον τάφο του Σιντ Βίσιους.

Ο πέμπτος – ο πλέον φιλότιμος όλων – είναι ο Αμερικανός Πολ Τόμας Άντερσον
(«Μανόλια», «Ξέφρενες νύκτες»). Τα ίδια συμπτώματα, η ίδια ασθένεια.
Φορμαλισμός, εξαιρετικό φιλμέικινγκ, αλλά ούτε μισή στάλα ουσιώδους σκέψης και
πρωτότυπης ιστορίας. Ένας τύπος τρελαμένος με τις εφτά αδελφές του (Άνταμ
Σάντλερ) πέφτει στα δίκτυα μιας συμμορίας ροζ τηλεφώνων (Φίλιπ Σίμορ Χόφμαν)
αλλά στο τέλος θεραπεύεται ερωτευόμενος την Έμιλι Γουάτσον. Ε, και; Τίποτα.
Απλως η Γουάτσον, αν και θεωρητικώς αναφέρεται ως πρωταγωνίστρια, ο ρόλος της
καταλαμβάνει διάρκεια είκοσι λεπτών και τα ερμηνευτικά της προσόντα
εξαντλούνται σε μερικές κοινοτοπίες.

Μεταξύ ζωής και θανάτου και ο Ισραηλινός Άμος Γκιτάι. Τίμιος με την ιστορία
αλλά φορμαλιστής και ενίοτε ερασιτέχνης με τη σκηνοθεσία της ταινίας του
«Γκέτμα». Η φράση που θα του κοστίσει το απέραντο μίσος του Αριέλ Σαρόν είναι
πως οι Ισραηλινοί έκλεψαν τη γη από τους Παλαιστινίους. Εσωτερική τους
υπόθεση. Βάζω στοίχημα πως η ταινία δεν θα έχει ουδεμία τύχη στα ταμεία.
Παρεμπιπτόντως άκουσα από συνάδελφο του Ισραήλ πως μετά το τέλος των
γυρισμάτων ο Γιώργος Αρβανίτης – ο διευθυντής φωτογραφίας της ταινίας – ούτε
λίγο ούτε πολύ, είπε τον σκηνοθέτη του… αγράμματο. Δεν ήξερε τι να κάνει και
πώς να το κάνει. Σάμπως είναι ο πρώτος ή ο τελευταίος;

Ο… αιωνόβιος Μανουέλ ντε Ολιβέιρα στο «Ο Principio de la Incerteza»
μαστορεύει σαν παλιός, καλός τεχνίτης την ίδια σαρκαστική ηθογραφία για μια
παρέα ξεπεσμένων αριστοκρατών. Κάνοντας μία ταινία κάθε χρόνο έχει βρει το πιο
αποτελεσματικό ελιξίριο νεότητας. Πολύ καλά κάνει. Αλλά αν την ξαναδώ, είναι
σα να μου δίνουν μουρουνέλαιο!

Συμπαθέστεροι μέχρι στιγμής έχουν αποδειχθεί ο αδιόρθωτος 63χρονος Ιταλός
Μάρκο Μπελόκιο (με την ταινία του «Το χαμόγελο της μητρός μου» αποκαθηλώνει
την Καθολική Εκκλησία), καθώς και ο Γάλλος Ρομπέρ Γκεντιγιάν με τις «Δύο
αγάπες της Μαρί-Τζο». Ανθρώπινος, αλλά ο μπαγάσας φλύαρος.

Τι μέλλει γενέσθαι; Τα… γραφεία στοιχημάτων διαδίδουν πως ο Φοίνικας θα
παιχτεί ανάμεσα στους εξής τρεις: Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ «Αράχνη», Ρομάν
Πολάνσκι «Ο πιανίστας» και «Irreversible» του Γάλλου Κασπάρ Νοέ. Το αχτύπητο
ατού του τελευταίου είναι η λαχταριστή Μόνικα Μπελούσι. «Μα η ταινία θα
προβληθεί την Παρασκευή το βράδυ» αντιμίλησα σε συνάδελφο από τη Γερμανία.
«Φίλε μου για χάρη της Μόνικα θα περίμενα αιώνες»!

Έντεκα σκηνοθέτες για τους Πύργους

Και οι Δίδυμοι Πύργοι στις Κάννες. Έντεκα σκηνοθέτες απ’ όλα τα μήκη και τα
πλάτη του πλανήτη, κατέθεσαν τον «οβολόν» τους με μια μικρού μήκους ταινία και
όλες μαζί πακεταρίστηκαν κάτω από τον γενικό τίτλο «Έντεκα λεπτά, εννέα
δευτερόλεπτα και μία εικόνα». Κατά σειρά είναι: Κεν Λόουτς, Κλοντ Λελούς,
Ντάνις Τάνοβιτς, Σον Πεν, Άμος Γκιτάι, Σοέι Ιμαμούρα, Σαμία Μαχμάλμπαφ,
Γιουσέφ Σαχίν, Ιντρίσα Ουετραόγκο, Μίρα Νάιρ, Αλεξάντρο Ιναρίτου. Δηλαδή
Αγγλία, Γαλλία, Βοσνία, ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιαπωνία, Ιράν, Αίγυπτος, Μπουρκίνα Φάσο,
Ινδία, Μεξικό. Τι λένε; Θα ξέρουμε από τον Σεπτέμβριο όταν η παραγωγή
ολοκληρωθεί. Εκείνο που ξέρουμε είναι οι δηλώσεις τους:

Κέν Λόουτς: «Η πολιτική είναι πολύ σοβαρή ιστορία για να την
εγκαταλείψουμε στους πολιτικούς».

Κλοντ Λελούς: «Μόνο με τα όνειρα μπορούμε να καταρρίψουμε τους
εφιάλτες».

Ντάνις Τάνοβιτς: «Ο κόσμος πρέπει να σταματήσει να τρέχει για να
σκεφτεί».

Σον Πεν: «Ελπίζω η συμμετοχή μου να συνδράμει σ’ αυτό το υπέροχο πνεύμα
της συλλογικής προσπάθειας».

Σοέι Ιμαμούρα: «Να αφυπνιστούμε και να αναρωτηθούμε πώς είναι δυνατόν
να συμφιλιωνόμαστε με την ιδέα του πολέμου;».

Άμος Γκιτάι: «Πίσω απ’ όλα αυτά υπάρχουν χιλιάδες ανθρώπινες τραγωδίες».