ΓΝΩΜΗ Ο νέος εθνικισμός

Ο φασισμός συνέτριψε τη δημοκρατία στην Ευρώπη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ ο
ευρωπαϊκός αντισημιτισμός οδήγησε στη γενοκτονία. Όμως, θα ήταν λάθος να
πιστέψουμε ότι θα συναντήσουμε στα σύγχρονα διλήμματα τα φαντάσματα του
παρελθόντος.

Ο ρατσισμός, μολονότι υπάρχει, δεν είναι το βασικό ζήτημα της νέας Δεξιάς. Το
βασικό ζήτημα είναι η μετανάστευση. Συγκρατημένες από τους φόβους τους μήπως
δεχθούν επιθέσεις τόσο από δεξιά όσο και από αριστερά, οι περισσότερες
ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέφυγαν να εξηγήσουν στον λαό τα υπέρ και τα κατά της
μετανάστευσης. Όμως δεν θα μπορέσουν να εξακολουθήσουν αυτή την τακτική για
πολύ καιρό.

Από καθαρά οικονομική άποψη είναι προφανές ότι η μετανάστευση όχι μόνο θα
συνεχιστεί, αλλά πρέπει να συνεχιστεί. Αν ήταν να σταματήσει αύριο, οι
ευρωπαϊκές αγορές εργασίας θα στέρευαν, η ανάπτυξη θα επιβραδυνόταν και η
κρίση του συνταξιοδοτικού – ήδη μια ωρολογιακή βόμβα στην καρδιά του ευρώ – θα
επιδεινωνόταν. Από το 1955 μέχρι το 1975, η ταχεία οικονομική ανάπτυξη
στηρίχθηκε στη μετανάστευση. Όταν, μετά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του
1970 και την έκρηξη της ανεργίας, κατέρρευσαν τα δίκτυα υποδοχής μεταναστών
και ορθώθηκαν φραγμοί, η Ευρώπη δεν δεχόταν πια μετανάστες αλλά
«λαθρομετανάστες» ή «πρόσφυγες» – ανθρώπους δηλαδή που είτε ήταν εξαρτημένοι
από το κράτος πρόνοιας είτε τροφοδοτούσαν την παραοικονομία, επισύροντας την
οργή των ακροδεξιών. Αυτή η παράνομη μετανάστευση υπογραμμίζει τις αδυναμίες
του κράτους και οξύνει τους λαϊκούς φόβους για τη διάβρωση της εθνικής
κυριαρχίας σε μία εποχή παγκοσμιοποίησης.

Η μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχιστεί, είτε μας αρέσει είτε όχι.
Χώρες που άλλοτε ήταν εξαγωγείς εργασίας, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η
Ισπανία, ανακαλύπτουν ότι η μετανάστευση είναι συνέπεια αλλά και παράγοντας
της ευημερίας. Ο κίνδυνος λοιπόν δεν είναι μια επιστροφή στον αντισημιτισμό
του παρελθόντος, αλλά η περιχαράκωση σε ξενοφοβικά κόμματα. Και είναι καιρός
τα παραδοσιακά κόμματα να αρχίσουν να μιλούν πιο ξεκάθαρα με τους ψηφοφόρους
τους.

Το άρθρο του Mark Mazower, καθηγητή της Ιστορίας στο Birkbeck College
του Λονδίνου, δημοσιεύθηκε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».