Δρόμοι

Το αστείο…

… τελείωσε. Όλα έγιναν σύμφωνα με την προφητεία – μια προφητεία φτηνή, από
εκείνες που δεν χρειάζονται περισπούδαστες δημοσκοπήσεις, ούτε καν ένα φτηνό
συνοικιακό μέντιουμ. Σύσσωμος ο λαός έστεψε τον Ζακ Σιράκ «αυτοκράτορα» της Ε’
Γαλλικής Δημοκρατίας και ο ακροδεξιός Λεπέν πήγε από εκεί που ήρθε. Ο Σιράκ
έσωσε την τιμή της δημοκρατίας. Τότε γιατί δεν πανηγυρίζουμε; Γιατί δεν
βγάζουμε σημαίες στο μπαλκόνι; Επειδή το αστείο δεν ήταν καλό. Δεν μας άρεσε.
Δεν γελάσαμε καθόλου. Στο βάθος νιώθουμε σαν να μας έπαιξαν ένα άσχημο
παιχνίδι.

Δεν μας αρέσει…

… που χρειάστηκε η επίκληση της απειλής του Λεπέν για να πάνε οι Γάλλοι να
ψηφίσουν, δεν μας αρέσει που η δημοκρατία είναι αναγκασμένη κάθε τόσο να
ανασύρει το φόβητρο του φασισμού από το χρονοντούλαπο της Ιστορίας για να
ανακτήσει τη χαμένη τιμή της. Και δεν μας αρέσει που οι Αμερικανοί, αυτοί που
μέχρι το 1966 δεν άφηναν τους Μαύρους να ψηφίσουν και τους άλειφαν με πίσσα
και πούπουλα (όποτε ξεχνούσαν να πάρουν μαζί τους τα σπίρτα), μας δίνουν τώρα
μαθήματα αντιρατσισμού και δημοκρατίας.

Ο προφήτης…

… Μωάμεθ έλεγε: «Πίστευε στον Θεό, αλλά δένε την καμήλα σου». Την καμήλα που
μπήκε στο ξέφραγο ευρωπαϊκό αμπέλι δεν την αμόλησαν οι ακροδεξιοί, αλλά οι
δημοκρατικές φιλελεύθερες και σοσιαλφιλελεύθερες κυβερνήσεις. Είναι μια καμήλα
πολλαπλών χρήσεων: δουλεύει περισσότερο και τρώει λιγότερο από τα ευρωπαϊκά
γαϊδούρια, κόβει από το μεροκάματό τους και δίνει κέρδη στα αφεντικά, ρίχνει
τον πληθωρισμό και κάνει πιο ανταγωνιστική την οικονομία. Κάθε φορά που τα
ευρωπαϊκά γαϊδούρια ξεσηκώνονται και αρχίζουν να μοιράζουν κλωτσιές δεξιά και
αριστερά, τις περισσότερες τις τρώει η καμήλα. Φταίει αυτή αν την άφησαν
αμολητή; Ο κάθε αγύρτης καβαλάει τα γαϊδούρια με την υπόσχεση πως θα δέσει την
καμήλα, κι ας ξέρουν όλοι πως μονάχα οι κυβερνήσεις μπορούν να την ξαναδέσουν
στο παλούκι της.

Καμιά σιγουριά…

… δεν υπάρχει σε αυτή την κοινωνία που μοιάζει με ζωολογικό κήπο. Τόσο
λιγότερο ευημερούμε όσο περισσότερο ευημερούν οι αριθμοί. Ίσως για πρώτη φορά
στην Ιστορία, οι επόμενες γενιές θα ζήσουν χειρότερα από τις προηγούμενες, τα
παιδιά θα βρουν λιγότερες δουλειές από τους γονείς τους και δεν θα τους
περισσέψει τίποτα για να αφήσουν στα δικά τους παιδιά. Η κοινωνία μας είναι
πιο πλούσια και πιο ανταγωνιστική από τις προηγούμενες, αλλά είναι χειρότερη
για τους ανθρώπους της. Δεν είναι μια κοινωνία προσώπων, αλλά μια κοινωνία
μονάδων. Τα ονόματά μας υπάρχουν μονάχα ως λογιστικές εγγραφές στα
μπακαλοτέφτερα της πολιτικής και την οικονομίας. Δεν ζούμε πια σε μια
ανθρωπιστική, αλλά σε μια αθροισματική κοινωνία – εύκολη λεία για κάθε αγύρτη,
είτε αυτός φοράει την προβιά του αμνού είτε του λύκου.