Διαστάσεις Είμαστε όλοι… Ευρωπαίοι!

Κάποτε νομίζαμε ότι ο εξαμερικανισμός του πλανήτη είναι προϊόν ενός
«πολιτιστικού ιμπεριαλισμού». Μα τώρα διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για γονίδιο.
Ή για ιό.

Ευρώπη εναντίον ΗΠΑ: η «χελώνα» αποδεικνύεται (ξανά) ταχύτερη (σκίτσο από την Γκάρντιαν)

Κάθε φορά που ανοίγει ένα καινούργιο ΜακΝτόναλντ’ς, κάθε φορά που σπάει τα
ταμεία μια καινούργια ταινία του Χόλυγουντ, κάθε φορά που ένας μαθητής
εισβάλλει σε ένα σχολείο και σκοτώνει καμιά δεκαριά καθηγητές, η ίδια θλιβερή
σκέψη περνάει από το μυαλό μας: έχουμε γίνει αμερικανάκια. Τα αμερικανικά
πρότυπα εισβάλλουν και αλώνουν διάφορους τομείς της καθημερινότητάς μας, το
χρήμα, την τέχνη, την εκπαίδευση, το σεξ. Μέχρι πριν από λίγο καιρό θεωρούσαμε
αδιανόητο να εισβάλλει κάποιος με ένα πολυβόλο σε ένα ΜακΝτόναλντ’ς του
Παρισιού ή του Βερολίνου και να «κατεβάσει» μερικές δεκάδες πελάτες. Τώρα πια
όλα είναι πιθανά. Οι διαφορές ανάμεσα στην παγκοσμιοποίηση και τον
εξαμερικανισμό γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτες. Όλοι ανήκουμε πια στο ίδιο
ψυχιατρικό ίδρυμα, και το όνομά του είναι εμφανώς αγγλικό. Μόνο το έρμο το
Κόσοβο μοιάζει να έχει μείνει απ’ έξω: πρόσφατα άνοιξε στην Πρίστινα το πρώτο
Mek’Donaltc, κακή αντιγραφή του βασιλιά των χάμπουργκερ.

Υπάρχουν δύο προβλήματα με αυτόν τον συλλογισμό. Το πρώτο, σημειώνει ο Βιθέντε
Βερντού στην Ελ Παϊς, είναι ότι η αμερικανική επιρροή δεν είναι
κατ’ανάγκη τοξική. Χάρις στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, καμιά χώρα
του κόσμου δεν τολμά σήμερα να πει ότι δεν είναι δημοκρατική – κι ας
παραβιάζονται τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο στη «μητρόπολη» όσο και στους
«δορυφόρους». Χάρις στους Αμερικανούς υπάρχει η οικολογία, κι ας μην
υπογράφουν εκείνοι τη Συνθήκη του Κυότο. Χάρις σ’ αυτούς υπάρχουν ο
ριζοσπαστικός φεμινισμός, οι διεκδικήσεις των ομοφυλοφίλων, η συνύπαρξη των
πολιτισμών.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να ακολουθούμε το
αμερικανικό μοντέλο. Ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός είναι στην πραγματικότητα
καλύτερος: αρκεί να δει κανείς την οικονομική ευρωστία της γερμανικής
Φολκσβάγκεν και της φινλανδικής Νόκια, δύο εταιρειών που παραβιάζουν πολλούς
από τους (αμερικανικούς) κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Όπως επισημαίνει ο Ουιλ
Χάτον στο νέο του βιβλίο «Ο κόσμος στον οποίο ζούμε» (εκδ. Little, Brown), η
παραγωγικότητα στη Γαλλία, στην Ολλανδία, στο Βέλγιο και στην πρώην Δυτική
Γερμανία έχει αυξηθεί τόσο πολύ τα 20 τελευταία χρόνια, ώστε να είναι σήμερα
μεγαλύτερη από εκείνη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το ίδιο αναμένεται να συμβεί με
την Ιρλανδία, την Αυστρία και τη Δανία. Η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει
κλείσει την ψαλίδα της παραγωγικότητας είναι η Βρετανία (με την Ελλάδα είναι
προφανές ότι ο συγγραφέας δεν ασχολείται).

Ακόμη και η Μπόινγκ, άλλοτε το καμάρι της αμερικανικής βιομηχανίας, προσπαθεί
να «πιάσει» σήμερα την Αιρμπάς, μια εταιρεία που δεν δεσμεύεται από τα
κριτήρια των κεφαλαιαγορών και προτάσσει τα συμφέροντα των καταναλωτών έναντι
των μερισμάτων. Οι Ευρωπαίοι μπορούν να είναι υπερήφανοι.