ΜΑΝΟΥΕΛ ΒΑΣΚΕΘ ΜΟΝΤΑΛΜΠΑΝ «Αναρχικός, ρομαντικός, αλλά διαυγής»

«Δεν θα σκοτώσω τον Πέπε Καρβάγιο. Αλλά θα αλλάξω την τύχη του…», λέει αινιγματικά για τον διάσημο ήρωά του, στα «ΝΕΑ», ο Καταλανός συγγραφέας Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν (εδώ, στις περίφημες Ramplas της Βαρκελώνης)

Τρεις ερωτικές ιστορίες, με σκοτεινούς πρωταγωνιστές, είναι το θέμα του νέου
βιβλίου του διάσημου Καταλανού Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν «Erec y Enide», που
μόλις κυκλοφόρησε στην Ισπανία (εκδόσεις «Arete»). Την ίδια ώρα, ο διάσημος
ήρωας των αστυνομικών του βιβλίων, Πέπε Καρβάγιο, γυρίζει τον κόσμο μαζί με
τον Μπισκούτερ και ετοιμάζει μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή του…

Ένας ανήσυχος ταξιδιώτης, που σχεδόν ποτέ δεν ανακαλύπτεις στο σπίτι του στη
Βαρκελώνη, ο «Μανόλο» για τους Καταλανούς συμπολίτες του έχει άποψη για όλα
και τη λέει. Με τα βιβλία του προσπαθεί να βάλει τάξη στα πράγματα. Να βρει
λύσεις και φόρμες που στόχο έχουν να δώσουν απάντηση στη νέα τάξη πραγμάτων,
και μάλιστα σε μια εποχή «ολοκληρωτισμού» όπως επανειλημμένα λέει.

Αναρχικός, επαναστάτης, ρομαντικός; Τελικά, τι είστε;

«Αναρχικός, ρομαντικός, αλλά διαυγής», λέει ο Ισπανός συγγραφέας στα «ΝΕΑ».

Το τελευταίο του βιβλίο πάντως, «Erec y Enide», δανείζεται τον τίτλο από το
πρώτο αρθουρικό μυθιστόρημα του Chretien de Troyes. Ο καθηγητής Χούλιο
Ματασάνθ βρίσκεται στο τέλος της καριέρας του. Η Μαδρόνα Μιστράλ ντε Παμιές, η
σύζυγός του, προερχόμενη από την υψηλή κοινωνία της Βαρκελώνης, χτυπημένη από
μια βαριά αρρώστια, βρίσκεται κι αυτή στο τέλος ενός ταξιδιού. Είναι παραμονές
Χριστουγέννων: εκείνος ετοιμάζει μια διάλεξη κι εκείνη τις γιορτές, με την
ψευδαίσθηση ότι θα επιστρέψουν ο Πέδρο και η Μύριαμ, τα δύο παιδιά τους που
δουλεύουν στην Κεντρική Αμερική με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Κι ενώ ένας αφηγητής σε τρίτο πρόσωπο αφηγείται την τρομερή ιστορία του Πέδρο
και της Μύριαμ, ο Ματασάνθ μιλάει για τον Erece και την Enide, για το πώς
αυτοί ορίζουν τη δική τους μοίρα, ο Μονταλμπάν μετενσαρκώνει τις μυθικές
προσωπικότητες στον Πέδρο και τη Μύριαμ.

Γιατί διαλέξατε μια ερωτική ιστορία σε… σκοτεινούς καιρούς ώς θέμα του
τελευταίου σας βιβλίου;

«Δεν είναι μια ιστορία αγάπης σε σκοτεινούς καιρούς, αλλά τρεις ερωτικές
ιστορίες που περνούν μέσα από τον εγωισμό, τον φόβο και τη μοναξιά. Το
σκοτεινό οφείλεται στην ηλικία κάποιων από τους πρωταγωνιστές».

Είναι η εποχή μας αντιερωτική, ή εμείς γίναμε αντιερωτικά πλάσματα;

«Κάθε εποχή είχε τους δικούς της ερωτικούς κανόνες και χρησιμοποιούσε
διαφορετικές τεχνικές αυτοπαραπλάνησης για να διαιωνίσει τον έρωτα.
Διαφορετικές, αλλά μοιάζουν πολύ».

Σε μια σκηνή του νέου του βιβλίου ο γέρος καθηγητής παίρνει Βιάγκρα για να
μπορέσει να κάνει έρωτα. Γιατί χρησιμοποιήσατε στοιχεία της νέας φαρμακευτικής
τεχνολογίας, όπως το Viagra; Έγινε και ο έρωτας… τεχνολογικός;

«Το Βιάγκρα είναι η τελευταία ελπίδα των ανδρών που νοσταλγούν τις παλιές τους
ικανότητες. Μπορεί να είναι ένα σύμβολο αδυναμίας προσαρμογής».

Είναι ο έρωτας εξουσία;

«Η ερωτική σχέση βασίζεται στο διαχωρισμό ανάμεσα σε αγαπημένο-εραστή και ένα
από τα δύο μέλη έχει την εξουσία».

Και ο ήρωας των αστυνομικών του μυθιστορημάτων, ο Πέπε Καρβάγιο, ταξιδιώτης,
καλοφαγάς, περίεργος, λάτρης των γυναικών, ο οποίος έχει εξαιρετική επίδοση
στην ανακάλυψη ανατρεπτικών στοιχείων σε χώρες όπου η επανάσταση είναι μια
καθημερινή υπόθεση, που δεν κάνει εντύπωση σε κανέναν, τι θα κάνει στο μέλλον;
Ή, μάλλον, πού βρίσκεται τώρα; «Κάνει τον γύρο του κόσμου με συντροφιά τον
Μπισκούτερ», λέει ο συγγραφέας.

Φημολογείται ότι κάποια στιγμή θα βαρεθεί να γράφει για τον δαιμόνιο ντετέκτιβ
και θα σκοτώσει τον ήρωά του. Λοιπόν, θα τον σκοτώσετε ή θα του δώσετε
σύνταξη; «Όχι, δεν θα τον σκοτώσω. Αλλά θα αλλάξω την τύχη του…», απαντά
αινιγματικά.

Ο ήρωάς του, όμως, «ταξίδεψε» μέχρι την Κούβα. Αφορμή, η επίσκεψη του Πάπα και
η συνάντησή του με τον Φιντέλ Κάστρο. Μαζί με άλλους δύο διάσημους συναδέλφους
του, τον Γκαμπριέλ Γκαρθία Μάρκες και τον Λεονάρντο Παντούρα Φουέντες, ο
Μονταλμπάν ταξίδεψε για να γράψει τις εντυπώσεις του, αλλά και να αφήσει το…
λαγωνικό «Πέπε» να ανιχνεύσει αυτή την παράξενη συνάντηση.

Έτσι προέκυψε το «Και ο Θεός μπήκε στην Αβάνα»(«Υ Dios entro en la Habana»).
Πώς προέκυψε αυτή η έκπληξη, η επίσκεψή σας στην Κούβα; «Επειδή ήταν πολύ
εκπληκτικό να βλέπεις συγκεντρωμένους στην ίδια πλατεία τον Κάστρο, τον Πάπα,
τον Γκαρσία Μάρκες, τον Τσε Γκεβάρα».

Ναι, αλλά τι σχέση έχει ο Φιντέλ με τον Πάπα; «Και οι δύο γνωρίζουν την
εξουσία και μάλιστα την εξαιρετική εξουσία». Ο Κάστρο είναι μια φιγούρα του
παρελθόντος, μακριά από τη σύγχρονη ιστορία; «Ο Πάπας ακόμα περισσότερο δεν
έχει σχέση με τη σύγχρονη ιστορία. Είναι ένας αναχρονισμός».

Αγώνες ψευδαισθήσεων

Την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης είχε κάνει την εμφάνισή του
ένας ήρωας, ο Πέπε Καρβάλιο, που περιέγραφε μέσα από τα γραπτά τού Μονταλμπάν
τον θεσμό των Ολυμπιακών Αγώνων με καυστική σάτιρα, και γινόταν μάντης
γεγονότων που θα επιβεβαίωναν αργότερα με τον καλύτερο τρόπο ότι οι σύγχρονοι
Ολυμπιακοί Αγώνες είναι κυρίως αγορά συμφερόντων.

Ολυμπιακοί Αγώνες 2004 στην Αθήνα. Πιστεύετε πως οι Αγώνες επιστρέφουν στις
ρίζες τους, ή αυτό είναι μόνο μια αυταπάτη, αφού το «παιχνίδι» είναι μόνο
εμπορικό; «Οι Αγώνες συγκεντρώνουν τις ψευδαισθήσεις των αθλητών, την υπεροψία
των εθνικισμών και την ευφυία των εμπορικών και μιντιακών διαπραγματευτών»,
λέει ο Μονταλμπάν. Όσο για τη συμβουλή που έχει να δώσει στους Αθηναίους, αυτή
είναι να… «συνεχίσουν να ανοικοδομούν τον Παρθενώνα».

Και πώς βλέπει τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια;
«Ο εκσυγχρονισμός είναι θετικός αν είναι αληθινός κι αν δεν περιορίζεται στο
μασκάρεμα του παλιού. Δεν υπάρχουν άλλα όργανα αλλαγής παρά μόνο οι
δημοκρατικοί θεσμοί και η κοινωνική πίεση».

Έκφραση πολιτιστικής αταξίας

Η παγκοσμιοποίηση είναι καλή ή κακή; «Είναι αναπόφευκτη. Το επιθυμητό θα ήταν
να είναι υπό τον έλεγχο των παγκοσμιοποιημένων και όχι των παγκοσμιοποιητών».

Σιάτλ, Πράγα, Πόρτο Αλέγκρε, Γένοβα, Βαρκελώνη. Είναι σημαντική η εμφάνιση του
κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης; Πιστεύετε ότι αυτή η ομάδα μπορεί να
αλλάξει τα πράγματα ή οι διαδηλωτές είναι απλά μια ομάδα ρομαντικών; «Όλοι
όσοι άλλαξαν τα πράγματα αρχικά είχαν την εμφάνιση ρομαντικών. Αυτοί οι
διαδηλωτές αποτελούν κοινωνική πίεση και η κοινωνική πίεση μπορεί να είναι
υποκείμενο αλλαγής».

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις είναι οι επαναστάτες των ημερών μας; «Όχι. Είναι
η έκφραση της οικονομικής, πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής αταξίας».

Και η 11η Σεπτέμβρη; Άλλαξε τον κόσμο; «Ο κόσμος ήταν πάνω-κάτω ο ίδιος στις
12 Σεπτέμβρη όπως ήταν και στις 10 του ίδιου μήνα».