Οι παγίδες των τεκμηρίων

Με δύο κατηγορίες τεκμηρίων η Εφορία προσδιορίζει το τεκμαρτό εισόδημα των
φορολογουμένων. Η πρώτη αφορά τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και
η δεύτερη τα τεκμήρια διαβίωσης.

Τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων είναι οι δαπάνες που έκαναν οι
φορολογούμενοι για την απόκτηση των περιουσιακών τους στοιχείων. Η Εφορία
λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές δαπάνες που κατέβαλαν οι φορολογούμενοι κατά τη
διάρκεια του έτους για την απόκτηση των στοιχείων αυτών και όχι το σύνολο της
αξίας τους. Αυτό σημαίνει ότι στην περίπτωση που ένα αυτοκίνητο αγοράσθηκε
μέσω δανείου η Εφορία θα υπολογίσει μόνο τις δόσεις αποπληρωμής του δανείου
που καταβλήθηκαν μέσα στο έτος. Στα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων
ή αλλιώς στο πόθεν έσχες περιλαμβάνονται οι ακόλουθες δαπάνες:

1. Αγοράς αυτοκινήτου.

2. Αγοράς διτρόχου.

3. Αγοράς πλοίου αναψυχής ή σκάφους αναψυχής, καθώς και jet ski.

4. Αγοράς αεροσκάφους, ελικοπτέρου, ανεμοπτέρου.

5. Αγοράς κινητών πραγμάτων μεγάλης αξίας (μεγαλύτερης από 1 εκατ.
δρχ.).

6. Αγοράς επιχείρησης πλην Ανωνύμου Εταιρείας.

7. Σύστασης ή αύξησης κεφαλαίου επιχειρήσεων (πλην Α.Ε.).

8. Αγοράς εταιρικών μεριδίων ή χρεογράφων.

9. Αγοράς ακινήτων, πλην πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ.

10. Χρονομεριστικής ή χρηματοδοτικής μίσθωσης ακινήτων.

11. Ανέγερσης οικοδομής, με εξαίρεση πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ.

12. Κατασκευής κολυμβητικής δεξαμενής (πισίνας).

13. Δανείων που χορηγήθηκαν προς οποιονδήποτε.

14. Προσωρινών διευκολύνσεων ή καταθέσεων σε εταιρείες στις οποίες
είναι μέλος ο φορολογούμενος ή μέτοχος.

15. Προσωρινών διευκολύνσεων ή καταθέσεων στην ατομική επιχείρηση του
φορολογουμένου.

16. Δωρεών η γονικών παροχών ή χορηγιών που είναι μεγαλύτερες από
100.000 δρχ.

17. Τοκοχρεολυσίων για την αποπληρωμή δανείων ή πιστώσεων.

Δεν υπάγονται στο πόθεν έσχες

Είναι φανερό ότι η Εφορία δεν υπολογίζει όλες τις δαπάνες απόκτησης
περιουσιακών στοιχείων στα τεκμήρια. Εξαιρεί από το πόθεν έσχες τις ακόλουθες
δαπάνες: αγορά πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ., ανέγερση οικοδομής για πρώτη
κατοικία μέχρι 120 τ.μ., αγορά ομολόγων του Δημοσίου, αγορά ομολόγων ή τίτλων
εταιρειών που μετέχει το Δημόσιο με ποσοστό 50%, αγορά μετοχών εισηγμένων στο
Χρηματιστήριο, αγορά μετοχών που έχει εγκριθεί η εισαγωγή τους στο
Χρηματιστήριο, αγορά εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, τίτλων του Δημοσίου,
αμοιβαίων κεφαλαίων, ρέπος καθώς και τίτλων που είναι διαπραγματεύσιμοι στο
ΧΑΑ.

Οι δαπάνες διαβίωσης

Τα τεκμήρια διαβίωσης είναι οι τεκμαρτές δαπάνες που η Εφορία θεωρεί ότι κάνει
ο φορολογούμενος με βάση τον τρόπο ζωής του. Έτσι η Εφορία θεωρεί ότι ο
φορολογούμενος που είναι κάτοχος αυτοκινήτου κατά τη διάρκεια του έτους έκανε
κάποιες ελάχιστες δαπάνες για τη συντήρηση και λειτουργία του αυτοκινήτου του.
Η Εφορία θα φορολογήσει το εισόδημα που προκύπτει από τις δαπάνες αυτές στην
περίπτωση που ο φορολογούμενος δηλώσει χαμηλότερο εισόδημα. Στην περίπτωση
αυτή ο κάτοχος του αυτοκινήτου θα φορολογηθεί με βάση το τεκμαρτό εισόδημα.
Στα τεκμήρια διαβίωσης υπάγονται τα ακόλουθα:

1. Η δευτερεύουσα κατοικία. 2. Τα Ι.Χ. αυτοκίνητα. 3. Τα
σκάφη αναψυχής. 4. Το αεροσκάφος ή το ελικόπτερο. 5. Η
μοτοσυκλέτα και τα άλλα μικρότερα δίτροχα. 6. Η οικιακή βοηθός.
7. Οι οδηγοί. 8. Οι δάσκαλοι. 9. Τα πληρώματα σκάφους
αναψυχής. 10. Η δεξαμενή κολύμβησης.

Για όλα τα παραπάνω η Εφορία υπολογίζει με βάση τους δικούς της «αυθαίρετους»
συντελεστές κάποιο τεκμαρτό εισόδημα.

Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η συνολική ετήσια τεκμαρτή δαπάνη
τους υπολογίζεται από το άθροισμα του συνόλου των τεκμηρίων στα οποία
υπάγονται. Στην περίπτωση που έχουν πάνω από δύο τεκμήρια, τότε το άθροισμα
της τεκμαρτής δαπάνης που προκύπτει από τα δύο τεκμήρια προσαυξάνεται κατά
10%. Το ίδιο ισχύει για καθένα τεκμήριο που προστίθεται επιπλέον. Ωστόσο το
συνολικό ποσό της προσαύξησης δεν μπορεί να υπερβεί το διπλάσιο του
μεγαλύτερου ποσού της τεκμαρτής δαπάνης που έχουν.

Πότε ενεργοποιούνται τα τεκμήρια

Οι φορολογούμενοι φορολογούνται με βάση το τεκμαρτό τους εισόδημα όταν αυτό
είναι μεγαλύτερο κατά 20% από το εισόδημα που έχουν δηλώσει στη φορολογική
τους δήλωση. Αυτό σημαίνει ότι οι φορολογούμενοι κατά τη συμπλήρωση της
φορολογικής τους δήλωσης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τη σχέση αυτή για
να μην πέσουν στην παγίδα των τεκμηρίων.

Ο μαραθώνιος της συμπλήρωσης

Βήμα – βήμα πρέπει να συμπληρώσουν οι φορολογούμενοι τη φορολογική τους
δήλωση. Και φέτος υπάρχουν δύο βασικά έντυπα, το έντυπο Ε1Α που θα πρέπει να
συμπληρώσουν όσοι κατά το 2001 είχαν εισοδήματα μόνο από μισθούς και συντάξεις
και το Ε1 που αφορά μισθωτούς και συνταξιούχους που είχαν εισοδήματα και από
άλλες πηγές.

* Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι που το 2001 είχαν εισοδήματα από
ακίνητα – πλην του τεκμαρτού εισοδήματος από ιδιοκατοίκηση – θα πρέπει να
συμπληρώσουν και να υποβάλουν στην Εφορία το Ε2.

* Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι που είχαν εισοδήματα και από ελεύθερα
επαγγέλματα, θα πρέπει να συμπληρώσουν και να υποβάλουν στην Εφορία μαζί με τη
δήλωση και το έντυπο Ε3.

* Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι των οποίων κατά το έτος 2001
μεταβλήθηκε η περιουσιακή τους κατάσταση, θα πρέπει να συμπληρώσουν και να
υποβάλουν στην Εφορία μαζί με τη δήλωση και το έντυπο Ε9, στο οποίο θα
αναγράφουν τις μεταβολές αυτές.

Όσον αφορά τη συμπλήρωση του εντύπου Ε1, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να
ακολουθήσουν τα ακόλουθα βήματα:

Στον πίνακα 1 της φορολογικής δήλωσης είναι προεκτυπωμένα με κεφαλαία
γράμματα προσωπικά στοιχεία του φορολογουμένου και της συζύγου. Στην περίπτωση
που δεν έχει εγγραφεί το επώνυμο της συζύγου, θα πρέπει να το συμπληρώσετε
οπωσδήποτε, όπως ακριβώς είναι γραμμένο στην αστυνομική ταυτότητά της. Επίσης,
στην περίπτωση που η σύζυγος έχει ΑΦΜ, θα πρέπει να αναγραφεί στο σημείο που
υπάρχει η σχετική ένδειξη. Οι έγγαμοι πρέπει να συμπληρώσουν Χ πάνω στη λέξη
έγγαμος. Εάν η δήλωση υποβάλλεται από εκπρόσωπο, τότε συμπληρώνονται τα
στοιχεία τους.

Στον πίνακα 2 με τα πληροφοριακά στοιχεία, ο φορολογούμενος πρέπει να
σημειώσει Χ πάνω στη λέξη ΝΑΙ στην περίπτωση που ανήκει σε κάποια από τις
αναγραφόμενες κατηγορίες. Για παράδειγμα, αν είναι νέος φορολογούμενος πρέπει
να σημειώσει Χ στη λέξη ΝΑΙ στον κωδικό 327.

Στον πίνακα 3 ο φορολογούμενος πρέπει να σημειώσει Χ πάνω στη λέξη ΝΑΙ
αν τον αφορά μία από τις αναγραφόμενες περιπτώσεις, προκειμένου η Εφορία να
αναγνωρίσει την προβλεπόμενη δαπάνη που εκπίπτει από το εισόδημά του ή τη
μείωση φόρου.

Στον πίνακα 4 που αφορά τα φορολογούμενα εισοδήματα, οι μισθωτοί και οι
συνταξιούχοι πρέπει να συμπληρώσουν τον πίνακα Α, ο οποίος αφορά τα εισοδήματα
από μισθωτές υπηρεσίες. Σε αυτόν πρέπει να γράψουν το καθαρό ποσό από μισθούς,
ημερομίσθια, επιδόματα (στους κωδικούς 310-302), όπως αυτά προκύπτουν από τις
βεβαιώσεις αποδοχών που έχουν παραλάβει. Στα συνολικά ποσά θα προσθέσουν και
τα αναδρομικά, αφού αφαιρέσουν το 20% που έχει παρακρατηθεί ως φόρος. Οι
συνταξιούχοι θα πρέπει να συμπληρώσουν τους κωδικούς 303-304 με το καθαρό ποσό
από τις κύριες συντάξεις τους και τους κωδικούς 321-322 με το καθαρό ποσό από
τις επικουρικές συντάξεις. Στους κωδικούς 305-306 γράφουν το καθαρό ποσό του
επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης (ΕΚΑΣ). Κατά τον ίδιο τρόπο συμπληρώνουν
τους αντίστοιχους κωδικούς οι ιατροί του ΕΣΥ και οι βουλευτές. Στους κωδικούς
311-312 πρέπει να αναγραφεί το καθαρό ποσό της εισοδηματικής ενίσχυσης που
εισπράχθηκε το 2001.

Τον πίνακα 4Ε που αφορά τα εισοδήματα από ακίνητα πρέπει να
συμπληρώσουν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι που είχαν εισοδήματα, πραγματικά
ή τεκμαρτά από εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ή επίταξη, ή ιδιοχρησιμοποίηση ή
ιδιοκατοίκηση ή από παραχώρηση σε τρίτους της χρήσης μίας ή περισσότερων
οικοδομών, καθώς και όσοι έχουν εισοδήματα από εκμίσθωση ή παραχώρηση σε
τρίτους μίας ή περισσότερων γαιών. Για να υπολογιστούν όμως σωστά τα
εισοδήματα αυτά, οι φορολογούμενοι πρέπει να συμπληρώσουν πρώτα το ειδικό
έντυπο Ε2 που αφορά όσους έχουν εισοδήματα από ακίνητα. Στη συνέχεια στους
αντίστοιχους κωδικούς που αναγράφονται στον πίνακα 4Ε του εντύπου Ε1 θα πρέπει
να γράψουν τα ακαθάριστα εισοδήματά τους. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο πίνακας
που αφορά το ακαθάριστο τεκμαρτό εισόδημα από ιδιοκατοίκηση δεν θα πρέπει να
συμπληρωθεί από όσους έχουν κύρια ή και δευτερεύουσα κατοικία αθροιστικά κάτω
από 150 τ.μ. (πλέον 20 τ.μ. για ένα από τα δύο πρώτα παιδιά του φορολογουμένου
και 30 τ.μ. για το τρίτο και πάνω). Στον πίνακα αυτόν θα πρέπει να
συμπληρωθούν όλα τα στοιχεία που ζητούνται ώστε η Εφορία να υπολογίσει το
τεκμαρτό εισόδημα από ιδιοκατοίκηση, το οποίο θα προστεθεί στα άλλα εισοδήματα
του φορολογουμένου για να φορολογηθεί. Στους κωδικούς 151-152 πρέπει να
αναγραφούν οι δαπάνες που τυχόν έκανε ο φορολογούμενος, τις οποίες αναγνωρίζει
η Εφορία για τη μείωση του εισοδήματος από ακίνητα.

Στον πίνακα 6 πρέπει να αναγραφούν τα στοιχεία που ζητούνται και έχουν
σχέση με τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Στον πίνακα 7 πρέπει να αναγραφούν τα ποσά που επικαλείται ο
φορολογούμενος για να μειώσει τη διαφορά μεταξύ του τεκμαρτού εισοδήματος και
του δηλωθέντος. Πρόκειται για ποσά που εισέπραξε από τη διάθεση περιουσιακών
στοιχείων, για το συνάλλαγμα που έφερε από το εξωτερικό, για δάνεια που συνήψε
ή για δωρεές κ.ά.

Στον πίνακα 8 πρέπει να αναγραφούν στους σχετικούς κωδικούς τα ποσά των
δαπανών που αφαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα.

Στον πίνακα 9 πρέπει να συμπληρωθούν στους σχετικούς κωδικούς οι φόροι
που έχουν προκαταβληθεί από τον φορολογούμενο ή που παρακρατήθηκαν κατά τη
διάρκεια του έτους. Ειδικότερα, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι πρέπει να
συμπληρώσουν τους κωδικούς 313-314 με το ποσό του φόρου που αναλογεί στα
εισοδήματά τους από μισθούς και συντάξεις, ενώ στους κωδικούς 315-316 πρέπει
να συμπληρώσουν τα ποσά του φόρου που παρακρατήθηκαν από τα εισοδήματα αυτά.

Στον πίνακα 10 πρέπει να συμπληρωθούν τα στοιχεία των προσώπων που
συνοικούν με τους φορολογουμένους και τους βαρύνουν όταν το εισόδημά τους δεν
υπερβαίνει τις 400.000 δρχ. ή όταν πρόκειται για πρόσωπα με αναπηρία 67% και
πάνω τις 800.000 δρχ.

Στον πίνακα 12 γράψτε την τράπεζα και τον λογαριασμό όπου επιθυμείτε να
κατατεθεί τυχόν επιστροφή φόρου.