Τα χάλκινα μυστήρια της στέπας

Από τα σπανιότερα δείγματα, η συγκεκριμένη πόρπη που χρονολογείται στον 1ο αι. π.Χ. απεικονίζει ανθρώπινες μορφές και ένα άρμα και πιθανόν ιστορεί σκηνή από τα χαμένα έπη των νομάδων

Ένας κόσμος άγνωστος, χαμένος στα βάθη των αιώνων και της ανατολικής
ασιατικής στέπας, έρχεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Και «αποκαλύπτεται»
μέσα από τα ογδόντα αρχαία χάλκινα αντικείμενα των νομαδικών λαών που έζησαν
πριν από 4.000 χρόνια στην περιοχή που ξεκινά από την Κίνα, στέφεται από τα
Ουράνια Όρη, διακόπτεται από ερήμους όπως η Γκόμπι και φθάνει έως το σημερινό
Καζακστάν.

Ένας Κοζάκος κυνηγός με αετό από τη Μογγολία υποδέχεται τους επισκέπτες
της πρώτης ολοκληρωμένης παρουσίασης των αρχαίων χάλκινων αντικειμένων από την
ασιατική στέπα του Ιδρύματος Arthur Sackler της Νέας Υόρκης και παρουσιάζεται
υπό την φροντίδα της υπεύθυνης επιστημονικής έρευνας του ιδρύματος Trudy S.
Kawami και του επιμελητή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Δημήτρη Πλάντζου.

Σε φόντο γκρι-πράσινο το ταξίδι στον κόσμο των νομάδων ξεκινά με ένα
χάρτη, που μας μεταφέρει νοητά στη γη που έζησαν οι άγνωστοι εκείνοι λαοί,
δημιουργοί ενός ιδιότυπου και πολύ ενδιαφέροντος πολιτισμού. Στις εννέα
ενότητες που θα ακολουθήσουν θα παρακολουθήσουμε βήμα-βήμα τον τρόπο ζωής
τους, τη νοοτροπία, τις τεχνικές τους γνώσεις και τις δοξασίες τους μέσα από
τις χάλκινες περίτεχνες δημιουργίες μικροτεχνίας, που χρονολογούνται από τον
13ο αι. έως τον 1ο αιώνα π.Χ.

Το «μαγικό ραβδί» των σαμάνων, που μοιάζει με αλιγάτορα, τελετουργικά
σκεύη, αλλά και κοσμήματα ενδυμάτων, είναι τα πρώτα αντικείμενα που ελκύουν το
βλέμμα για την κομψότητά τους, ενώ αποκαλύπτουν ταυτοχρόνως στοιχεία για την
κοινωνική δομή – οι πλουσιότεροι και σπουδαιότεροι φορούσαν μεγαλύτερα και
πολυτιμότερα διακοσμητικά – και τις θρησκευτικές-μαγικές αντιλήψεις τών
διαρκώς μετακινούμενων λαών.

Τελετουργικό εργαλείο, πιθανόν «μαγικό ραβδί» των σαμάνων, που έχει μορφή αλιγάτορα, παράγει ήχο με τη γλώσσα του και χρονολογείται στον 13ο-11ο αι. π.Χ.

Όπλα, μαχαίρια, αλλά και βελονοθήκες συγκαταλέγονται στα εργαλεία
επιβίωσης που έφεραν πάντα μαζί τους οι νομάδες, ενώ ο κόσμος των ζώων και ο
πολύπλοκος συμβολισμός τους – παραπέμπει σε διαμάχες μεταξύ διαφορετικών
φύλων, στη γονιμότητα, αλλά και στη σύγκρουση ανάμεσα στα στοιχεία της φύσης –
αποτυπώνεται πάνω σε μια σειρά εξαρτημάτων νεκρικών σκηνωμάτων, που
απεικονίζουν είδη άγνωστα σε εμάς, όπως το ασιατικό άγριο αργκάλι ή το θηλυκό
ελάφι γουαπίτι.

Ο κόσμος των πνευμάτων «ζωντανεύει» μέσα από τα κουταλάκια που
κουβαλούσαν οι σαμάνοι -άνδρες και γυναίκες – και τα σείστρα για την πρόσκληση
των πνευμάτων.

Η επίδραση του κινεζικού πολιτισμού στους νομαδικούς λαούς της στέπας
αποδεικνύεται μέσα από αντικείμενα κινεζικής τεχνοτροπίας.

Αξίζει να σταθείτε στη διαφορετική «καμπάνα», που χρονολογείται μεταξύ
του 1100 και 771 π.Χ. και δεν έχει γλωσσίδι, αλλά τη χτυπούσαν εξωτερικά. Στο
αγγείο κρασιού της ίδιας εποχής με τη μορφή νεροβούβαλου που αναδύεται από το
νερό. Και στο σπάνιο κινεζικό Χου, μια οινοχόη (530-476 π.Χ.) που έχει
αποτυπωμένα ανάγλυφα σκοινιά, αποδίδοντας την εικόνα των πήλινων αγγείων των
νομάδων.

Στα συν: Τα κατατοπιστικά δίγλωσσα κείμενα (ελληνικά, αγγλικά) και τα
σχέδια μέσα στις προθήκες που άλλοτε παρουσιάζουν μεγεθυμένες «αόρατες»
λεπτομέρειες των εκθεμάτων και άλλοτε επεξηγούν τον τρόπο χρήσης τους.

Στα πλην: Η έλλειψη καταλόγου.

Οδηγίες «χρήσης»

Πού: Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφ. Δούκα 4, τηλ. 010.7228.321).

Πότε: Έως τις 14 Σεπτεμβρίου. Δευτέρα έως Παρασκευή 10 π.μ.-4 μ.μ.
Σάββατο: 10 π.μ.-3 μ.μ. Τρίτη και Κυριακή κλειστά.

Πόσο: Εισιτήριο, 3,50 ευρώ, 1,80 το μειωμένο. Με το ίδιο εισιτήριο
μπορείτε να δείτε και την αρχαιολογική συλλογή του μουσείου.

Πληροφορίες: Ενημερωτικό φυλλάδιο για την έκθεση διατίθεται δωρεάν. Στο
πωλητήριο θα βρείτε τον πλήρη κατάλογο της συλλογής του ιδρύματος Arthur
Sackler, στα αγγλικά, έναντι 80 ευρώ.

INFO

Ο δροσερός χώρος του καφέ του μουσείου, με τον θόλο που ανοιγοκλείνει και
χαρίζει φυσικό φωτισμό, και το σιντριβάνι με το ψηφιδωτό της Ζιζής Μακρή,
εμπνευσμένο από κυκλαδικά μοτίβα, ενδείκνυται για να κάνετε μια στάση για
καφέ, χυμό ή ελαφρύ γεύμα, ενώ το πωλητήριο του μουσείου προσφέρει πρωτότυπες
ιδέες για δώρα.