Απιστίες και αμαρτίες

Το όνομα κάνει τη διαφορά. Για να αποκτήσετε μια αμυδρή εικόνα της αδικίας που
συντελείται κατά συρροήν και απ’ άκρη σ’ άκρη στην οθόνη, συγκρίνετε αυτήν τη
δραματική, πολυεπίπεδη και χαμηλόφωνη δραματική ιστορία του άγνωστου Αυστραλού
Ρέι Λόρενς με τα πολυδιαφημισμένα και Οσκαρικά «Μυστικά της κρεβατοκάμαρας»
του Τοντ Φιλντ. Με την προϋπόθεση φυσικά πως θα ρισκάρετε να δείτε μια ταινία
που εκ πρώτης όψεως δεν έχει απολύτως τίποτα, παρά μόνο τα ονόματα δύο εκ των
πρωταγωνιστών της. Του «Σολίστα» Τζέφρι Ρας και της Μπάρμπαρα Χέρσεϊ, που
μονίμως και αδιαλείπτως ξεχωρίζει όπου κι αν παίξει. Αν το τολμήσετε, θα
πάθετε… πανικό.

«Λαντάνα» – εγκυκλοπαιδικώς και… φυτολογικώς – σημαίνει «γένος θάμνου με
μικρά χρωματιστά άνθη που κρύβει πυκνή ακανθώδη υποβλάστηση». Ερμηνεία που
προσδιορίζει γάντι τους χαρακτήρες, τον μικρόκοσμό τους – στον οποίο
αναφύονται «χρωματιστά άνθη» – και τις ακανθώδεις ιστοριούλες τους. Σοβαρός
οικογενειάρχης και επιθεωρητής της Αστυνομίας εξαπατά τη γυναίκα του με μια
ζωντοχήρα. Η ζωντοχήρα γλυκοκοιτάζει τον ευσταλή – και επίσης παντρεμένο, με
παιδιά – γείτονά της. Η γυναίκα του επιθεωρητή επισκέπτεται διάσημη ψυχίατρο
για να της εξομολογηθεί τον πόνο της. Η ψυχίατρος λυγίζει από τον φόνο της
μικρής κόρης της και από τη διαρκή αγωνία μπας και ο άντρας της είναι γκέι και
τελικώς ο ένας κρύβει πράγματα από τον άλλο και όλοι υποπτεύονται τους πάντες.
Η λέξη «εμπιστοσύνη» είναι το πιο δυσεύρετο, το πιο σπάνιο και το πιο αόρατο
πράγμα που μπορεί κανείς να βρει σ’ αυτήν την εύφορη πεδιάδα που κατοικούν
άφθονες… λαντάνα.

“Ερμηνείες πρώτης γραμμής στην άκρως ενδιαφέρουσα δραματική ιστορία «Lantana» του… άγνωστου Αυστραλού Ρέι Λόρενς

Πρώτο σημαντικό πλεονέκτημα η οπτική (και όχι λεκτική) ανάπτυξη του δράματος.
Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει πως αντί ο Ρέι Λόρενς να καταφύγει σε καταιγισμό
διαλόγων και στη μασημένη τροφή, προτιμάει τη σιωπή. Μια εύγλωττη σιωπή, που
γίνεται ακόμα πιο εκκωφαντική μέσα από τη διαρκή και επίμονη σχέση που
αναπτύσσεται ανάμεσα στους χαρακτήρες και στον συγκεκριμένο κοινωνικό χώρο.
Γιατί ο χώρος είναι που καθορίζει τα υποκείμενα (τα πρόσωπα του δράματος) και
όχι τα πρόσωπα τον χώρο. Με δυο λόγια, η ταινία απευθύνεται σε θεατές με
ανεπτυγμένο δείκτη γνώσης και ευαισθησίας.

Δεύτερο πλεονέκτημα η αργή, υπόγεια διάβρωση του υπεδάφους από το δηλητήριο
της καχυποψίας, της εξαπάτησης και της μισής αλήθειας. Ιστορίες και
καταστάσεις που τις βιώνουμε στο πετσί μας. Τρίτο πλεονέκτημα η οργανική
σύνδεση διαφορετικών και ξένων μεταξύ τους προσώπων. Πώς λέμε για την κοσμική
Αθήνα πως είναι «ένα μεγάλο κρεβάτι»; Κάπως έτσι. Από σπόντα όλοι οι παίκτες
κτυπάνε και κτυπιούνται από το ίδιο μπαλάκι. Τέταρτο – και τελευταίο –
πλεονέκτημα το έγκλημα, δηλαδή το θρίλερ. Όσο πυκνώνουν τα μικρά «εγκλήματα»
μεταξύ συζύγων τόσο πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες ενός αληθινού φόνου. Με
λίγα λόγια, όσο ο ιδιωτικός ιστός χαλαρώνει τόσο ο κοινωνικός καταρρέει. Το
τίμημα της αποξένωσης είναι βαρύ.

Πάει, πάει, αλλά ποτέ δεν φτάνει

Αν υπάρχει ένα ελληνικό όνομα που ασχολείται σοβαρά με την έρευνα και τον
πειραματισμό αυτό είναι αποκλειστικό προνόμιο της… Αμερικανίδας Αθηνάς-Ραχήλ
Τσαγγαράκη!

Όταν άκουσα πως λόγω επαγγελματικού καθήκοντος πρέπει να υποστώ το μαρτύριο με
τον μακροσκελή και δήθεν κουλτουριάρικο τίτλο «The slow business of Going» – Η
διαρκής αναχώρηση της Πέτρα Γκόινγκ – αισθάνθηκα να με καταλαμβάνει κρύος
ιδρώτας. Καλά τώρα, μας τα ‘παν κι άλλοι. Όταν το… μαρτύριο τελείωσε,
βρέθηκα τόσο διχασμένος όσο και ο πιο αθεράπευτος σχιζοφρενής. Η μισή ταινία
σε απογειώνει και η άλλη μισή σε… χαλάει. Μερικές από τις ποιητικές,
μουσικές και μελαγχολικές της στιγμές σε πάνε μέχρι τον Ταρκόφσκι και τον Τομ
Γουέιτς και όλες οι αφηγηματικές, δραματικές σκηνές σε στέλνουν στην πλήξη και
την ανία. Αν η Athina Tsagarakis ήξερε πού να πάει και πού να φτάσει, τότε η
ταινία της θα ήταν μέσα στα ελάχιστα γεγονότα της χρονιάς.

Για να μην σας κρατάω σε αγωνία, πρέπει από την αρχή να διευκρινίσω πως τούτο
εδώ το κεκτέιλ μυθοπλασίας, αυτοσχεδιασμού, σουρεαλισμού, αλλόκοτων κωμικών
περιστατικών και άλλων «ουσιών» δεν ενδιαφέρει κανέναν πλην ελαχίστων
σκληροπυρηνικών σινεφίλ και κάποιων, επίσης ελαχίστων, από το κινηματογραφικό
σινάφι. Γιατί το λέω αυτό; Γιατί δεν υπάρχει τίποτα απολύτως το…
συνηθισμένο. Στόρι, χαρακτήρες, ερμηνείες, συγκρούσεις, δράμα, κορυφώσεις
έχουν πεταχτεί στα σκουπίδια.

«Η διαρκής αναχώρηση της Πέτρα Γκόινγκ» πάει, πάει και πουθενά δεν φτάνει

Μια κοπελιά ελληνο-μεξικανικής καταγωγής (ένας πολίτης του κόσμου, ας πούμε)
παρέα με την κουνιστή της πολυθρόνα περιφέρεται σε καμιά δεκαριά πόλεις του
κόσμου. Από το Τόκιο και το Χιούστον του Τέξας μέχρι τη Μόσχα, την Πράγα και
την Αθήνα. Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με τουριστική περιπλάνηση, εκ δευτέρας όμως
τίποτα δεν προσδιορίζει τη γεωγραφική μετακίνηση της ηρωίδας. Που σημαίνει πως
οι τόποι αλλάζουν, αλλά εκείνη παραμένει η ίδια. Ο πιο γιγάντιος
υποκειμενισμός που έχω δει τα τελευταία χρόνια. Δηλαδή «εγώ είμαι το κέντρο
του σύμπαντος».

Στην πραγματικότητα η Tsagarakis χρησιμοποιεί τα τοπωνύμια ως πρόφαση παρά ως
περιεχόμενο. Πρόφαση για να ανακατέψει πλήθος ετερόκλητων επιρροών σε μια
συνύπαρξη που δεν πάει πουθενά. Γιατί η καλλιγραφία χωρίς περιεχόμενο είναι
απλώς μια κούφια πειραματική έκφραση. Αν οι πειραματισμοί του Γκοντάρ (ας
πούμε) έγραψαν ιστορία, αυτό δεν οφείλεται στο ανακάτεμα της σειράς των
πραγμάτων, αλλά στην οργανική σχέση ανάμεσα στην άναρχη γραφή και στις επίσης
αναρχικές πολιτικές και ιδεολογικές του θέσεις. Πας, πας, αλλά στο τέλος,
παιδάκι μου, κάπου πρέπει να φτάσεις!

Μεταμοντέρνα, σαιξπηρική τούρτα

Και δεύτερη – μετά την «Πέτρα Γκόινγκ» – ταινία που δεν πάει πουθενά, με θύμα
τον Σαίξπηρ και τον «Τίτο». Η θεατρική Τζούλι Τέιμορ θυμίζει την περίπτωση
επίδοξων αυτόχθονων σκηνοθετών της Επιδαύρου που νομίζουν πως το μιούζικαλ (ας
πούμε) κάνει μοντέρνο τον Ευριπίδη. Όπως περίπου με την κυβέρνηση του Σημίτη,
που ταύτισε τον εκσυγχρονισμό του τόπου αποκλειστικά με το euro!

Έχουμε και λέμε λοιπόν: Μιούζικαλ, κλασικός χορός, αρχαιότητα, Ρώμη του
Φελίνι, φασισμός του Μουσολίνι, ψηφιακή τεχνολογία, βιντεογκέιμ, γκάτζετ, χέβι
μέταλ, όλα ανάκατα, με τους ήρωες της σαιξπηρικής τραγωδίας να απαγγέλλουν
αυτούσιους στίχους από το θεατρικό κείμενο και να περιφέρονται με τσιγάρο,
Καλάσνικοφ, ακόντιο, κράνος, χλαμύδα και γραβάτα. Αποτέλεσμα; Επί τρεις –
περίπου – ώρες να τραμπαλίζεσαι ανάμεσα στο μείζον και στην τούρτα. Ε, δεν θα
πάθεις ναυτία; Εγώ πάντως βαρέθηκα και κάθε τόσο κοιτούσα το ρολόι μου. Να
τελειώσει και να την κάνω.

Ο «Τίτος» – Άντονι Χόπκινς – περιεργάζεται τα κομμένα κεφάλια των παιδιών του και χάνει τα λογικά του

Η Τέιμορ, κατειλημμένη αποκλειστικά από τον εντυπωσιασμό και τον μοντερνισμό,
αδιαφόρησε για την ουσία του κειμένου. Στη θέση της το πρώτο και τελευταίο
πράγμα που θα είχα κάνει, θα ήταν να ξανάβλεπα καμιά εκατοστή φορές τον «Θρόνο
του αίματος» του Κουροσάβα. Εκεί όπου ο πάνσοφος Ιάπων δημιουργός μέσα σε κάτι
λιγότερο από δύο ώρες βγάζει νοκ άουτ όλους τους Βρετανούς Σαιξπηρολόγους.
Γιατί μαγκιά στο σινεμά είναι να μεταφέρεις το περιεχόμενο του Σαιξπηρικού
έργου με εικόνες και όχι με διαλόγους. Πράγμα που όχι μόνο αγνόησε η Τέιμορ,
αλλά και περιφρόνησε. Η συνύπαρξη του ποιητικού κειμένου με όλα τα είδη του
κινηματογράφου μετατρέπει τον Σαίξπηρ σε μια πολυεθνική κουζίνα. Από σουβλάκι
μέχρι σούσι!

Μοναδική σωστική λέμβος αυτού του ογκώδους… Τιτανικού είναι τα κοστούμια, η
σκηνογραφία και μερικές καλές ερμηνείες, με πρώτο και καλύτερο τον Μαύρο Χάρι
Λένιξ, που υποδύεται τον σατανικό Ααρών (αν ζούσε ο Όρσον Γουέλς θα του είχε
αναθέσει τον ρόλο του Οθέλλου). Αντιθέτως οι επιδόσεις ενός Άντονι Χόπκινς
είναι κατώτερες των προσδοκιών και ο λόγος της παρουσίας της Τζέσικα Λανγκ
στον ρόλο της λάγνας βασίλισσας Ταμόρα έχει να κάνει απλώς και μόνο με το
όνομά της.

Πτυελοδοχείο βαμπίρ

Ε, όχι ταινία. Πτυελοδοχείο μπορεί, ταινία αποκλείεται. Όταν υπάρχουν
παραγωγοί, σκηνοθέτες, ηθοποιοί που βάζουν το όνομά τους κάτω απ’ αυτόν τον
εμετό με τον τίτλο «Blade ΙΙ», ε, τότε πραγματικά αρχίζω να πιστεύω πως
βρίσκομαι περικυκλωμένος από αληθινούς βαμπίρ. Αυτοί οι κυνικοί βιαστές κάθε
έννοιας και μορφής κινηματογραφικής διασκέδασης είναι ικανοί όχι μόνο να
κατασπαράξουν την οθόνη, αλλά και να κανιβαλίσουν επί των θεατών.

Όποιος νομίζει πως υπερβάλλω δεν έχει παρά να διαπιστώσει την πράξη (του
κανιβαλισμού) με τα ίδια του τα μάτια. Το μόνο πράγμα που συντελείται επί δύο
ώρες είναι: αρπάζω, ξεκοιλιάζω, ρουφάω, χωνεύω, αφοδεύω. Τι; Σπλήνες, έντερα,
παΐδια, γλώσσες, αίματα και γενικώς ανθρώπινες… συκωταριές. Σαν κρεοπώλες
που τεμαχίζουν σάπια κρέατα, πουλώντας μπριζόλες με στίφη από μύγες. Σίχαμα;
Κάτι χειρότερο. Η πιο ανελέητη τσόντα παιδικής πορνείας είναι Μίκι Μάους
συγκρινόμενη μ’ αυτό το άθλιο πορνό.

Και έτσι για την ιστορία αναφέρω δύο ονόματα. Του πρωταγωνιστή Γουέσλι Σνάιπς,
του μεγαλύτερου επίορκου της φυλής του, και του Ισπανού Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο,
ευνοούμενου του Πέδρο Αλμοδόβαρ και σκηνοθέτη της τάχα μου πολιτικής και
κουλτουριάρικης ταινίας «Η ράχη του διαβόλου». Με κάθε κόστος, στο Χόλιγουντ
έψαχνε να πάει. Και για να τα καταφέρει έγινε όργανο των αληθινών βαμπίρ. Οι
βαμπίρ με τους βαμπίρ και οι ζωντανοί με τους ζωντανούς!

Πιστοποιητικό θανάτου

Θα σας στενοχωρήσω. Αν σχεδιάζετε να περάσετε δύο ξένοιαστες ώρες μαζί με τα
παιδιά σας, κάνετε λάθος υπολογισμό. Η Επιστροφή του Πίτερ Παν στη χώρα του
Ποτέ (Return to Neverland) αποτελεί τη χάρτινη ταφόπλακα του αυθεντικού Πίτερ
Παν του 1953.

Ούτε μισή ίντσα πρωτοτυπίας, ούτε ένα δράμι φαντασίας, ούτε ένα καρέ
ευρηματικής ατάκας. Ούτε καν ιστορία. Μιάμιση ώρα κινουμένων σχεδίων
εξαντλούνται στην εικονογράφηση της περιφοράς μιας δωδεκάχρονης Λονδρέζας
στους ανθισμένους κήπους του ιπτάμενου ήρωα. Η ανύπαρκτη υπόθεση αρχίζει από
το Λονδίνο του ’40, όπου η μικρούλα εγκαταλείπει – με τη φαντασία της – τους
χιτλερικούς βομβαρδισμούς και από τη μια στιγμή στην άλλη βρίσκεται όμηρος στη
φρεγάτα και στον γάντζο του κάπτεν Χουκ. Από εκεί και πέρα είναι ζήτημα ώρας.
Άντε, να τελειώσει, να φύγουμε.

Για τυπικούς και μόνο λόγους αναφέρω τα ονόματα των συντελεστών: Ρόμπιν Μπαντ
ο σκηνοθέτης και Μπλέιν Γουίβερ, Χάριετ Κέιτ Όουεν, Κόρι Μπάρτον, Κάθ Σάουσι ο
αυθεντικές φωνές. Αν στερέψατε από παιδικές επιλογές και αν τίποτε άλλο
καλύτερο δεν υπάρχει, ε, τότε από το ολότελα καλή είναι και η Πιτερ… Παναγιώταινα!

Τουρκοφαγία

Το τραπέζι της… τουρκοφαγίας του Δημήτρη Κολλάτου με τον τίτλο «Αλέξανδρος
και Αϊσέ» περιλαμβάνει τα ακόλουθα πιάτα: Ανδρέας Μπάρκουλης με παχουλή
μουστάκα σε ρόλο συνωμότη και βάρβαρου πρόξενου των Τούρκων στην Κομοτηνή,
Σπύρος Φωκάς με κομπολόγα σε ρόλο αυταρχικού τσέλιγκα και πάντρε παντρόνε της
Τουρκάλας Αϊσέ. Κώστας Χατζηχρήστος (αιωνία του η μνήμη) ως τελευταίος
δάσκαλος ενός ερημωμένου ελληνικού σχολείου. Λυκούργος Καλλέργης με ράσα,
σταυρό και γενειάδα περίπου ως καρικατούρα του Παλαιών Πατρών Γερμανού, σε
ρόλο δεσπότη Κομοτηνής, Δημήτρης Κολλάτος αναγιγνώσκων τα ιερά και τα όσια της
φυλής των Ελλήνων, Αλέξανδρος Κολλάτος σε ρόλο ερωτευμένου (Έλληνα) Ρωμαίου με
(Τουρκάλα) Ιουλιέτα. Και μεσούσης της τουρκοφαγικής κατάνυξης και της
πατριωτικής ανατριχίλας μια φωνή ακούγεται από τον ερωτευμένο και διανοούμενο
Ρωμαίο: «Της ξέσκισα τον θόλο της». Ρε σεις, ακόμα και στο σεξ τους σκίζουμε
τους άθλιους τους Τούρκους!

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: Καμία

Σκηνοθεσίας: Ρέι Λόρενς από την Αυστραλία

Ατόμ Εγκογιάν: «Lantana»

Α’ Ανδρικής ερμηνείας: Άντονι Λα Πάλια («Lantana»)

Α’ Γυναικείας ερμηνείας: Μπάρμπαρα Χέρσεϊ («Lantana»)

Έρευνας: «Η διαρκής αναχώρηση της Πέτρα Γκόινγκ»

Πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη: Αθηνά-Ραχήλ Τσαγγαράκη (Πέτρα Γκόινγκ)

Μεταμοντέρνου… Σαίξπηρ: «Τίτος»

Αγνοούμενου σταρ: Τζέσικα Λανγκ («Τίτος»)

Μαϊντανού: Άντονι Χόπκινς («Τίτος»)

Εμετού: «Blade ΙΙ»

Πτυελοδοχείου: Γουέσλι Σνάιπς («Blade ΙΙ»)

Καραμέλας: «Πίτερ Παν – επιστροφή στη χώρα του Ποτέ»