Δρόμοι

Χάρη…

… μάς έκανε ο πρόεδρος Μπους, όταν επέβαλε δασμούς στον εισαγόμενο χάλυβα.
Άθελά του έριξε φως στο μικρό βρώμικο μυστικό του δυτικού κόσμου: το ελεύθερο
εμπόριο είναι ένα παραμύθι. Η επιβολή δασμών είναι απόδειξη πως η Αμερική,
όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και ο Καναδάς, είναι ένθερμοι υποστηρικτές
του φιλελευθερισμού μόνο όταν αυτός σημαίνει φιλελευθεροποίηση των αγορών
μικρότερων και ασθενέστερων χωρών – και όχι των δικών τους.

Ο τρόπος…

… που λειτουργεί το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα δεν έχει να κάνει με την
ιδεολογία, αλλά με την ισχύ. Οι ισχυροί ενδιαφέρονται για το ελεύθερο εμπόριο
μόνο όποτε τους βολεύει. Στο θέμα του χάλυβα, η Ευρώπη έχει δίκιο. Στου χάλυβα
όμως. Γιατί αλλού, όπως στην κοινή αγροτική πολιτική της, λειτουργεί
προστατευτικά, με κολοσσιαίες επιδοτήσεις, ώστε να κρατάει τα φθηνότερα
αγροτικά προϊόντα τρίτων χωρών μακριά από την ευρωπαϊκή αγορά. Αλλά και από
τις επιδοτήσεις, η μερίδα του λέοντος δεν πηγαίνει στους μικρομεσαίους
αγρότες, αλλά στις γιγάντιες ευρωπαϊκές γεωργικές επιχειρήσεις. Ομάδες
οργανωμένων συμφερόντων – πανίσχυρες όσο και το λόμπι του αμερικανικού χάλυβα
– βαρόνοι του εμπορίου ρυζιού, ζάχαρης και μπανάνας, δεν άφησαν τον επίτροπο
Εμπορίου Πασκάλ Λαμί να ανοίξει την ευρωπαϊκή αγορά στα προϊόντα των
φτωχότερων χωρών του κόσμου.

Οι περιορισμοί…

… στο εμπόριο κοστίζουν στις φτωχές χώρες σχεδόν 100 δισεκατομμύρια ευρώ
ετησίως – περίπου διπλάσιο ποσό από την οικονομική βοήθεια που λαμβάνουν. Θα
έφτανε να αυξηθούν οι εξαγωγές τους μόλις κατά 1%, επισημαίνει ο Λάρι Έλιοτ
στην «Γκάρντιαν», για να μειωθεί η φτώχεια κατά 12%. Όμως, ο δυτικός κόσμος,
μολονότι ο ίδιος πρώτα απέκτησε βιομηχανική ισχύ και ύστερα άνοιξε τις αγορές
του, απαιτεί από τις φτωχές χώρες να ανοίξουν αμέσως τις αγορές τους στον
διεθνή ανταγωνισμό. Αν επιμένουμε να αδιαφορούμε για τους άνισους όρους του
παιχνιδιού στο παγκόσμιο εμπόριο, κακό δικό μας. Γιατί, αν δεν θέλουμε
μετανάστες, θα πρέπει να πατάξουμε τη φτώχεια στη χώρα καταγωγής τους. Αν δεν
θέλουμε φυτώρια από τρομοκράτες, θα πρέπει να βοηθήσουμε τις φτωχές χώρες να
βάλουν φυτώρια με αγροτικά προϊόντα που ύστερα θα τα αγοράσουμε. Σε αυτή την
παγκόσμια κοινότητα, είτε μαζί θα βουλιάξουμε είτε μαζί θα κολυμπήσουμε.

Η πρωτοβουλία…

… του Λαμί ήταν ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αναγνωρίζει πως το
εμπόριο είναι ένα ζωτικό εργαλείο για την ευημερία των φτωχών χωρών. Όμως,
αυτό το εργαλείο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αν δεν αλλάξουν οι κανόνες του
παιχνιδιού. Για την ώρα, οι πλούσιες χώρες κάνουν σαν τους παπάδες του
βικτοριανού Λονδίνου: στα φανερά, θέτουν υψηλές ηθικές αρχές για το ποίμνιό
τους, και στα κρυφά, ξεπορτίζουν μόλις βρουν την ευκαιρία για μια νύχτα
κραιπάλης.