Τα παιδιά πληρώνουν τα σπασμένα

«΄Ημουν τόσο οργισμένη και τσαλακωμένη από το χωρισμό που αδυνατούσα να δω το κακό που γινόταν στα παιδιά μας», λέει η Μ. «Το διαζύγιο δεν είναι απλά αστροπελέκι, αλλά κεραυνός», προσθέτει η Α.

«Αυγά… σκραμπλ». Με αυτό τον τρόπο παρομοιάζει το διαζύγιο η κ. Παρασκευή
Σίμου, δρ Ψυχοπαιδαγωγικών και διευθύντρια του Κέντρου Ψυχοσωματικής Έρευνας.
Η λύση του «γαμήλιου δεσμού», θεωρεί η κ. Σίμου, «είναι μία από τις χειρότερες
στιγμές στη ζωή ενός ανθρώπου και το πολιτισμένο διαζύγιο ένας μύθος, που μας
κάνει να νιώθουμε ακόμα πιο άσχημα, γιατί ούτε εμείς ούτε κανένας από όσους
ξέρουμε το… κατάφερε»!

Ποιος πληρώνει τον… βαρκάρη; «Τον πρώτο ταραγμένο καιρό (και αρκετές φορές
για χρόνια) κυρίως τα παιδιά! Σε πολλές περιπτώσεις η επαφή και επικοινωνία
τους με τον γονιό που έφυγε από το σπίτι (συνήθως είναι ο πατέρας) καθίσταται
ιδιαίτερα προβληματική και συχνά απαγορευτική από τον πληγωμένο γονιό που
έμεινε πίσω και νιώθει ότι προδόθηκε και εγκαταλείφθηκε».

Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα, στην αρχή «κάνουν ησυχία, διευκολύνουν, βοηθούν
τον γονιό που υποφέρει, αλλά πονάνε, φοβούνται, το διαζύγιο είναι σκληρότερο
για τα παιδιά και, όπως και νά ‘χει, διαζύγιο δεν σημαίνει να εξαφανίσουμε (!)
τον πρώην, όπως δυστυχώς γίνεται σε πολλές περιπτώσεις. Έρευνες αποδεικνύουν
ότι τα παιδιά επηρεάζονται περισσότερο από τον τρόπο που η οικογένεια
ανασυγκροτείται και χειρίζεται τα συναισθήματά της, παρά από το ίδιο το
διαζύγιο!

Μια μεγάλη έρευνα στις ΗΠΑ, ανάμεσα σε διαζευγμένα ζευγάρια, έδειξε
επίσης ότι το 28% των ζευγαριών ανήκει στην κατηγορία των “τέλειων φίλων”, το
38% είναι “συνεργάσιμοι συνάδελφοι”, το 25% “θυμωμένοι συνέταιροι” και μόνο το
24% “άσπονδοι εχθροί”. Διαπιστώθηκε ότι η ομάδα με το λιγότερο άγχος και την
πιο λειτουργική σχέση ήταν οι “συνεργάσιμοι συνάδελφοι”… Υπάρχει λοιπόν
ελπίδα να γίνουμε ακόμα καλύτεροι γονείς μετά το… διαζύγιο και τα παιδιά που
είναι πολύ ανθεκτικά να επιβιώσουν χωρίς τραύματα, αν νιώθουν αισθήματα αγάπης
και αποδοχής και από τους δύο!».

Τρία διαζύγια, τρεις αντιφάσεις

Η Μαργαρίτα, η Σοφία και η Άννα είναι τρεις διαζευγμένες γυναίκες – και
μητέρες – που συναντήθηκαν σ’ έναν κοινό τόπο: σε ένα γκρουπ (ομάδα)
ψυχοθεραπείας και αντιμετώπισης των προβλημάτων του διαζυγίου. Μέσα στην Ομάδα
έγιναν φίλες και στηρίζουν η μία την άλλη. Η σχέση και η επαφή των παιδιών
τους με τους πατέρες τους διήνυσε και διανύει πολλά διαφορετικά και αντιφατικά στάδια…

Μαργαρίτα

«Ο μικρός νόμιζε τον πατέρα του νεκρό»

«Μαμά, πού πηγαίνουν οι άνθρωποι όταν πεθαίνουν;», ρώτησε ξαφνικά ο 5χρονος
Αλέξης ένα πρωινό, πριν από περίπου δύο χρόνια, την ώρα που η μητέρα του τον
ετοίμαζε για το σχολείο.

«Σ’ έναν μυστικό τόπο, αγόρι μου, που τον λένε Παράδεισο…», απάντησε
ανυποψίαστη η 35χρονη Μαργαρίτα.

«Άρα, εκεί είναι τώρα και ο μπαμπάς μου (!)» είπε, πεπεισμένος για ό,τι έλεγε
ο Αλέξης. Η Ιωάννα, η 12χρονη αδερφή του, χίμηξε επάνω του και άρχισε να τον
γρατζουνάει και να ουρλιάζει: «Βλάκα, ε, βλάκα! Ο μπαμπάς δεν πέθανε, μας
παράτησε κι έφυγε και τώρα ζει ευτυχισμένος με μια άλλη γυναίκα και θα κάνουν
άλλα παιδιά…».

Η Μαργαρίτα απέμεινε για ώρα ασάλευτη. Βίωνε, εξομολογείται, μια στιγμή
«χειρότερη κι από εκείνη του βασανιστικού μου διαζυγίου! Ο μικρός είχε να δει
και να ακούσει τον πατέρα του πέντε μήνες. Κι επειδή εξήγηση άλλη δεν μπορούσε
να δώσει, τον προτιμούσε πεθαμένο…».

Αυτό το θλιβερό περιστατικό ήταν αρκετό για να άλλαξει η Μαργαρίτα
στάση απέναντι στο θέμα της επαφής τού πατέρα με τα παιδιά τους: «Ήμουν τόσο
λαβωμένη από την προδοσία και την εγκατάλειψη, τόσο οργισμένη και τσαλακωμένη,
που αδυνατούσα να δω το κακό που γινόταν στα παιδιά μας. Δεν είχα
“κακολογήσει” ανοικτά τον πατέρα τους, αλλά εκείνα είχαν ζήσει τους ομηρικούς
μας καβγάδες, με είχαν δει άπειρες στιγμές να κλαίω και να εύχομαι να πεθάνω,
με είχαν ακούσει να μιλάω σε φίλες μου στο τηλέφωνο. Όταν εκείνος μάζεψε
τελικά τα πράγματά του και έφυγε από το σπίτι, τον πρώτο μήνα είδε τα παιδιά
2-3 φορές μόνο για λίγες ώρες και ύστερα φρόντιζα κάθε Σαββατοκύριακο να τα
παίρνω και να φεύγουμε εκδρομές, μόνο και μόνο για να μην τα βλέπει… Όταν
τηλεφωνούσε και ζητούσε να τους μιλήσει έβρισκα διάφορες προφάσεις και αφορμές
να μην επιτρέπω την επαφή. Έπαιρνα εκδίκηση, πονώντας τον εκεί που ήξερα ότι
πονούσε. Γιατί μόνο αδιάφορος δεν ήταν με τα παιδιά – τα υπεραγαπούσε, εμένα
πια δεν αγαπούσε…».

Χρειάστηκε χρόνος για να μπορέσει η Μαργαρίτα να βάλει τον εαυτό της σε τάξη
και να διορθώσει τις «αταξίες» που από την πλευρά της προκάλεσε. Όχι ότι όλα
τα ξεπέρασε! Αλλά διαχώρισε το δικό της πρόβλημα και συνδράμει την επαφή των
παιδιών της με τον πατέρα τους. «Τώρα βλέπονται και δύο και τρεις φορές την
εβδομάδα κι εγώ φροντίζω να μην είμαι ένας κρίκος στην αλυσίδα της επαφής
τους. Κι όταν πηγαίνω ταξίδια για τη δουλειά, κρατά εκείνος τα παιδιά όλες τις
ημέρες και όχι η γιαγιά τους…».

Σοφία

«Τα μικρά το πήραν άσχημα»

«Τα παιδιά το πήραν πολύ βαριά», λέει μητέρα μετά το διαζύγιο

Σε παρόμοια θέση με εκείνη της Μαργαρίτας βρέθηκε πριν από δέκα μήνες και η
42χρονη Σοφία. Μόνο που είχε διαφορετικά βιώματα: «Ύστερα από δέκα χρόνια
σιωπής μέσα στον γάμο μου, μπορούσα να αντέξω και να ξεπεράσω το διαζύγιο!
Ήταν ένα θέμα που είχα με εκείνον προ πολλού συζητήσει, αναβάλλοντάς το για
“αργότερα” – είπαμε να τελείωναν πρώτα το Λύκειο τα δύο μας αγόρια και να
έμπαιναν στο Πανεπιστήμιο. Μόνο που δεν έγινε έτσι. Γιατί εκείνος…
ερωτεύθηκε. Και ζήτησε διαζύγιο σε μια εποχή τραγικά δύσκολη για εμένα, αφού
αντιμετώπιζα προβλήματα και με τη δουλειά μου και με την υγεία μου – υποψία
καρκίνου…».

«Τα παιδιά το πήραν πολύ βαριά. Άριστος μαθητής ο μεγάλος, έγινε οξύθυμος,
κάποιες φορές βίαιος κι έμεινε στο τέλος της χρονιάς σε δύο μαθήματα. Ο μικρός
έγινε αμίλητος, δεν έτρωγε, δεν κοιμόταν. Ήταν τέτοιες οι αντιδράσεις των
παιδιών μου, που δεν είχα περιθώρια να κλάψω για τον εαυτό μου – όχι για το
τέλος της σχέσης, αλλά για τα χαμένα μου χρόνια…».

Η επαφή των δυο αγοριών με τον πατέρα τους είναι αραιή και μάλλον αδιάφορη.
Εκείνος δεν «σκοτώνεται» να τα βλέπει, εκείνα όμως τον «πολιoρκούν» με
τηλεφωνήματα: «Προσπαθώ να γεφυρώσω τη σχέση των τριών τους, αλλά φοβάμαι ότι
είναι κάτι που δεν εξαρτάται από εμένα…».

Άννα

Πέρα δώθε, σαν «πακετάκι»…

Η Άννα είναι η μικρότερη όλων – 30 χρόνων. Παντρεύτηκε στα 21, έγινε μητέρα
στα 22, χώρισε στα 28 και κάτι. Η κόρη της, η Μαριλένα, μόλις είχε κλείσει τα
έξι…

«Το διαζύγιο δεν είναι απλά ένα αστροπελέκι, είναι ένας κεραυνός που σε χτυπά
για καιρό, αλύπητα. Λένε ότι κάποιος φορές το ξεπερνάς πιο δύσκολα και από
έναν θάνατο. Δεν το πίστευα, αλλά είναι αλήθεια…».

Τελικά ο γάμος της δεν ήταν και ό,τι καλύτερο μπορούσε να της συμβεί. Παράτησε
για χάρη του τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Λονδίνο κι αρκέστηκε, όπως
λέει, «σε κάτι πολύ λιγότερο επαγγελματικά, μόνο και μόνο γιατί εκείνος ήταν
πολύ ζηλότυπος και δεν “άντεχε” μακριά μου!».

Είχε δει έγκαιρα όλα τα «σημάδια», αλλά δεν τα εκτίμησε όπως έπρεπε. Ο γάμος
έγινε βάσανο, ένα «βάσανο που άντεξα λόγω της ύπαρξης της Μαριλένας. Είμαι κι
εγώ παιδί διαζευγμένων γονιών, ένα παιδί που πλήρωσε πολλά σπασμένα. Δεν ήθελα
να ζήσει κάτι ανάλογο και η κόρη μου…».

Τελικά έζησε κάτι ανάλογο και η Μαριλένα, που τους πρώτους μήνες μετά τη
διάσταση των γονιών της ήταν «ένα πακετάκι που πηγαινοερχόταν! Όσο και να
προσπάθησα να την κρατήσω μακριά από το δικό μας πρόβλημα, εκείνος την
χρησιμοποιούσε διαρκώς σαν ασπίδα για να με “χτυπάει”. Έκλαιγε, σπάραζε και
έλεγε στο παιδί “ζω μακριά σου γιατί φταίει η μαμά σου” ή “πες στη μαμά ότι θα
πεθάνεις αν δεν γυρίσω στο σπίτι…”. Με απειλούσε ότι θα πάρει το παιδί και
θα εξαφανιστεί ή ότι θα το σκοτώσει και μετά θα αυτοκτονήσει… Τρόμαξα τόσο
πολύ, που αναγκάστηκα να ζητήσω τη συνδρομή των αστυνομικών και δικαστικών
αρχών…».

Η αποφασιστικότητα της Άννας τρόμαξε και εκείνον. Που έβαλε πλώρη για… άλλα:
«Σε λιγότερο από πέντε μήνες ήταν ζευγαρωμένος και σε λιγότερο από 14 μήνες
πατέρας και πάλι. Διατηρεί με τη Μαριλένα επαφή – πιο αραιή, πιο φυσιολογική
κι όχι τόσο… ένθερμη.