Λυρική Οδύσσεια δεκατεσσάρων ετών

Το εξώφυλλο της έκδοσης «Ελληνικό Λυρικό Θέατρο 1888 – 1988» (κείμενα Γιώργου Λεωτσάκου, έρευνα Στάθη Αρφάνη) του Υπουργείου Πολιτισμού

«Το εύστοχο σχόλιο του κ. Μάνου Ελευθερίου («ΤΑ ΝΕΑ», 14.3) για το
δισκογραφικό λεύκωμα του ΥΠΠΟ “Ελληνικό Λυρικό Θέατρο (100 χρόνια)
1888-1988”, (συντομογρ.: ΕΛΘ) ενθαρρύνει τον φίλο Στάθη Αρφάνη
και εμένα στο να σας ενημερώσουμε για την από 14ετίας συνεχιζόμενη, με άγνωστη
τελική έκβαση, Οδύσσεια αυτής της εκδόσεως, αρχικώς υπαιτιότητι τού τέως
διευθυντού πολιτιστικών εκδηλώσεων Νίκου Ζωρογιαννίδη (εφεξής: Ζ.), εν
συνεχεία δε των διαδόχων του, Πασιά και Χρονόπουλου, όλων σήμερα συνταξιούχων:
προσφάτως την ταλαιπωρία μας ανέλαβαν οι κ.κ. Λουκάς Ιακωβάκης και Αικατερίνη
Μίκου-Καραχάλιου. Όσα εκθέτουμε, χρεώνονται στο ότι, εν Ελλάδι, παλαιγενώς οι
υπουργοί δεν «ειδικεύονται» σε κάποιο υπουργείο, αλλά τοποθετούνται·
παραμένουν σ’ αυτό βάσει σκοπιμοτήτων ασχέτων με τη θέση, «ενημερούμενοι» –
εξαρτώμενοι (ασχέτως αγαθών προθέσεων) από ένα πανίσχυρο δημοσιοϋπαλληλικό
«κατεστημένο».

Ορθότατα επισημαίνει ο κ. Ελευθερίου, ότι η ελληνική έκδοση του ΕΛΘ
(αρχειακό υλικό Αρφάνη, ερευνητικά κείμενα Λεωτσάκου, 1988) όπως και
παλαιότερη δισκογραφική έκδοση ΥΠΠΟ (όπερα «Ρέα» του Σαμάρα, 1985,
κείμενα Λεωτσάκου), διατέθηκαν σε «παρατρεχάμενους». Αμφότερες, αποκλειστική
υπαιτιότητι… Ζ., κυκλοφόρησαν με σωρεία τυπογραφικών λαθών. Στη Ρέα,
ο συνυπογράφων περίμενε εναγωνίως β’ διόρθωση, όταν έκπληκτος παρέλαβε έτοιμο
το λεύκωμα. Θεωρώντας τον ηλίθιο, ο Ζ. ισχυρίσθηκε ότι η υπουργός, μακαρίτισσα
Μελίνα, βιαζόταν να χαρίσει την έκδοση σε… υπουργούς της ΕΟΚ (τα κείμενα
ήσαν μόνον ελληνικά…).

Πολύ χειρότερα συνέβησαν στην έκδοση ΕΛΘ, στην οποία (κακώς)
αναμείχθηκε ο συνυπογράφων, κατόπιν πιέσεων του Στάθη Αρφάνη και του
μουσικολόγου Φοίβου Ανωγειανάκη: Η σύνταξη των 150 σελίδων που τη συνόδευαν,
με μοναδικό, τότε, «βοήθημα» μιαν ερασιτεχνικότατη «βιβλιογραφία» βρίθουσα
ανακριβειών και αντιφάσεων, χρειάσθηκε πολύμηνο άγχος και τεκμηρίωση
εκατοντάδων υποσημειώσεων. Όμως ο Ζ., πολύ πριν τελειώσει η συγγραφή,
παρήγγειλε τα κουτιά του λευκώματος (και για να χωρέσουν το έντυπο, αφαίρεσε
αυθαιρέτως τις υποσημειώσεις!) και πλάγια στοιχεία κλίσεως 45 μοιρών
κουραστικότατα στο μάτι. Τέλος… «ετήρησε» (!) τις υποσχέσεις του ότι θα
είχαμε πλήρη άνεση στην τελευταία διόρθωση. Όταν ανίδεος την τελείωσα,
εντοπίζοντας χιλιάδες λαθών, μου δήλωσε θρασύτατα ότι τα κείμενα είχαν ήδη
γίνει φιλμ και ότι το πέρασμά τους συνεπαγόταν επιβάρυνση 400.000 δρχ.! Έτσι
μόλις επισημάνθηκαν ελάχιστα παροράματα.

Την αγγλική έκδοση, σε CD, ξαναποφάσισε ο Ζ. Όσο μπορούσα τον
«δέσμευσα» (!) για τις διαδικασίες διορθώσεων, εκτυπώσεως κ.λπ. Τα κείμενα
μετέφρασε έξοχα η κ. Ελένη Γρηγορέα (μόνη αμειφθείσα…), τη φωτοστοιχειοθεσία
και εκτύπωση ανέλαβε ο άριστος και Ιωβείου υπομονής επαγγελματίας κ. Στέφανος
Πόποβιτς… Τα CD ετοιμάσθηκαν, τα κείμενα απλώς φωτοστοιχειοθετήθηκαν και
διορθώθηκαν (κανονικότατα τώρα), αλλ’ ο κ. Πόποβιτς, δεν αμείφθηκε ποτέ για
την εργασία του, ενώ ο κ. Αρφάνης και εγώ δεν εισπράξαμε πεντάρα για τα
πνευματικά μας δικαιώματα – για τους δύο μας, αυτό είναι κάτι δευτερεύον,
προκειμένου να ξεμπερδεύουμε με το ΥΠΠΟ: Το 1992-3 ο Ζ. συνταξιοδοτήθηκε,
τσέπωσε τα κλειδιά της αποθήκης με τα CD (σαν να ήταν ιδιοκτησία του) και…
ηγόρασε αγρόν.

Το 1996, επί πρωθυπουργίας Σημίτη, ο κ. Αρφάνης, παρά τις αντιρρήσεις
μου, ανακίνησε το θέμα. Τότε ο Ζ. εδέησε να ανοίξει την αποθήκη στους Πασιά –
Χρονόπουλο που ζήτησαν να προχωρήσει ο κ. Πόποβιτς στην εκτύπωση 1.600
αντιτύπων της αγγλικής εκδόσεως (την προλόγισε μάλιστα η τότε υπουργός κ.
Παπαζώη) και… εγκαινίασαν μια σαδιστικότατα παρελκυστική τακτική. Έτσι ο κ.
Πόποβιτς πάντοτε απλήρωτος για την έως τώρα εργασία του, δεν εισέπραξε δραχμή
για αγορά χαρτιού, εκτύπωση, βιβλιοδεσία κ.λπ.: Οδύσσεια εν Οδυσσεία…

Απαυδημένος απηύθυνα επιστολή (27.10.2000) στον επόμενο υπουργό κ.
Πάγκαλο. Λίγα 24ωρα αργότερα, ο κ. Πάγκαλος έφευγε από το ΥΠΠΟ: η επιστολή
έμεινε αναπάντητη, όπως και άλλη, συστημένη, που απηύθυναν ο κ. και η κα
Πόποβιτς στον νέον υπουργό. Στις 3.1.2001, κατήγγειλα στον Συνήγορο του
Πολίτη, τον αποκρουστικότατο εμπαιγμό. Ο ΣτΠ απευθύνθηκε αρχικώς στον
Χρονόπουλο, ως αμέσως υπεύθυνο: κάνοντας τον κουτό, απάντησε στον ΣτΠ μετά 7
ολόκληρους μήνες, Αύγουστο 2001, λίγο πριν συνταξιοδοτηθεί, στο εξής πνεύμα:
«Τι θέλει ο κ. Λεωτσάκος, αφού έχει εισπράξει τα χρήματά του από το
1988», και παραθέτοντας τα παραστατικά της εισπράξεως της αμοιβής μου
για την… πανάθλια ελληνική έκδοση.

Πρόσφατα ο κ. Πόποβιτς με πληροφόρησε ότι το θέμα ανακίνησαν οι
Ιακωβάκης και Μίκου. Ερήμην του κ. Αρφάνη και εμού ως υπευθύνων του έργου, του
ζήτησαν άλλο προϋπολογισμό για νέα έκδοση… δίγλωσση, ελληνικά και αγγλικά.
Σε συντηρητικότατη εκτίμησή του 14 εκατ. δρχ., απάντησαν ότι… δεν έχουν
χρήματα. Διερωτώμαι: όταν μας καλούσαν οι Πασιάς και Χρονόπουλος, δεν διέθεταν
τα κονδύλια για την αγγλική έκδοση; Αν ναι, τι έγιναν τα χρήματα; Αν όχι, μας
ενέπαιζαν; Και πώς σήμερα συζητούν νέα δίγλωσση (!) έκδοση, δηλώνοντας εν
συνεχεία ότι δεν έχουν χρήματα; Με τέτοια κρατική στελέχωση-«οργάνωση» μόνο το
2004 μας έλειπε!».