Πρόσωπα Σωτήρας κομμουνιστικών βιβλίων

Μάρτιν Βέσκοτ. Ο ευαγγελιστής πάστορας σώζει τα βιβλία της ΓΛΔ από την πολτοποίηση

«Παλιά, για να έχεις ένα τέτοιο βιβλίο, έπρεπε να δώσεις έναν ολόκληρο μισθό,
να το αγοράσεις κάτω από το τραπέζι, να το διαβάζεις στα κρυφά. Τώρα μου τα
χαρίζουν, επειδή κανείς δεν τα διαβάζει και θα κατέληγαν στα σκουπίδια». Στην
παλιά τραπεζαρία της εκκλησίας του, ο ευαγγελιστής πάστορας Μάρτιν Βέσκοτ
κρατάει ένα από τις εκατοντάδες χιλιάδες βιβλία που έχει συγκεντρώσει από
βιβλιοθήκες, βιβλιοπωλεία και εκδοτικούς οίκους της πρώην Ανατολικής
Γερμανίας. «Είναι μια ατελής βιβλιοθήκη, όπως η ΓΛΔ ήταν μια ατελής χώρα»,
παρατηρεί και προσκαλεί τον επισκέπτη να πάρει όποιο βιβλίο τον ενδιαφέρει
χωρίς χρήματα. Είναι βιβλία που περισσεύουν, γιατί οι βιβλιοθήκες έκλεισαν, τα
βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι έχουν πτωχεύσει ή έχουν μεταφερθεί στη
Δύση. Οκτακόσιες χιλιάδες τόμοι, που σήμερα έχουν μειωθεί στις 400.000, «αλλά
θα έρθουν κι άλλοι».

Ο πατήρ Μάρτιν ζει στο Κάτλενμπουργκ της Κάτω Σαξονίας, που την εποχή της
διαίρεσης της Γερμανίας απείχε 25 χιλιόμετρα από τα σύνορα. Μετά την υπογραφή
της «Θεμελιώδους Συνθήκης», το 1973, ως αποτέλεσμα της Οστπολιτίκ του Βίλλυ
Μπραντ, περνούσε τα σύνορα 12 φορές τον χρόνο, για μια μέρα κάθε φορά, για να
επισκέπτεται μέλη της οικογένειάς του που είχαν μείνει στην Ερφούρτη, στην
Ανατολική Γερμανία. «Τα βιβλία που υπήρχαν τότε στη ΓΛΔ ήταν πολύ ωραία,
ιδιαίτερα οι σειρές των κλασικών και της Ιστορίας της Τέχνης», λέει στην
ανταποκρίτρια της ιταλικής «Λα Στάμπα». «Υπήρχε πολλή ιδεολογία, είναι
αλήθεια, αλλά και πολλή καλή λογοτεχνία: σκεφτείτε τον Στέφαν Χέυμ, τον Φόλκερ
Μπράουν, την Κρίστα Βολφ».

Όταν ξαναπήγε στη ΓΛΔ, μετά την πτώση του τείχους, τα βιβλία αυτά απειλούνταν
με πολτοποίηση. Βιβλία που ως τότε ήταν απαγορευμένα, έφταναν άφθονα πλέον από
τη Δύση, οι βιβλιοθήκες έκλειναν, καθώς είχαν κοπεί οι επιχορηγήσεις, οι
εκδοτικοί οίκοι συγχωνεύονταν με δυτικούς. Και κρίθηκε πως δεν υπήρχε αρκετός
χώρος για όλα αυτά τα παλιά βιβλία, έπρεπε να γίνουν πολτός. «Στα περίχωρα της
Λειψίας, ήταν μια τεράστια αλάνα», αφηγείται ο πατήρ Μάρτιν, «όπου εκατοντάδες
χιλιάδες τόμοι πετάχτηκαν, σαν να ήταν σκουπίδια». Μάζεψε πολλά, που τώρα
γεμίζουν – μαζί και με χιλιάδες άλλα, προερχόμενα από δωρεές – την υγρή
εκκλησία του. Βρίσκει κανείς εκεί τους κλασικούς του σοσιαλισμού, στρατευμένη
λογοτεχνία από την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, την Τσεχοσλοβακία, κόμικς,
παραμύθια για τα παιδιά της ΓΛΔ, όπου ο παράδεισος είναι στη Γη και οι άγγελοι
είναι εργάτες, βιβλία σχολικά, μηχανικής, φυσικής. «Για να διαβάσετε αυτό το
βιβλίο πρέπει να έχετε ειδική άδεια», γράφει στο οπισθόφυλλο ένας από τους
τόμους. Ο τίτλος μόλις που φαίνεται από τη φθορά: «Η ερμηνεία των ονείρων»,
του Σίγκμουντ Φρόυντ.