ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τηλε-έλεος

Υπερπληθώρα λόγων περί του ιδίου. Από αυτό μοιάζει να πάσχει τελευταία η
τηλεοπτική σοδειά. Η ένταση της ευτέλειας των διάφορων «τηλε-παιχνιδιών»
συναγωνίζεται την ένταση της δαιμονοποίησής τους.

Οι εντάσεις είναι σαν τις λέξεις. Δεν είναι ποτέ αθώες.

Είδαμε καινούργια πρόσωπα να αναδύονται στα τηλε-παράθυρα. Να καταγγέλλουν τα
σκουπίδια, αντλώντας και αυτοί όνομα, υπόσταση, «ύπαρξη;» μέσω των καταγγελιών
τους.

Καταγγέλλοντες και καταγγελλόμενοι αξίζει να σκεφθούν τις μυστικές συγγένειες
που τους ενώνουν.

Μία ίδια λογική θεάματος, ένα ίδιο μέλημα για το «φαίνεσθαι» εις βάρος του
«είναι».

Καταγγέλλοντες και καταγγελλόμενοι, αμαρτωλοί και εισαγγελείς, δαίμονες και
άγγελοι της κάθαρσης, έναν ίδιο αποδέκτη μοιάζουν να υπηρετούν. Την κάμερα. Σε
αυτήν απευθύνονται. Σε αυτήν τελικά λογοδοτούν, οι μεν και οι δε.

Στο παιχνίδι αυτό ο μόνος κερδισμένος παραμένει – φευ! – ο τηλεοπτικός φακός.
Που μεγεθύνει, που συρρικνώνει, που αλλοιώνει, που κατασκευάζει όλους τους
λόγους και τους προσφέρει δώρο στους θεατές.

«Δώρο – Αντίδοτο» στη σκέψη, τον στοχασμό, το επιχείρημα. «Δώρο – Χαβαλέ» για
να γεμίζουν οι μαύρες τρύπες ενός ελεύθερου – ανελεύθερου χρόνου. «Δώρο –
Δέλεαρ» στους θεατές που αντλούν ικανοποίηση με το να διαφοροποιούνται από τα
σκουπίδια, αφού όμως προηγουμένως τα έχουν ηδονοβλεπτικά απολαύσει. «Κοίτα τι
αίσχος, τι φτήνια, τι ξετσιπωσιά». Και «τι ωραία που τα λέει ο κύριος
καθηγητής, η κυρία ειδικός, ο κύριος γονέας» κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ.

«Πες για να σε ακούσουν, κυρίως πες για να σε δουν».

«Βλέπω άρα υπάρχω». Αλλά και «Βλέπομαι άρα υπάρχω». Στα παράθυρα,
κινδυνολογούντες για την κατάπτωση της κοινωνίας μας, φωνασκώντας ως «άλλοι»
πρωταγωνιστές, αν όχι έγκλειστοι σε κάποιο τηλε-σπίτι, πάντως έγκλειστοι στη
λογική του θεάματος και της δημόσιας καταγγελίας.

Είναι γνωστό πόσο κάθε φορά από τις επιχειρήσεις «καθαρά χέρια» κερδισμένη δεν
βγαίνει μόνον η ηθική. Τα παράπλευρα οφέλη, συναγωνίζονται τις παράπλευρες
ζημίες.

Συλλογίσθηκε κανείς πως το ζητούμενο δεν είναι να καταδικασθούν τα σκουπίδια
ως σκουπίδια αλλά ως φορείς ενός τρόπου σκέψης και ενός τρόπου ζωής που αξίζει
όχι να μας απαγορεύουν να βλέπουμε αλλά να μην επιθυμούμε να βλέπουμε.

Ένας τρόπος σκέψης που ακυρώνει τη σκέψη. Ένας τρόπος ζωής που ακυρώνει τη
ζωή. Και που βέβαια δεν εστιάζεται μόνον εδώ, αλλά διαχέεται σε όλο το
τηλεοπτικό σκηνικό. Σίριαλ, διαφημίσεις, ριάλιτι σόου και κυρίως ριάλιτι
ειδήσεις των 7.30.

Όλοι τώρα κόπτονται για τα παιδιά.

Συλλογίσθηκε όμως κανείς πόσο επιθυμητά μπορούν, αίφνης, να γίνουν τα προϊόντα
αυτά στα μάτια των παιδιών μόνο και μόνο με το να τα απαγορεύουν;

Σημασία δεν έχει να μην τα βλέπουν τα παιδιά. Είναι τόσο εύκολο να τα
ονειρεύονται, και να τα αναπλάθουν κατά βούληση με τη φαντασία τους… Σημασία
έχει εκείνη την ώρα, την προχωρημένη που θα «παίζουν» αυτές οι εκπομπές, να
μην έχουν την αίσθηση ότι ΕΚΕΙ ΜΕΣΑ διαδραματίζεται κάτι που αξίζει τον κόπο
να δουν. Κάτι που οι μεγάλοι τους στερούν μέσα από τη συμβατική ηθική τους.
Σημασία έχει να πεισθούν για το ΤΙΠΟΤΑ που ΕΚΕΙ ΜΕΣΑ διαδραματίζεται. Για το
εκκωφαντικό ΤΙΠΟΤΑ. Που αξίζει όχι να απαγορεύσουμε αλλά να οραματισθούμε και
να προτείνουμε τρόπους ακύρωσης της όποιας σημασίας του. Αντίδοτα, έξυπνα και
πειστικά στην έλξη της τηλε-φτήνιας. Συλλογίσθηκε κανείς ότι όλος αυτός ο
ντόρος και η φασαρία μπορεί να εμποδίζουνι τη φυσική εξέλιξη αυτών των
εκπομπών, μια εξέλιξη που είναι προορισμένη να φθίνει στην πλήξη, τον κορεσμό,
την αφάνταστη ανία.

Αναρωτιέμαι κατά πόσο με όλη αυτή τη φασαρία αμβλύνεται πράγματι η αγωνία μας
να προασπίσουμε μια αισθητική και ηθική στάση ζωής.

Αναρωτιέμαι κατά πόσο δεν παρεμποδίζεται η φυσική εξέλιξη αυτών των
υπο-προϊόντων, να ακολουθήσουν τη φυσική πορεία μιας φθίνουσας αποεπένδυσης.

Ας αφήσουμε ήσυχους τους τηλεθεατές να τα περιφρονήσουν μέσα από την απεμπλοκή
τους και όχι μέσα από τη ρητορεία μίας εν πολλοίς υποκριτικής ηθικής.

Το θέμα δεν είναι να αφήσεις τα πράγματα στο έλεός τους αλλά να οραματισθείς
τρόπους μιας πιο «έξυπνης» και αποτελεσματικής διαχείρισης αυτού του
τηλε-ελέους.

Γίνεται; Ναι, γίνεται!..

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.