Διαστάσεις Μόνη λύση, ο διάλογος

Γερμανός ο ένας, Ιρανός ο άλλος, οι δύο συγγραφείς συναντήθηκαν τις
προάλλες στο Βερολίνο για να αποδείξουν ότι ο διάλογος ανάμεσα στους
πολιτισμούς δεν είναι απλώς δυνατός, αλλά αποτελεί και τη μόνη λύση.

Στο Ιράν, το μέγα τέμενος της Κομ

Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ: «Η Ευρώπη έχει μια ψευδαίσθηση: ότι η
ιστορία των θρησκειών τελείωσε με τον Διαφωτισμό. Όμως, ακόμη και η Αμερική
κυριαρχείται από τις θρησκείες, μιλούν για το Καλό και το Κακό, για τη μάχη
ανάμεσα στον πολιτισμό και τον άξονα του κακού κ.λπ. Η θρησκεία υπάρχει, και
έχει πίσω της μια μακρά ιστορία συγκρούσεων. Πριν από 200 μόλις χρόνια
διεξάγονταν στην Ευρώπη αιματηροί θρησκευτικοί πόλεμοι. Αλλά αν εμείς οι
διανοούμενοι πάψουμε να διεκδικούμε το μονοπώλιο του ενός και δίκαιου Θεού, θα
μπορέσουμε να κάνουμε διάλογο. Ακόμη και για τον Θεό».

Μαχμούντ Ντουλαταμπαντί: «Στο Σιράζ, όπως και στο Βερολίνο, στη Νέα
Υόρκη, όπως και στο Δελχί, συγγραφείς όπως ο Εντσενσμπέργκερ κι εγώ
καταφέρνουμε πάντα να συζητάμε. Όμως πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα
προκαλούν συγκρούσεις άσχετες με τους καθημερινούς ανθρώπους. Κι εμείς
πέφτουμε πάντα στις παγίδες τους».

Χ.Μ.Ε.: «Τις παγίδες τις δημιουργούν οι εσφαλμένες ιδέες. Είμαστε,
βλέπετε, όλοι θύματα των μέσων ενημέρωσης. Σήμερα, μας μιλούν για σύγκρουση
ανάμεσα στον ισλαμικό κόσμο και τη Δύση, χωρίς να προχωρούν πέρα από αυτό. Τι
πράγμα είναι ο ισλαμικός κόσμος; Τι κοινό έχουν μεταξύ τους η Αίγυπτος και το
Ιράκ, το Ιράν και η Ινδονησία; Είναι παράλογο να εντάσσουμε το Ιράν στον Άξονα
του Κακού, όπως κάνει ο Μπους. Στη χώρα αυτή υπάρχει μια διάβρωση της
εξουσίας, ανάλογη μ’ εκείνη που παρατηρήθηκε στα τελευταία χρόνια της
Σοβιετικής Ένωσης. Αυτή τη διάβρωση δεν πρέπει να την αποθαρρύνουμε. Υπάρχει
όμως και κάτι άλλο ενδιαφέρον: στους δρόμους της Τεχεράνης οι άνθρωποι δεν
φοβούνται πια, δεν ανησυχούν μήπως κάποιος πράκτορας τους ακούει και τους
καταδώσει στις αρχές».

Μ.Ν.: «Πολύ σωστά. Ύστερα από πολλά χρόνια ταλαιπωρίας και προσδοκιών,
οι συμπατριώτες μου θέλουν τον εσωτερικό διάλογο, δεν θέλουν πια βία».

Χ.Μ.Ε.: «Στο σημείο αυτό βλέπω δύο προβλήματα. Από τη μία πλευρά,
Ιρανοί συγγραφείς διέτρεχαν μέχρι πρόσφατα σοβαρούς κινδύνους για τις ιδέες
τους, πολλοί είχαν χάσει και τη ζωή τους. Από την άλλη πλευρά, οι συγγραφείς
χαίρουν σήμερα μεγάλου σεβασμού στη χώρα σας και ασκούν μεγάλη επιρροή, πολύ
μεγαλύτερη από τους δικούς μας. Φίλε Ντουλαταμπαντί, σε ερωτώ ευθέως: είστε
έτοιμοι να γίνετε με την ελευθερία λιγότερο σημαντικοί, όπως εμείς στη
σημερινή Ευρώπη;».

Μ.Ν.: «Οι κίνδυνοι στους οποίους αναφέρεστε μου προκαλούν κάποια
απαισιοδοξία. Η εξουσία πιστεύει ότι οι συγγραφείς συνιστούν μεγάλο κίνδυνο.
Εμείς προσπαθούμε να της αλλάξουμε ιδέες. Όταν όμως μια κοινωνία είναι κλειστή
και η ελευθερία πολύ περιορισμένη, ο συγγραφέας γίνεται πραγματικά επικίνδυνος».