Δρόμοι

Ο ιδεαλισμός…

… θεωρείται σήμερα κάτι σαν αφέλεια. Στον καιρό του ρεαλισμού δεν χωράει
ονειροπόλημα. Λένε: «Πρέπει να αντιμετωπίσετε την πολιτική πραγματικότητα».
Και εννοούν: «Πρέπει να αποδεχτείτε το πολιτικό πεπρωμένο». Με δυο λόγια,
ακόμη και η δημοκρατία έχει τα όριά της, αφού δεν μπορεί να τα βάλει με το
πεπρωμένο. Να γιατί ολοένα και περισσότεροι προτιμούν να εμπιστεύονται την
ψήφο τους σε ολοένα και πιο μικρά κόμματα, σίγουροι πια πως τα μεγάλα δεν
μπορούν να τα βάλουν με αυτό το πεπρωμένο. Να γιατί ολοένα και περισσότεροι
προτιμούν να μην ψηφίζουν καθόλου. Να γιατί λένε: «Γιατί να μπω στον κόπο; Εγώ
θα αλλάξω την κατάσταση;».

Το αίσθημα…

… της πολιτικής αδυναμίας που νιώθουν οι πολίτες τόσο είναι πιο ισχυρό όσο
πιο ανίσχυρη είναι η χώρα τους. Το κακό είναι πως η δημοκρατία και το
πεπρωμένο δεν κάνουν καλό ζευγάρι. Η πολιτική απαιτεί δράση. Το πεπρωμένο την
αρνείται. Η δημοκρατία βασίζεται στην αρχή πως η συμμετοχή μπορεί να κάνει τη
διαφορά. Το πεπρωμένο κάνει τη συμμετοχή περιττή, αφού η έκβαση κάθε δράσης
είναι προκαταβολικά γνωστή. Όμως, μολονότι το πεπρωμένο είναι η αντίθεση της
δημοκρατίας, ο ρεαλισμός είναι ο πυρήνας της πολιτικής δράσης. Κανείς δεν
μπορεί να καταφέρει τίποτα, αν ονειρεύεται διαρκώς. Μα άλλο να βλέπει κανείς
μια πραγματικότητα και άλλο να την αποδέχεται σαν πεπρωμένο. Άλλο να προσπαθεί
να τη διαμορφώσει και άλλο να υποκύπτει σε αυτήν.

Τον κόσμο…

… δεν τον βλέπουν όλοι το ίδιο. Κάποιοι τον βλέπουν όπως θα ήθελαν να ήταν.
Μα μόνο όσοι τον βλέπουν όπως είναι, γίνονται αξιόπιστοι. Γιατί οι
περισσότεροι άνθρωποι διαμορφώνουν πολιτικές πεποιθήσεις από την καθημερινή
τους εμπειρία. Κάθε φορά που η πολιτική εξουσία αρχίζει να μιλάει για το
αφηρημένο, πρέπει να έχει ήδη αποδείξει πως είναι σε θέση να διορθώνει το
απλό, το καθημερινό, το τετριμμένο.

Οι άνθρωποι…

… φράζουν τα αυτιά τους στους δεκάρικους για την παγκόσμια ειρήνη, όταν
ξέρουν πως κάθε μέρα τούς περιμένουν τα ίδια σκουπίδια έξω από την πόρτα τους,
οι ίδιες λακκούβες στο πεζοδρόμιο, οι ίδιες ουρές στη στάση του λεωφορείου. Το
πραγματικό πρόσωπο της πολιτικής εξουσίας το βλέπουν στο κατώφλι τους, στον
δρόμο, στο νοσοκομείο, στη δουλειά, γράφει στην «Γκάρντιαν» ο Γκάρι Γιανγκ,
έχοντας κατά νου τη βρετανική κυβέρνηση – αν και τα σχόλιά του έχουν μάλλον
γενική ισχύ. Οι καθημερινοί άνθρωποι, αυτοί που ζουν στον κόσμο του
πραγματικού, είναι ρεαλιστές. Το πρόβλημα βρίσκεται πάντα στην πολιτική
έκφρασή τους. Αυτή μετατρέπει τους πραγματικούς ανθρώπους σε αφηρημένους
ανθρώπους και τα πραγματικά προβλήματά τους σε αφηρημένες ιδέες. Μέσα στο
αφηρημένο χάνεται το συγκεκριμένο, πίσω από έναν ιδεαλισμό που είναι προσωπείο
για κάθε ανεπαρκή πολιτική εξουσία.