Τα πραγματικά προβλήματα δεν… παίζουν

Η οικονομία έχει πολλά προβλήματα και ορισμένα από αυτά σχετίζονται, πράγματι,
με την τήρηση της νομιμότητας. Η παραβίαση της νομιμότητας έχει όχι μόνο
ηθικές αλλά και οικονομικές συνέπειες, αφού επηρεάζει τα μεγέθη της οικονομίας
και, κατά συνέπεια, όλους τους Έλληνες πολίτες. Όμως, τα πραγματικά προβλήματα
αυτού του είδους δεν περιορίζονται στα «φρουτάκια». Και το Σώμα Δίωξης
Οικονομικού Εγκλήματος θα επιτελούσε πολύ πιο χρήσιμο ρόλο, αν γέμιζε τα
γραφεία του, όχι με μηχανάκια, που έχουν κατασχεθεί κάτω από την πίεση της
συγκυρίας, αλλά με στοιχεία για τη φοροδιαφυγή, τη φοροκλοπή, τη διαφθορά, το
«μαύρο« χρήμα.

Δυστυχώς, η πρόσφατη φόρτιση του κλίματος δεν αφήνει πολλά περιθώρια ψύχραιμης
συζήτησης των προβλημάτων αυτών και αναζήτησης των λύσεών τους. Κάτω από την
πίεση των αποκαλύψεων, συγκαλύπτεται, για παράδειγμα, το μεγάλο θέμα της
παραοικονομίας. Τα τελευταία στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας
τοποθέτησαν τη χώρα μας στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, με την
παραοικονομία να διαμορφώνεται στο 28,7% του

ΑΕΠ. Και το χειρότερο, διαπιστώθηκε ανοδική τάση, αφού το 1990 η παραοικονομία
ήταν 22,6%, σύμφωνα τουλάχιστον με το αυστριακό πανεπιστήμιο που έκανε την
έρευνα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η διαπίστωση αυτή προκαλεί πολλά ερωτηματικά, καθώς επί σειρά ετών η πολιτική
ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας τόνιζε ότι η σημαντική αύξηση των δημοσίων
εσόδων και κατά συνέπεια – ώς ένα βαθμό – η επιτυχία της ένταξής μας στην
Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οφειλόταν στην καταπολέμηση της
παραοικονομίας και τη σύλληψη της φοροδιαφυγής.

Προφανώς, όπως διαπιστώνεται τώρα, τα περιθώρια ήταν πολύ μεγαλύτερα από αυτά
που είχε καταφέρει να συλλάβει η «τσιμπίδα του νόμου». Αυτό, όμως, μας αφορά
όλους, αφού την αδυναμία του κράτους να συλλάβει τους φοροφυγάδες την
πληρώνουν οι έντιμοι φορολογούμενοι, οι οποίοι καλούνται να κλείσουν αυτοί την
«τρύπα» των δημοσίων δαπανών.

Η παραβίαση της νομιμότητας έχει σχέση, επίσης, με τις λογής – λογής
δωροδοκίες που έχουν εξαπλωθεί σε πολλές υπηρεσίες του δημόσιου τομέα, στις
οποίες είναι σχεδόν απίθανο να κάνει κανείς τη δουλειά του με τη νόμιμη οδό.
Δωροδοκίες που γίνονται συχνά «κάτω από τη μύτη» των υπευθύνων, οι οποίοι όμως
δεν επεμβαίνουν, είτε γιατί δεν θέλουν να αναστατώσουν το «σύστημα» είτε γιατί
εμπλέκονται και οι ίδιοι σε κάποιον άλλο κρίκο της ίδιας αλυσίδας.

Όπως και η παραοικονομία, έτσι και η διαφθορά επηρεάζει την πραγματική
οικονομία, αφού αποθαρρύνει όσους κινούνται στο πλαίσιο της νομιμότητας και
κυρίως τους επενδυτές που προέρχονται από μεγάλες εταιρείες και από
ανεπτυγμένες χώρες, στις οποίες η πρακτική της δωροδοκίας δεν γίνεται δεκτή.
Εντονότερα είναι τα αρνητικά αποτελέσματά της στο βαθμό που επηρεάζει τη λήψη
αποφάσεων για προμήθειες και επιδοτήσεις, αφού τα χρήματα του Δημοσίου δεν
καταλήγουν στο κατάλληλο πρόσωπο, αλλά στο πλέον γενναιόδωρο προς τους
αρμοδίους.

Ιδού, λοιπόν, πεδίο λαμπρό όσο και εκτενές για δράση από τους διώκτες του
οικονομικού εγκλήματος. Ένα πεδίο που θα μπορούσε να αποδώσει σημαντικότατους
καρπούς, αφού θα οδηγούσε όχι μόνο σε αποκατάσταση της ηθικής τάξης, αλλά και
σε εξορθολογισμό της οικονομίας. Και ο εξορθολογισμός αυτός, με τη σειρά του,
θα απέδιδε έσοδα και θα οδηγούσε σε προσέλκυση των επενδύσεων που τόσο
χρειάζεται ο τόπος.

Τα οικονομικά προβλήματα δεν περιορίζονται, φυσικά, σε ό,τι σχετίζεται με το
έγκλημα ή την παραβίαση της νομιμότητας. Όμως, είναι γεγονός ότι αρκετά έχουν
σχέση με αυτά. Στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις γενικές
μακροοικονομικές κατευθύνσεις, για παράδειγμα, που θα παρουσιασθεί την
ερχόμενη Τρίτη στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομίας, τονίζεται ότι η Ελλάδα
πρέπει να διευρύνει τη φορολογική της βάση και αυτό δεν σημαίνει τίποτα άλλο
από την ανάγκη να συλληφθεί η φοροδιαφυγή.

Εξάλλου, η φοροδιαφυγή, όπως και η δωροδοκία – για να περιοριστούμε σε αυτά –
δεν είναι παρά διαρθρωτικά προβλήματα. Και τα διαρθρωτικά προβλήματα είναι
εκείνα που ταλανίζουν χρόνια τώρα την ελληνική οικονομία περισσότερο από
οποιαδήποτε άλλα. Τώρα που πάψαμε να ανησυχούμε για το αν το έλλειμμά μας θα
είναι υψηλότερο ή χαμηλότερο από το όριο του 3%, καιρός είναι να δούμε αν
μπορούμε να δώσουμε ευρωπαϊκή εικόνα και στην πραγματική οικονομία μας.