Ο πόλεμος της Κασπίας

Είναι η μεγαλύτερη εσωτερική θάλασσα του κόσμου. Διαθέτει πλούσια
κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Φιλοξενεί τους περισσότερους
οξυρρύγχους και δίνει το καλύτερο χαβιάρι. Και ως εκ τούτου, αποτελεί μήλον
της Έριδος ανάμεσα στα παράκτια κράτη.

Κασπία, Καζακστάν. Ψαράδες πιάνουν οξυρρύγχους στα δίχτυα τους

Επί Σοβιετικής Ένωσης, η Κασπία Θάλασσα ήταν διαιρεμένη ανάμεσα στην ΕΣΣΔ και
το Ιράν. Σήμερα, όμως, δέκα και πλέον χρόνια μετά την κατάρρευση της
Σοβιετικής Ένωσης, διεκδικείται από πέντε χώρες: τη Ρωσία, το Τουρκμενιστάν,
το Ιράν, το Καζαχστάν και το Αζερμπαϊτζάν. Το νομικό καθεστώς της, η κατανομή
των φυσικών της πόρων και η αποδοτικότερη εκμετάλλευσή τους είναι το
αντικείμενο μιας διεθνούς διάσκεψης που ξεκίνησε χθες στη Μόσχα.

Στη διάσκεψη αυτή, πέρα από εκπροσώπους των πέντε προαναφερθέντων χωρών,
συμμετέχουν και οι ΗΠΑ, οι οποίες ενδιαφέρονται έντονα για τις εξελίξεις σε
αυτή τη στρατηγικής σημασίας περιοχή. Βεβαίως, η αμερικανική πλευρά, που έχει
αυτή τη στιγμή και στρατιωτική παρουσία στην Κεντρική Ασία, στο πλαίσιο της
επέμβασης στο Αφγανιστάν, δηλώνει ότι δεν έχει την πρόθεση να διεκδικήσει
μερίδιο επιρροής στην Κασπία. Μόνο «να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη όλων
των χωρών» που αναδείχθηκαν στην περιοχή μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής
Ένωσης…

«Αν δεν καταφέρουμε να ρυθμίσουμε το νομικό καθεστώς της Κασπίας, η ειρήνη και
η σταθερότητα της περιοχής δεν θα είναι εγγυημένες», δήλωσε χθες ο Ρώσος
αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Βίκτορ Καλιούζνι, επισημαίνοντας ότι πρέπει να
δοθεί σύντομα ένα τέλος στη διαμάχη. Το Ιράν και το Τουρκμενιστάν επιθυμούν
μια ισομερή κατανομή της Κασπίας (και των φυσικών της πόρων) σε πέντε μέρη. Η
Ρωσία, το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν, όμως, που έχουν και τις μεγαλύτερες
ακτές, επιθυμούν κατανομή αναλογική με την έκταση των ακτών τους. Ο Αμερικανός
απεσταλμένος και πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Τουρκμενιστάν, Στίβεν Μαν,
στηλίτευσε τη διαφθορά και το ανεπαρκές νομικό πλαίσιο που αποθαρρύνουν τους
επενδυτές και επισήμανε ότι «η οικονομική ανάπτυξη της περιοχής δεν έχει
σημειώσει την πρόοδο που αναμενόταν μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής
Ένωσης».

Η συζήτηση

Οι αξιωματούχοι των έξι χωρών συζήτησαν χθες διά μακρών για το καθεστώς και
την κατανομή των φυσικών πόρων της Κασπίας. Τουναντίον, αναφέρθηκαν ελάχιστα
στον οικολογικό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η περιοχή λόγω της βιομηχανικής
ρύπανσης και της παράνομης αλιείας των οξυρρύγχων.

Από τις πέντε παράκτιες χώρες, μόνο το Ιράν έχει νόμιμο δικαίωμα αλιείας
οξυρρύγχων, καθώς είναι και το μόνο που εφαρμόζει αλιευτικούς ελέγχους. Στη
Δύση, όμως, η τιμή του μαύρου χαβιαριού, που δίνουν τα ψάρια αυτά, φτάνει
μέχρι και τα 900 ευρώ το κιλό – και φυσικά η παράνομη αλιεία ξεπερνά κατά πολύ
τη νόμιμη, έως και 15 φορές όπως εκτιμάται, κάνοντας τις οικολογικές
οργανώσεις να μιλούν για επαπειλούμενη οικολογική καταστροφή.

Σύμφωνα με μια έρευνα που πραγματοποίησαν πρόσφατα επιστήμονες από το
Αζερμπαϊτζάν, το Καζαχστάν, το Ιράν και τη Ρωσία, ο αριθμός των οξυρρύγχων που
φιλοξενούνται στην Κασπία Θάλασσα μειώνεται με ταχύτατους ρυθμούς και σύντομα
το είδος αυτό μπορεί να εκλείψει. Κατά την πρώτη ημέρα της διάσκεψης στη
Μόσχα, όμως, μόνο ο Καλιούζνι πρότεινε, κάποια στιγμή, και χωρίς να δώσει
ιδιαίτερη έμφαση, τη δημιουργία ενός σώματος ελέγχου του θαλάσσιου
περιβάλλοντος της Κασπίας.