Διαστάσεις Η αληθινή ιστορία της Άννα Β.

Λέγεται Κόλαμ ΜακΚαν, είναι Ιρλανδός συγγραφέας και ζει στη Νέα Υόρκη. Το
καινούργιο του βιβλίο λέγεται «Η χορεύτρια» και θα κυκλοφορήσει τον ερχόμενο
Ιανουάριο.

Αιώνια φλόγα: το κοιμητήριο Πισκαριόφσκογιε

Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου λέγεται Άννα Βασίλεβα. Ο συγγραφέας τη φαντάστηκε
ως μια εξόριστη πρώην χορεύτρια, που ο σύζυγός της ενταφιάστηκε το 1959 στο
Κοιμητήριο Πισκαριόφσκογιε της Πετρούπολης, στον ίδιο τόπο όπου είναι θαμμένα
600.000 ανώνυμα θύματα της πολιορκίας του Λένινγκραντ. Ο ΜακΚαν γνωρίζει από
νεκροταφεία: μεγάλωσε σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το Ντήνσγκραντζ, ένα
από τα μεγαλύτερα νεκροταφεία της Ιρλανδίας. Παρά ταύτα, πίστευε πάντα ότι ο
μύθος και το μυστήριο έχουν μεγαλύτερη σχέση με την καθημερινότητα παρά με τον
κόσμο του πνεύματος.

Το περασμένο καλοκαίρι, ο συγγραφέας ταξίδεψε στη Ρωσία και επισκέφθηκε το
Πισκαριόφσκογιε. Μια αιώνια φλόγα καίει στην είσοδο, ενώ οι μαζικοί τάφοι
εκτείνονται μέχρι τον ορίζοντα. Καθώς περπατούσε ανάμεσα στους τάφους
αναλογιζόμενος τον ποιητή Όσιμ Μάντελσταμ που είχε πει πως πρέπει να
αγαπήσουμε αυτή τη γη καθώς δεν έχουμε γνωρίσει άλλη, πρόσεξε μια γκριζομάλλα
γυναίκα που περιποιόταν έναν τάφο. Έμοιαζε οικεία, σαν να είχε βγει από ένα
παρελθόν που δεν μπορούσε να φέρει στη μνήμη του. Την πλησίασε και, με τη
βοήθεια του διερμηνέα του, της συστήθηκε. «Καλώς ήλθατε στη Ρωσία», του είπε.
«Ρωτήστε με ό,τι θέλετε».

Ο συγγραφέας έμαθε έτσι ότι ο τάφος ανήκε στη μητέρα της γυναίκας. «Ήμουν δέκα
χρόνων όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Η μητέρα μου κράτησε εμένα και τις αδελφές μου
ζωντανές. Τρώγαμε κόλλα ταπετσαρίας και ταγγό κρέας αλόγου, ξύναμε το γάλα από
τον πάτο των ψυγείων στη βιομηχανία γιαουρτιού, εγώ έτρωγα ακόμη και
λουλούδια». Η γυναίκα σώπασε για λίγο. «Ρωτήστε με ό,τι θέλετε, αλήθεια». Κι
ύστερα άρχισε να μιλά για τον μέθυσο γαμπρό της, για τη μικρή της ντάτσα, για
τη δουλειά της ως χαρτογράφου, κι όσο μιλούσε τόσο όρθωνε και ίσιωνε το κορμί
της. «Φυσικά και μπορείτε να με βγάλετε φωτογραφία», είπε, και ο συγγραφέας
πρόσεξε ότι τα μάτια της ήταν διάφανα και γαλάζια.

Όταν ο ΜακΚαν τής έσφιξε το χέρι, συνειδητοποίησε ότι δεν ήξερε το όνομά της.
«Άννα Βασίλεβα», του είπε, απομακρύνοντας αφηρημένα μια τούφα από το μέτωπό
της. Κι όπως στεκόταν μπροστά του, ήταν σαν να είχε πάρει τη μορφή του
χαρακτήρα που ο συγγραφέας είχε πλάσει με τη φαντασία του. Αλλά δεν μπόρεσε να
βρει τα λόγια να της το πει. Στον δρόμο της επιστροφής, ο Ρώσος διερμηνέας
παρέμεινε σιωπηλός. «Το Άννα είναι συνηθισμένο ρωσικό όνομα», είπε, καθώς
άφησε τον συγγραφέα στο ξενοδοχείο του. «Το ίδιο και το Βασίλεβα. Να τα έχεις
και τα δύο μαζί όμως, και μάλιστα δύο φορές, είναι απολύτως ανεξήγητο».