Δρόμοι

Την τελευταία ήττα…

… της ζωής του υπέστη ο Γιόνας Σαβίμπι. Οι εχθροί του τον σκότωσαν στη
ζούγκλα της Ανγκόλας. Ο αρχηγός των ανταρτών του ΟΥΝΙΤΑ, που υποστηρίχθηκε από
την Αμερική και το ρατσιστικό καθεστώς της Νότιας Αφρικής, μας θύμισε τραγικά
τον εμφύλιο πόλεμο που μαίνεται από το 1975 στην Ανγκόλα. Τότε, η χώρα ήταν
ένα πιόνι στην ψυχροπολεμική σύγκρουση Ανατολής – Δύσης. Σήμερα, μολονότι το
παιχνίδι έχει αλλάξει, τα πιόνια παραμένουν ίδια.

Η υποκριτική…

… στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις αφρικανικές χώρες είναι πια
φανερή. Ας θυμηθούμε για λίγο εκείνες τις πομπώδεις ευρωπαϊκές «κυρώσεις» κατά
της Βιέννης, όταν ο ακροδεξιός Χάιντερ είχε μπει στην αυστριακή κυβέρνηση.
Σήμερα πια γνωρίζουμε καλά πόσο ήταν υποκριτικές, αφού ο επίσης ακροδεξιός
Φίνι έχει αναλάβει να σχεδιάσει το ευρωπαϊκό Σύνταγμα, χωρίς να ιδρώνει
ευρωπαϊκό αυτί. Όμως και τότε, όταν «εξεγειρόταν» κατά του ρατσιστή Χάιντερ, η
Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν το ίδιο υποκριτική. Γιατί, την ίδια ώρα, απαιτούσε από
τις 71 φτωχές χώρες που είχαν υπογράψει τις εμπορικές συμφωνίες της Λομέ κάτι
το ίδιο ρατσιστικό: να πάρουν πίσω όλους τους μετανάστες που προέρχονταν από
αυτές τις χώρες.

Η στάση…

… της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει αλλάξει από τότε. Χρησιμοποιεί τον
Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και την Παγκόσμια Τράπεζα για να υποχρεώσει τις
χώρες της μεσημβρινής Αφρικής να ανοίξουν τις αγορές τους στα ευρωπαϊκά
προϊόντα, μολονότι οι ευρωπαϊκές αγορές διατηρούνται κλειστές στα αφρικανικά.
Αυτό που απειλείται πρώτα από όλα είναι ο αφρικανικός γεωργικός τομέας (που
ήδη ταλαιπωρείται από ευρωπαϊκές ποσοστώσεις και κανονισμούς δήθεν ασφαλείας
τροφίμων). Και όμως, αν η μεσημβρινή Αφρική μπορούσε να πουλήσει ισότιμα τα
προϊόντα της στην Ευρώπη, θα έβγαινε από την αναρχία και τη φτώχεια και δεν θα
εξαρτιόταν πια από την ξένη βοήθεια. Αν οι φτωχές αφρικανικές χώρες σταθούν
στα πόδια τους, η Ευρώπη θα έχει μακροπρόθεσμα πολιτικά οφέλη, αφού η
μεσημβρινή Αφρική θα πάψει να είναι το υποχείριο μεγάλων ανταγωνιστικών
δυνάμεων.

Η νεοαποικιακή…

… σχέση με την Ευρώπη συνεχίζεται όμως μέχρι τις μέρες μας, όπως την είχε
περιγράψει ο Αφρικανός ηγέτης Νκρούμα, στη δεκαετία του 1960: «Η Ευρώπη – και
ιδιαίτερα η Δυτική Γερμανία – βρίσκει επικερδείς αγορές για τις μεγάλες
επιχειρήσεις μέσα από θεσμούς όπως η Κοινή Αγορά». Είχε από τότε επισημάνει
την εξαφάνιση των πολυάριθμων παλαιών αποικιών που δήλωναν υποταγή σε μια
μοναδική μητροπολιτική χώρα και την αντικατάσταση των «εθνικών ιμπεριαλισμών
από έναν συλλογικό ιμπεριαλισμό». Στους ακαδημαϊκούς κύκλους, αυτή η θεώρηση
των διεθνών σχέσεων μπορεί σήμερα να φαίνεται ξεπερασμένη, όμως ο φόνος του
Σαβίμπι έρχεται σαν μια τραγική υπόμνηση για τους κινδύνους που μπορεί να
κρύβει για την Ευρώπη η διατήρηση της αφρικανικής υπανάπτυξης. Γιατί ο
επόμενος Μπιν Λάντεν μπορεί να είναι Αφρικανός.