Δρόμοι

Ο λόρδος Άκτον…

… έλεγε: «Η εξουσία διαφθείρει. Και η απόλυτη εξουσία, διαφθείρει απόλυτα».
Τα μέσα ενημέρωσης αρέσκονται να καταγγέλλουν συγκεκριμένα συμφέροντα που
επηρεάζουν κυβερνήσεις για να αποκτήσουν προνόμια. Και ο λαός κυριεύεται από
δικαιολογημένη αγανάκτηση. Τόσο τα μέσα ενημέρωσης όσο και ο λαός προτιμούν να
μη σκέφτονται πως είναι μέρη του ίδιου συστήματος που παράγει τη διαφθορά.
Έτσι την αναζητούν έξω από αυτό – δηλαδή έξω από τον εαυτό τους – και της
δίνουν διάφορα ονόματα: οι κακοί διαφθείρουν την πόλη, οι αργυραμοιβοί
βεβηλώνουν τον ναό, οι κυνικοί αμαυρώνουν τη δημοκρατία. Πόσο έχουν δίκιο;

Η εξουσία…

… διαφθείρει τις δημοκρατίες το ίδιο όπως και τις δικτατορίες, τους
βουλευτές το ίδιο όπως και τους μυλόρδους, τους γραφειοκράτες το ίδιο όπως και
τους στρατοκράτες. Όταν το βουλευτήριο ψηφίζει για αγορές και πωλήσεις, το
πρώτο πράγμα που αγοράζεται και πουλιέται είναι οι βουλευτές. Άρα, όσο
περισσότερο μεγαλώνει ο «κύκλος εργασιών» των κυβερνήσεων, τόσο περισσότερο
αυξάνεται η επιρροή των συμφερόντων. Δεν μας κυβερνούν φιλόσοφοι-βασιλιάδες
που πρέπει να τους προστατέψουμε από τα συμφέροντα. Μας κυβερνούν τα
συμφέροντα που χρίζουν φιλοσόφους βασιλιάδες. Τι να κάνουμε;

Αν βάλουμε…

… το δημόσιο συμφέρον απέναντι στο συμφέρον, τότε όλοι σπεύδουν να
διαγκωνιστούν και να διακηρύξουν πως εκφράζουν τη «φωνή του λαού». Δεν αλλάζει
η φύση του παιχνιδιού. Απλώς εμείς γινόμαστε ανόητοι, τόσο πιο ανόητοι όσο
περισσότερο μονολογούμε και λέμε: «Έτσι είναι η πολιτική, αυτά έχουν τα
πολιτικά παιχνίδια». Και γινόμαστε ακόμη πιο ανόητοι, κάθε φορά που στη θέση
της προηγούμενης γραφειοκρατίας βάζουμε μιαν άλλη για να τοποθετήσει τα
πράγματα «υπεράνω πολιτικής». Στον σχιζοφρενικό δημόσιο βίο μας, δηλαδή,
μαθαίνουμε να ζούμε μέσα στην αντίφαση πως η δημοκρατία είναι ιερή, αλλά η
πολιτική είναι νοσηρή. Μισοπιστεύουμε εκείνο που είπε ο λόρδος Άκτον, αλλά
πιστεύουμε πως το είχε πει για τσάρους και για βασιλιάδες, όχι για
αντιπροσωπευτικές κυβερνήσεις. Πιο στυγνή, η Αμερική, το λίκνο της
μεταμοντέρνας δημοκρατίας, έχει καθαγιάσει τη διαπλοκή συμφερόντων και
πολιτικής με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Ο κόσμος…

… έχει αλλάξει πολύ από τότε που ο λόρδος Άκτον, ο Άγγλος πολιτικός, μάς
άφησε χρόνους, πριν από έναν αιώνα. Βασιλιάδες έπεσαν, αυταρχικά καθεστώτα
ήρθαν και έφυγαν. Η δημοκρατία επικράτησε, αλλά δεν έπεισε πουθενά. Αντίθετα,
συχνά βυθίστηκε μέσα στην ντροπή και χρειάστηκε να αλλάζει κάθε τόσο ονόματα:
πρώτη ιταλική δημοκρατία, δεύτερη ιταλική δημοκρατία. Και αναρωτιέται κανείς
πού θα σταματήσει αυτή η αρίθμηση. Πράγμα που μας φέρνει στον νου εκείνο το
ποίημα που είχε γράψει ο Μπρεχτ για τους Λουδοβίκους της Γαλλίας: «Λουδοβίκος
Α’, Λουδοβίκος Β’, Λουδοβίκος Γ’… Λουδοβίκος ΙΘ’. Τι σόι φάρα ήταν αυτή, που
δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ούτε τους 19;». Ή κάπως έτσι.