Στις αναδυόμενες αγορές τώρα οι ευκαιρίες

Ακόμη και για τους φανατικούς επενδυτές των ώριμων χρηματιστηριακών αγορών,
είναι πλέον προφανές ότι ο χρηματοπιστωτικός κόσμος άλλαξε την περίοδο 1998 –
2000. Η ανοδική κούρσα του αμερικανικού χρηματιστηρίου, που ξεκίνησε στις
αρχές της δεκαετίας του ’80, έχει τελειώσει. Αν η οικονομία και η κερδοφορία
των επιχειρήσεων βελτιωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αναμένουν πολλοί
αναλυτές της Γουώλ Στρήτ και οικονομολόγοι, τα επιτόκια δεν θα βρίσκονται
πλέον σε καθοδική, αλλά σε ανοδική πορεία. Αυτό θα δυσκολέψει την ανοδική
κίνηση των τιμών των μετοχών στη χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης.
Αντίθετα, αν κάποιος υποθέσει ότι οι μετοχές θα κινηθούν ανοδικά, βασιζόμενος
στην υπόθεση ότι τα αμερικανικά επιτόκια θα συνεχίσουν την πτωτική τους
πορεία, μάλλον θα κάνει λάθος. Κι αυτό, διότι, αν συνεχιστούν οι μειώσεις των
αμερικανικών επιτοκίων, αυτό θα γίνει μόνο για την αντιμετώπιση ενός
περιβάλλοντος οικονομικής αδυναμίας και συρρίκνωσης της κερδοφορίας των
επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια, οι αμερικανικές μετοχές είναι παγιδευμένες
ανάμεσα στην προοπτική αύξησης των επιτοκίων, λόγω της αναμενόμενης
οικονομικής ανάκαμψης, και την προοπτική μείωσης των επιτοκίων, στην περίπτωση
που η αμερικανική οικονομία συνεχίσει να εξασθενεί κατά τη διάρκεια του 2002.
Αυτό δεν θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο αν οι αποτιμήσεις των μετοχών
βρίσκονταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, με τις μετοχές του δείκτη S&Ρ
500 να βρίσκονται, κατά μέσο όρο, σε πολλαπλασιαστή κερδών (Ρ/Ε) ίσο με 35,
προσφέροντας μερισματική απόδοση μόλις 1,3%, και με τον λόγο τιμής προς
λογιστική αξία να βρίσκεται στο 6, οι αμερικανικές μετοχές μόνο φθηνές δεν
είναι.

Κατά μέσο όρο, από τα τέλη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο δείκτης S&Ρ
500, στις εποχές που το χρηματιστήριο βρισκόταν στα χαμηλότερα ιστορικά
επίπεδα, παρουσίαζε Ρ/Ε της τάξης του 12, είχε μερισματική απόδοση άνω του 4%
και λόγο τιμής προς λογιστική αξία ίσο με 1,5. Στην καλύτερη περίπτωση, ο
δείκτης S&Ρ 500 θα κινηθεί, στο ορατό μέλλον, στο επίπεδο μεταξύ 900 και
1.250 μονάδων, από 110 που διαμορφώνεται τώρα. Κανείς δεν πρέπει να εκπλαγεί
στην περίπτωση που διαπιστώσουμε ότι ο συγκεκριμένος δείκτης έχει ήδη δει τα
υψηλότερα επίπεδα του 2002. Στις αρχές Ιανουαρίου έφθασε τις 1.180 μονάδες,
την περίοδο που οι μετοχές εμφάνισαν υψηλή ζήτηση, η οποία βασίστηκε στις
έντονες προσδοκίες για απότομη ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας.

Οι ελκυστικές αγορές

Οι ευκαιρίες για χρηματιστηριακές τοποθετήσεις βρίσκονται πλέον στις αναδυόμενες ασιατικές αγορές, εκτιμούν οι αναλυτές. (Στιγμιότυπο από το χρηματιστήριο της Σαγκάης, στην Κίνα)

Εφόσον οι αμερικανικές μετοχές δεν φαίνονται ελκυστικές, ποιες είναι οι αγορές
που θα πρέπει να τραβήξουν την προσοχή των επενδυτών; Ένα καλάθι επιλεγμένων
ασιατικών μετοχών παρουσιάζει Ρ/Ε μικρότερο από 10 και προσφέρει μερισματική
απόδοση περίπου 6%. Το 2001, για πρώτη φορά από το 1995, οι αναδυόμενες
χρηματιστηριακές αγορές προσέφεραν καλύτερες αποδόσεις σε σχέση με την
αμερικανική αγορά. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι τιμές των
αμερικανικών μετοχών έχουν πενταπλασιαστεί ­ ακόμη και μετά την αδυναμία των
τελευταίων 18 μηνών ­ ενώ οι περισσότερες ασιατικές αγορές έχουν χάσει, σε
δολαριακές τιμές, 80% σε σχέση με τα ανώτερα ιστορικά τους επίπεδα.

Τα πράγματα, ωστόσο, άλλαξαν κατά τη διάρκεια του 2001. Καθώς ο S&Ρ 500
και ο Nasdaq ακολουθούσαν πτωτική πορεία, αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας,
όπως της Κίνας, της Νότιας Κορέας, της Ταϊβάν και της Ταϊλάνδης, παρουσίασαν
αποδόσεις 85%, 38%, 5% και 12%, αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια της ίδιας
περιόδου, η χρηματιστηριακή αγορά της Ρωσίας παρουσίασε άνοδο άνω του 60%.

Η απόδοση των ασιατικών αγορών, σε σχέση με την αμερικανική, πέρασε μέσα από
τρεις φάσεις. Από το 1990 έως το 1998, σημειώθηκε απότομη πτώση σε σχέση με
τις ΗΠΑ, από το 1998 έως το 2000 οι ασιατικές αγορές έκτισαν μια βάση σε σχέση
με την αμερικανική αγορά και κατά τη διάρκεια του 2001 οι ασιατικές αγορές
παρουσίασαν καλύτερες αποδόσεις σε σχέση με την αμερικανική. Αυτή η τάση
αναμένεται να συνεχιστεί για ορισμένο χρονικό διάστημα.

Το πώς μπορεί να επωφεληθεί ένας επενδυτής από αυτή την κατάσταση, είναι ένα
τελείως διαφορετικό θέμα. Οι περισσότεροι αναλυτές επενδυτικής στρατηγικής
συνιστούν εταιρείες υψηλής τεχνολογίας της Νότιας Κορέας και της Ταϊβάν.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια διαφορετική άποψη. Ο λόγος για την τοποθέτηση των
επενδυτών στην Ασία είναι για τη διασπορά και τη μερική αποχώρηση από τον
S&Ρ 500 και τον Nasdaq. Ωστόσο, δεν έχει νόημα για έναν επενδυτή να
αποχωρήσει μερικώς από την αμερικανική αγορά και να επενδύσει στην Κορέα και
στην Ταϊβάν, οι οποίες εξαρτώνται σημαντικά, όσον αφορά στις εξαγωγές τους,
από την αμερικανική οικονομία και έχουν πολύ στενή σχέση με την πορεία των
αμερικανικών χρηματιστηριακών δεικτών.

Άλλες ασιατικές αγορές

Υπάρχει η δυνατότητα αναζήτησης ασιατικών επιχειρήσεων που έχουν πολύ χαμηλές
αποτιμήσεις, έχουν μικρή ή μηδενική σχέση με την πορεία των αμερικανικών
χρηματιστηριακών δεικτών, δεν απειλούνται από την Κίνα στις εξαγωγικές αγορές,
έχουν επικεντρωθεί στην εγχώρια αγορά τους και ωφελούνται από την ταχεία
ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας. Είναι ξεκάθαρο ότι, εκτός από μεγάλος
ανταγωνιστής των άλλων ασιατικών οικονομιών, η Κίνα γίνεται και ένας μεγάλος
αγοραστής πλουτοπαραγωγικών πόρων από την υπόλοιπη Ασία και, με την πάροδο του
χρόνου, θα πλημμυρίσει την Ασία με τουρίστες και κεφάλαια ­ τα τελευταία θα
έρθουν προκειμένου να κάνουν αισθητή την οικονομική και πολιτική ισχύ της
Κίνας στην Ασία.

Προς τα παρόν, η ελκυστικότερη χώρα για χρηματιστηριακές επενδύσεις είναι η
Ινδονησία, όπου πλούσιες τοπικές οικογενειακές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να
επαναπατρίζουν μέρος του τεράστιου πλούτου τους, ο οποίος ήταν σταθμευμένος
εκτός της χώρας. Παράλληλα, πολλοί ξένοι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν αρχίσει
να αγοράζουν επιχειρήσεις στην Ινδονησία. Αντίστοιχα χαρακτηριστικά εμφανίζουν
η Ταϊλάνδη και οι Φιλιππίνες.

(c) Forbes Global Inc

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης