Δρόμοι

Η νυχτερίδα…

… χρησιμοποιεί τα αυτιά της για να προσανατολίζεται και να βρίσκει τα
εμπόδια στον δρόμο της. Όμως πώς ακριβώς; Ακούει άραγε τα σχήματα ή βλέπει με
τα αυτιά της; Ό,τι και αν συμβαίνει από τα δύο, είναι από τη φύση της
φτιαγμένη για να ζει μέσα στο βασίλειο των σκιών. Εμείς τα υπόλοιπα πλάσματα
δεν είμαστε καθόλου προικισμένα γι’ αυτό – ίσως έτσι εξηγούνται τα αναπόδραστα
ολισθήματά μας μέσα στον κόσμο των σκιών, που ωστόσο, παρά το δέος που μας
εμπνέει, ασκεί πάνω μας μια ακατανίκητη έλξη.

Από την πιο ψηλή…

… σκιά του μεγαλύτερου ουρανοξύστη της Νέας Υόρκης μέχρι τη μέθοδο του
Ερατοσθένη για τον υπολογισμό του σχήματος και του μεγέθους της Γης, από τον
ασπρόμαυρο κόσμο στις ταινίες του Φριτς Λανγκ μέχρι το Θέατρο Σκιών, ο άλλος
μας εαυτός ακολουθούσε πάντα τα βήματά μας, επίμονα και αθόρυβα, υποχρεώνοντάς
μας κάθε τόσο να ρίχνουμε μια κλεφτή ματιά πάνω από τον ώμο μας, για να δούμε
τι σχήμα μπορεί να έχει μια τύψη ή μια ενοχή. Οι σκιές ήταν πάντα η κινητήρια
δύναμη της δυτικής σκέψης. Ακόμη και οι πιο «συγκεκριμένες» επιστήμες, ακόμη
και οι πιο «θετικοί» επιστήμονες, δεν έπαψαν ποτέ να ασχολούνται με την υφή
και το σχήμα των σκιών και να γράφουν γι’ αυτές: Θαλής, Γαλιλαίος, Αρίσταρχος,
ο αστρονόμος Κασίνι και ο Άραβας συνάδελφός του Αλ Μπιρούνι που τον ενδέκατο
αιώνα έγραψε την «Ολοκληρωμένη πραγματεία περί σκιών».

Η σκέψη…

… για να καταλάβει πού βρίσκονται και πώς είναι φτιαγμένα τα αντικείμενα,
έχει ανάγκη από τις σκιές. Όμως, πολλές φορές δεν ξέρει τι ακριβώς πρέπει να
κάνει με αυτές. Γιατί συχνά οι σκιές δεν ξεχωρίζουν από τα αντικείμενα,
γίνονται ένα με αυτά, μόνο και μόνο για να παιδεύουν τον άνθρωπο. Ο Πλάτων
ξεμπέρδεψε με αυτές στην «Πολιτεία»: τις είδε αρνητικά, ως απουσία φωτός,
αβεβαιότητα που εγείρει υποψία, φόβο, εμπόδιο στην άμεση αντίληψη. Έτσι και
αλλιώς, από τις σκιές ποτέ δεν έλειψε η διπλή υπόσταση: από τη μια παγίδα για
το πνεύμα και από την άλλη ερέθισμα για τη γνώση. Να πώς είδε ο Ιταλός
φιλόσοφος Ρομπέρτο Κασάτι την έκλειψη της 11ης Αυγούστου 1999: «Το σκηνικό
γεμίζει ζοφερά φαινόμενα. Η θερμοκρασία πέφτει. Μια μυστηριώδης αύρα
σηκώνεται. Η σκιά πέφτει σαν τυφώνας πάνω στη θάλασσα. Το φως σβήνει, πέφτει
μια νύχτα μεταλλική. Το πνεύμα ξαφνιάζεται τόσο γοργά που απλώνεται η νύχτα.
Μέσα σε όλα χορεύει ένας ήλιος μαύρος που δεν είναι πια καμίνι μα
συμφοριασμένη πέτρα».

Αδιαπέραστο…

… κώλυμα δεν αφήνει το φως να περάσει στον χώρο της ζωής μας, σκιαγμένοι
(σκεπασμένοι από σκιά), τρομάζουμε, γινόμαστε οι σκιές του εαυτού μας και πίσω
από όλα διακρίνουμε μια σκιά υποψίας.