Διαστάσεις Η δύναμη του έρωτα

Υπάρχει κάτι, γράφει ο Φίλιπ Λάρκιν σ’ ένα ποίημά του, που θα ζήσει και
μετά τον θάνατό μας: ο έρωτας, φυσικά. Ένα συναίσθημα οικουμενικό, αιώνιο και
συχνά παρεξηγήσιμο.

Πάμπλο Πικάσο: «Φιγούρες στην ακροθαλασσιά» (1931)

Ένας νέος και φτωχός δικηγόρος φτάνει στο Σπρίνγκφιλντ του Ιλινόι τον Απρίλιο
του 1837 και ρωτά τον ξενοδόχο Τζόσουα Φράι Σπηντ πόσο κοστίζει ένα κρεβάτι.
Εκείνος τον λυπάται («Δεν είχα δει ποτέ στη ζωή μου τόση μελαγχολία σ’ ένα
πρόσωπο») και του προτείνει να μοιραστεί μαζί του δωρεάν το δικό του διπλό
κρεβάτι. Ο δικηγόρος επιθεωρεί το δωμάτιο, και δέχεται την πρόταση με τα
λόγια: «Εντάξει, Σπηντ, με συγκίνησες». Από εκείνη τη νύχτα, οι δύο άνδρες
έγιναν αχώριστοι φίλοι. Ο Σπηντ κανόνισε μάλιστα και να χάσει ο δικηγόρος την
παρθενία του, γνωρίζοντάς του μια κοπέλα από το διπλανό χωριό «πιθανότατα
πόρνη».

Ο δικηγόρος λεγόταν Έιμπρααμ Λίνκολν, και 23 χρόνια μετά το βράδυ εκείνο θα
γινόταν πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως μας πληροφορεί ο Τζόναθαν Νεντ
Κατζ, που αρχίζει με το παραπάνω περιστατικό το βιβλίο του «Ερωτικές ιστορίες:
Σεξ μεταξύ ανδρών πριν την ομοφυλοφιλία» (εκδ. University Press of Chicago),
στην Αμερική των αρχών του 19ου αιώνα ο έρωτας μεταξύ ανδρών δεν ήταν απλώς
δυνατός, αλλά και κοινωνικά αποδεκτός. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν τον
Ιανουάριο του 1842, όταν οι Νεοϋορκέζοι διαπίστωσαν την ύπαρξη σοδομιστών
ανάμεσά τους. «Οι περισσότεροι σοδομιστές είναι Εβραίοι», βεβαίωνε η The Whip,
η σκανδαλοθηρική εφημερίδα της εποχής, σημειώνοντας με νόημα ότι τα «κτήνη»
δεν ήταν Αμερικανοί, αλλά άνθρωποι που εισήγαγαν τα αρρωστημένα γούστα τους
από το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Λισαβώνα, και κατάφερναν να παραπλανήσουν
νεαρούς χάρις στα χρήματά τους. Η εχθρότητα των χαμηλών και μεσαίων τάξεων
κατά των πλουσίων, γράφει ο Κατζ, έβρισκε επιτέλους έναν εύκολο στόχο: τους
σοδομιστές.

Για τον υπόλοιπο αιώνα, ο όρος «σοδομιστής» χαρακτήριζε οποιονδήποτε άνδρα
διαπιστωνόταν πως είναι ομοφυλόφιλος. (Σε μια πρόσφατη ανταπόκρισή τους από το
Κανταχάρ για τον σοδομισμό που ανθούσε ανέκαθεν στην πόλη, με εξαίρεση την
περίοδο των Ταλιμπάν, οι Τάιμς έκαναν ακριβώς το αντίθετο, χαρακτηρίζοντας την
πόλη «ασιατική πρωτεύουσα της ομοφυλοφιλίας»). Χρειάστηκε να περάσουν αρκετές
δεκαετίες για να εφεύρει ο Καρλ Μαρία Μπένκερτ τους ουδέτερους όρους
«ομοφυλόφιλος» και «ετεροφυλόφιλος». Όσο για τον στοματικό έρωτα, οι
Αμερικανοί ανακάλυψαν επισήμως την ύπαρξή του μόλις το 1850· κι ας τον είχε
αναφέρει ο Κάτουλλος σε ένα ποίημά του. Τις επόμενες δεκαετίες, οι λέξεις που
θα χρησιμοποιούνταν για να περιγράψουν αυτή την πράξη (cocksucker, fairy, fag,
pansy) ήταν πάντα μειωτικές. Η κοινωνία της εποχής δυσκολευόταν να παραδεχθεί
ότι ο έρωτας μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους και πολλές στάσεις. Έναν
αιώνα αργότερα, το ταμπού αυτό παραμένει ζωντανό.