Διαστάσεις Αναζητώντας την ουτοπία

«Σε έναν κόσμο όλο και πιο εχθρικό, η ουτοπία βρίσκεται στο οικιακό
περιβάλλον».

Διαστημικό ψυγείο: ένας συνδυασμός του σουηδικού σχεδίου, της γερμανικής τεχνικής και της ιταλικής παραγωγής

Η σκέψη αυτή του Τέρενς Ρίλυ, υπευθύνου αρχιτεκτονικής και σχεδιασμού στο ΜοΜΑ
της Νέας Υόρκης, περιλαμβάνεται σε ένα δοκίμιό του για τη γνωστότερη ομάδα
αρχιτεκτόνων της Σουηδίας: τους Μάρτεν Κλάεσον, Εέρο Κοϊβίστο και Όλα Ρούνε.
Οι τρεις αυτοί αρχιτέκτονες, σχεδιαστές επίπλων και καθηγητές, ξεκίνησαν την
καριέρα τους με τη Βίλα Ουάμπι, ένα σπίτι 60 τετραγωνικών μέτρων που
εγκαταστάθηκε το 1994 στην πλατεία Σεργκέλ της Στοκχόλμης. Η λέξη Ουάμπι είναι
ιαπωνική και σημαίνει «ηρεμία». Σύμφωνα με τη φιλοσοφία ζεν, όμως, το νόημά
της είναι: «Το να μην έχεις ιδιοκτησία σημαίνει πως σου ανήκει ο κόσμος». Το
σπίτι αυτό, γράφει ο Ρίλυ, δεν είναι τόσο ένας τόπος απόσυρσης από τον έξω
κόσμο όσο μια μηχανή αναγέννησης της αυτογνωσίας σε έναν κόσμο που σε σπρώχνει
όλο και περισσότερο στη μίμηση. Ο μινιμαλισμός που κυριαρχεί στη Βίλα Ουάμπι
δεν εντάσσεται σε κάποιο στυλ, αλλά αποτελεί μια στρατηγική που βοηθά αυτούς
που ζουν εκεί να απαρνηθούν το καταναλωτικό τους εγώ.

Ένα άλλο έργο των τριών αρχιτεκτόνων είναι το εργοστάσιο No Picnic. Στον χώρο
αυτό, που βρίσκεται στα περίχωρα της Στοκχόλμης, μία ομάδα 16 νέων σχεδιάζει
μερικά από τα πιο μοντέρνα αντικείμενα της Ευρώπης. Η 27χρονη Κολομβιανή
Μαργκαρίτα Ματίς, για παράδειγμα, έχει σχεδιάσει έναν διαστημικό
ψυγειοκαταψύκτη, ο οποίος θα τεθεί σε τροχιά το 2004. Το ψυγείο αυτό, που
λέγεται Frio και κατασκευάστηκε από τον Ευρωπαϊκό Διαστημικό Σταθμό σε
συνεργασία με τη γερμανική Astrium και την ιταλική Ferrari, δεν υπακούει στη
βαρύτητα και μπορεί να ανοίξει από οποιαδήποτε πλευρά. «Δεν πέφτει τίποτα, το
εμποδίζει η κατασκευή του. Τα τρόφιμα είναι χωρισμένα σε δίσκους και έχουν
σχεδιαστεί για κάθε μέλος του πληρώματος προσωπικά. Αρκεί να πληκτρολογήσει
κανείς το όνομά του και την ημέρα, για να λάβει το μενού που του αντιστοιχεί»,
λέει η σχεδιάστρια στην Ελ Παϊς.

Στο No Picnic σχεδιάζονται επίσης τα τελευταία κινητά της Ericsson, καθώς και
αντικείμενα όπως η καρέκλα-οθόνη, για την οποία έχει δείξει ενδιαφέρον ένα
τηλεοπτικό κανάλι της Γαλλίας. Πρόκειται για μια αόρατη καρέκλα: το κάθισμα
δεν φαίνεται, καμουφλαρισμένο καθώς είναι από μια μεγάλη επιφάνεια ελαστικού
υφάσματος. «Εδώ ασχολούμαστε με αντικείμενα που μπορεί να φαίνονται αδύνατα,
αλλά δεν είναι», λένε οι νεαροί αρχιτέκτονες. Κυριαρχεί βέβαια ο σκανδιναβικός
πραγματισμός, «μια μορφή ομορφιάς» όπως λέει ο Γιόχαν Χουλντ, διευθυντής του
σουηδικού κέντρου σχεδιασμού Svensk Form.

Ο Εέρο Κοϊβίστο και οι συνεργάτες του σχεδιάζουν τώρα ένα σπίτι για έναν
Σουηδό καλλιτέχνη, τον οποίο δεν κατονομάζουν. Το πρόβλημά του είναι ότι δεν
αντέχει κάποιους γείτονες: το σπίτι του, έτσι, θα είναι τελείως κλειστό από τη
μία πλευρά και τελείως ανοιχτό από την άλλη.