Άνοδος ώς τον Μάρτιο

Με εντατικούς ελέγχους στις τιμές στην αγορά αλλά και με κινήσεις περαιτέρω
απελευθέρωσης των αγορών, συμπεριλαμβανομένων και των κλειστών επαγγελμάτων,
σκοπεύει να απαντήσει η κυβέρνηση στον πόλεμο των τιμών που έχει ανάψει για τα
καλά στην αγορά.

Με την ένταξη της χώρας στη Οικονομική και Νομισματική Ένωση και την υιοθέτηση
του ευρώ η κυβέρνηση απώλεσε δύο βασικά εργαλεία για τον έλεγχο του
πληθωρισμού: τη συναλλαγματική πολιτική και τα επιτόκια. Οι αποφάσεις στους
δύο αυτούς τομείς λαμβάνονται πλέον στη Φρανκφούρτη, με αποτέλεσμα το
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση στον
πόλεμο των τιμών που έχει «πυροδοτηθεί» εξαιτίας των ανατιμήσεων που υπήρξαν
σε μία σειρά είδών και υπηρεσιών τις πρώτες ημέρες του 2002.

Η απειλή

Ο πληθωρισμός τον Δεκέμβριο εκτοξεύθηκε στο 3% από 2,4% τον Δεκέμβριο λόγω της
απότομης ανόδου των τιμών των οπωροκηπευτικών από την κακοκαιρία. Νέο μεγάλο
άλμα αναμένεται να κάνει τον Ιανουάριο και ενδεχομένως να σκαρφαλώσει στο 3,9%
λόγω της κακοκαιρίας, αλλά και μιας σειράς αυξήσεων προϊόντων και υπηρεσιών
στην αγορά που συνδέονται με στρογγυλοποιήσεις τιμών προς τα πάνω κατά τις
μετατροπές τους από δραχμές σε ευρώ, αλλά και αποφάσεις των επιχειρήσεων για
ανατιμήσεις. Στην περίπτωση αυτή ο πληθωρισμός θα επανέλθει στα επίπεδα του
Ιουλίου του 2001. Όμως αύξηση προβλέπεται ότι θα σημειώσει ο πληθωρισμός και
τον Φεβρουάριο, ενώ τον Μάρτιο ελλοχεύει ο κίνδυνος να υπάρξουν ευρύτερες
αυξήσεις τιμών στην αγορά, καθώς θα καταργηθεί η υποχρέωση της διπλής
αναγραφής των τιμών γεγονός που ενδεχομένως να ευνοήσει νέες αυξήσεις τιμών.

Τα όπλα στη μάχη

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έντονο πονοκέφαλο στο οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης, το οποίο, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που έχουν γίνει, σκοπεύει να
αξιοποιήσει ως όπλα στη μάχη κατά του πληθωρισμού τους ελέγχους στην αγορά από
τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης και το ΣΔΟΕ, την περαιτέρω
απελευθέρωση της αγοράς και ιδίως των κλειστών επαγγελμάτων, τις εισαγωγές
εμπορευμάτων που ήδη γίνονται από το εξωτερικό, αλλά και το προσωρινό πάγωμα
των τιμολογίων των ΔΕΚΟ. Πρόκειται όμως για όπλα τα οποία είναι αμφίβολο αν θα
έχουν την αποτελεσματικότητα που επιζητείται τους αμέσως επόμενους μήνες που
θα «καίει» το θέμα των τιμών στην αγορά. Και αυτό γιατί έλεγχοι στην αγορά δεν
είναι κάτι το καινούργιο. Τα συνεργεία του υπουργείου Ανάπτυξης, που είναι
αρμόδιο για τους ελέγχους, αλλά και το ΣΔΟΕ από τις αρχές του έτους σαρώνουν
τις κεντρικές αγορές της χώρας.

Εισαγωγές εμπορευμάτων

Επίσης οι εισαγωγές εμπορευμάτων είνα πάγια πολιτική σε περιόδους ελλείψεων
προϊόντων στην αγορά. Από την άλλη και η πολιτική παγώματος των τιμολογίων των
ΔΕΚΟ αφενός δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα, αφετέρου από αυτήν υπάρχουν και
οι εξαιρέσεις που αφορούν σε προγραμματισμένες ανατιμήσεις – περίπτωση του ΟΤΕ
– που δεν μπορούν να ακυρωθούν και για λόγους Χρηματιστηρίου όπως
ξεκαθαρίσθηκε πρόσφατα από το οικονομικό επιτελείο. Όσον αφορά την περαιτέρω
απελευθέρωση των αγορών, μάλλον θα έχει μακροπρόθεσμα παρά άμεση οφέλη στο
επίπεδο των τιμών στην αγορά. Στην κατεύθυνση αυτή το υπουργείο Οικονομίας και
Οικονομικών σκοπεύει να επαναφέρει στο τραπέζι της συζήτησης το θέμα των
κλειστών επαγγελμάτων. Η πρώτη νύξη έγινε ήδη με την απειλή που εκτοξεύθηκε
από το υπουργείο προς τους αρτοποιούς, ότι αν δεν «προσγειώσουν» τις τιμές
τους μετά τις ανατιμήσεις στις οποίες φέρεται να προχώρησαν το τελευταίο
δίμηνο θα απελευθερωθεί το επάγγελμά τους. Άλλωστε, σε επίπεδο μελέτης
βρίσκεται το θέμα της απελευθέρωσης της χορήγησης αδειών για εκμετάλλευση
φορτηγών αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης, καθώς και για μια σειρά άλλων
επαγγελμάτων (φαρμακεία, μηχανικοί κ.ά.).

Σύμμαχος η συγκυρία!

Δεν αποκλείεται ο καλύτερος σύμμαχος της κυβέρνησης στη μάχη κατά του
πληθωρισμού να αποδειχθεί η ίδια η συγκυρία. Οι προβλέψεις της Τραπέζης της
Ελλάδος και του υπουργείου Οικονομίας πριν από το τελευταίο κύμα κακοκαιρίας
έβλεπαν κατακόρυφη πτώση του πληθωρισμού προς το τέλος του πρώτου εξαμήνου και
μετά. Σύμφωνα με αυτές ο πληθωρισμός στο τέλος του έτους θα βρισκόταν σε
επίπεδα γύρω στο 2,5%. Το ερώτημα τώρα είναι κατά πόσον οι τωρινές ανατιμήσεις
στην αγορά κα το κλίμα που θα διαμορφωθεί στο μέτωπο των τιμών τους επόμενους
μήνες θα αναστρέψουν την τάση πτώσης των τιμών, που οφείλεται κυρίως στα
χαμηλά επίπεδα των διεθνών τιμών του πετρελαίου.