Τρεις εβδομάδες κάτω από τις βόμβες
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά  |
* ΚΑΜΠΟΥΛ, ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ
 |
|
Τόρκχαμ, Αφγανιστάν. Η Κάθι Γκάνον συνομιλεί με τον επικεφαλής των υπηρεσιών |
΄Ηταν η πρώτη μου νύχτα πίσω στο Αφγανιστάν. Αεροσκάφη βούιζαν πάνω από τα
κεφάλια μας. Όχι πολύ κοντά. Άλλο ένα ακούστηκε, αυτή τη φορά σε μικρή
απόσταση. Παρακολουθούσαμε από τα παράθυρα του πάνω ορόφου του σκοτεινού
σπιτιού μας. Και περιμέναμε. Ο ήχος του κινητήρα του αεροσκάφους άλλαξε.
Ακουγόταν πιο έντονα, χαμηλότερα.
Άκου ψιθύρισε ο συνάδελφός μου, Αμίρ Σαχ. Μια ισχυρή δόνηση. Το σπίτι
κουνήθηκε, τα παράθυρα κροτάλισαν.
Ήταν τρομακτικό. Ακόμη περισσότερο όμως, ο ψίθυρος του Αμίρ Σαχ: « Ω, Θεέ μου!
Ω, Θεέ μου!».
Η δεύτερη νύχτα ήταν χειρότερη.
Δυνατές εκρήξεις ακούγονταν όλη τη νύχτα. Μια αποθήκη πυρομαχικών κοντά στο
σπίτι όπου διαμέναμε… Αντιαεροπορικά πυρά, ο βαρύς ήχος από τα εκρηκτικά που
εκρήγνυνται…
Ήταν ανελέητο. Ο Σερ Αγκά, ένας ηλικιωμένος με γκρίζα γενειάδα, νυχτοφύλακας,
κρύφτηκε πίσω από έναν τοίχο σκύβοντας με τα γόνατα στο στήθος του. Τα αδύναμα
χέρια του έτρεμαν.
Κάθε νύχτα ανησυχούσαμε μη χτυπήσει το τηλέφωνο και ξυπνήσει τους γείτονές
μας, το υπουργείο Ηθών. Η πόλη βυθιζόταν στο σκοτάδι το βράδυ από τις εννιά
και υπήρχε ο φόβος να είναι ορατό από έξω ακόμη και το φως από το δορυφορικό
μας τηλέφωνο, γι’ αυτό και το καλύπταμε.
Απ’ όσα ήμασταν σε θέση να γνωρίζουμε, ο φωτογράφος του Ασοσιέιτεντ Πρες,
Δημήτρης Μεσσήνης, από την Ελλάδα, και εγώ, Καναδή, ήμασταν οι μόνοι Δυτικοί
σε ολόκληρο το Αφγανιστάν υπό τον έλεγχο των Ταλιμπάν. Και, αν και είχαμε
άδεια από τους Ταλιμπάν που μας επέτρεπε να βρισκόμαστε εκεί, γνωρίζαμε ότι
εύκολα μπορεί να κινούσαμε υποψίες.
Δεκάδες αξιωματούχοι Ταλιμπάν και Άραβες συμπολεμιστές τους ζούσαν στη
γειτονιά μας, τη Βαζίρ Ακμπάρ Καν, και το κουδούνισμα ενός τηλεφώνου μπορεί να
τους έκανε να φανταστούν ότι κατευθύνουμε τα βομβαρδιστικά στους στόχους τους.
Επίσης ανήσυχοι ήταν οι «οικοδεσπότες» μας, το υπουργείο Πληροφοριών και το
επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Μπαχτάρ.
Οι προφυλάξεις
Είχαν καταφέρει να υπερβούν την απαγόρευση που είχαν επιβάλει οι Ταλιμπάν
στους δημοσιογράφους, στηριζόμενοι σε ένα συμβόλαιο που είχε υπογράψει τον
Ιούνιο το Ασοσιέιτεντ Πρες ώστε να έχει δικαιώματα μετάδοσης των δημοσιευμάτων
του Μπαχτάρ. Το Ασοσιέιτεντ Πρες έχει υπογράψει παρόμοια συμβόλαια σε όλο τον
κόσμο και το συγκεκριμένο αποτελούσε παράλληλα και μέσο προφύλαξης για τον
Αμίρ Σαχ, τον ανταποκριτή μας, γιατί η ύπαρξη επαγγελματικής σχέσης μπορεί να
του προσέφερε κάποια ασφάλεια, ίσως και να μείωνε τις πιθανότητες σύλληψης και
ξυλοδαρμού.
Σύμφωνα με τις αφγανικές παραδόσεις και την ερμηνεία του ισλαμικού νόμου από
τους Ταλιμπάν, η πελατειακή σχέση υποχρέωνε το Μπαχτάρ και το υπουργείο
Πληροφοριών να μας βοηθά όταν απευθυνόμασταν καθημερινά σε αυτό για άδεια
επιστροφής στο Αφγανιστάν.
Όταν το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και το Πεντάγωνο έγιναν στόχοι επιθέσεων
στις 11 Σεπτεμβρίου, βρισκόμουν στην Καμπούλ καλύπτοντας τη δίκη των 8 δυτικών
μελών της ανθρωπιστικής οργάνωσης Christian.
Οι απεσταλμένοι των Ηνωμένων Εθνών και οι περισσότερες ανθρωπιστικές
οργανώσεις έφυγαν στις 14 Σεπτεμβρίου. Ακολούθησα κι εγώ την επομένη γιατί το
Πακιστάν έκλεινε τα σύνορά του και έπρεπε να προετοιμάσω το γραφείο μας στο
Ισλαμαμπάντ για το θέμα που ανέκυπτε.
Δύο εβδομάδες αργότερα, ήμουν έτοιμη να επιστρέψω στο Αφγανιστάν, όμως, όπως
οι εκατοντάδες άλλοι δημοσιογράφοι στο Πακιστάν, δεν μπορούσα να πάρω άδεια.
Η άδεια
Τελικά, στις 23 Οκτωβρίου, ο Αμίρ Σαχ τηλεφώνησε και μου είπε ότι ο
πρωθυπουργός των Ταλιμπάν, μουλάς Μοχάμεντ Χασάντ Αχούντ, μου επέτρεπε να πάω.
Στις 25 Οκτωβρίου, το ταξί μας πέρασε τα σύνορα. Ένας φρουρός Ταλιμπάν με
τουρμπάνι και Καλάσνικοφ πετάχτηκε μέσα.
Ο Δημήτρης Μεσσήνης, ο Αμίρ Σαχ και εγώ στριμωχτήκαμε στο πίσω κάθισμα.
Καθώς περιμέναμε στο Τζαλαλαμπάντ, 45 μίλια μακριά, μας σέρβιραν γλυκό πράσινο
τσάι. Ακούγαμε αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών του στρατού να
καταφέρονται εναντίον της Δύσης, αλλά τελικά φύγαμε συνοδευόμενοι από έναν
απρόθυμο φρουρό που πήρε το όπλο του και ήρθε μαζί μας στην Καμπούλ.
Τέσσερις ώρες διαρκεί το ταξίδι για την Καμπούλ, στον δρόμο τραντάζεσαι
ολόκληρος πάνω στην πετρώδη επιφάνεια. Όμως, έπειτα από εβδομάδες προσπάθειας
να φτάσεις στην πρωτεύουσα, το να βρίσκεται στον δρόμο δημιουργούσε την
αίσθηση ότι συναντούσες έναν παλιό φίλο.
Στην Καμπούλ, οι αρχές των Ταλιμπάν που μου επέτρεψαν να μπω μέσα βρίσκονταν
σε κατάσταση πανικού. Τρομοκρατημένοι οι κάτοικοι από τους νυχτερινούς
βομβαρδισμούς, θα προέβαιναν σε επίθεση εναντίον του μοναδικού ξένου στην
πόλη; Τι θα γινόταν με τα μέλη της Αλ Κάιντα που περιφέρονταν στους δρόμους
νωρίς το απόγευμα;
«Μην προκαλείς και μην περιπλανιέσαι στους δρόμους», είπε ο υπουργός
Πληροφοριών, Κατραντουλάχ Τζαμάλ.
«Έχουμε μια λέξη για άτομα σαν κι εσένα: “άνδρας”»
 |
|
Επί το έργον. Η Κάθι Γκάνον στέλνει την ανταπόκρισή της από το υπόγειο των |
Κινούμασταν αργά και προσεκτικά, αποφεύγοντας δρόμους και αγορές όπου ήταν
πιθανό να μας δουν Άραβες. Ντυνόμουν κατά τον ίδιο τρόπο στην Καμπούλ. Μακρύ
πουκάμισο, φαρδιά παντελόνια και μαντίλα. Δεν φορούσα μπούρκα, το ένδυμα που
καλύπτει τα πάντα. Ένας αξιωματούχος Ταλιμπάν, υπεύθυνος για τα διαβατήρια,
είχε κάποια στιγμή μια έντονη συζήτηση μαζί μου και κατέληξε ως εξής: «Είσαι
δυνατός άνθρωπος. Έχουμε μια λέξη για άτομα σαν κι εσένα: “άνδρας”».
Τα νέα κυκλοφορούν γρήγορα στην Καμπούλ, κυρίως όταν αφορούν την παρουσία
αγνώστου στην πόλη. Αλλοδαπού, αγνώστου. Μια μέρα αφότου φτάσαμε, αξιωματούχοι
των υπηρεσιών πληροφοριών του στρατού εισέβαλαν στο γραφείο μας και μας
μετέφεραν στη βάση τους. «Τι κάνει ένας ξένος εδώ;», μας ρώτησαν. Ωστόσο τα
χαρτιά μας ήταν έγκυρα και καθώς πίναμε γλυκό πράσινο τσάι, ο ανακριτής μας
έδειξε το πιστόλι του. «Το χρειάζομαι για τη στιγμή που θα έρθουν οι
Αμερικανοί κομάντος», είπε.
Καθώς μιλούσαμε, ένα αεροσκάφος πετούσε ψηλά. Ύστερα μας άφησαν να φύγουμε.
Την επομένη, μεταφερθήκαμε στο υπουργείο Εξωτερικών. «Ούτε για μια ώρα, ούτε
για ένα λεπτό δεν μπορείτε να μείνετε. Φύγετε!», είπε ο Ζαχίντ, υφυπουργός
Εξωτερικών. Όμως ο υπουργός Πληροφοριών, Κατραντουλάχ Τζαμάλ, το πήρε είδηση
και μας κάλεσε. Στο γραφείο του, είχε ένα Καλάσνικοφ στα πόδια του και ένα
πιστόλι στη θήκη πάνω του. Τηλεφώνησε στον πρωθυπουργό, διαμαρτυρήθηκε για το
υπουργείο Εξωτερικών και μας επέτρεψαν να παραμείνουμε.
Απλοί πολίτες μας χαιρετούσαν με τη ζεστασιά που συνηθίζουν οι Αφγανοί.
Εντυπωσιασμένοι που έβλεπαν Δυτικούς, μας προσέφεραν πάντα γλυκό τσάι,
γλυκίσματα, αν είχαν, και αν όχι, μεγάλα κομμάτια καστανόχρωμης ζάχαρης.
Μας έλεγαν πόσο άσχημα ένιωθαν για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και για
την ανημποριά τους εν μέσω διασταυρούμενων πυρών. Οι επιδρομές στόχευαν
στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Καμπούλ αλλά, περιστασιακά, οι βόμβες
αστοχούσαν και σκότωναν πολίτες.
Με το ξημέρωμα, η πόλη ήταν ελεύθερη
 |
|
Απόπειρα επικοινωνίας. Ο διοικητής των Ταλιμπάν στο Τόρκχαμ, Χανίφι, (κέντρο) |
Έως τη Δευτέρα, ο εχθρός των Ταλιμπάν, η Βόρεια Συμμαχία, βρισκόταν στα
περίχωρα της πόλης. Οι μαχητές των Ταλιμπάν ήταν νευρικοί. Άρματα μάχης
περικύκλωναν την Καμπούλ. Εκείνη τη νύχτα, τα αμερικανικά αεροσκάφη
επέστρεψαν. Λίγο πριν από τις 7 το απόγευμα, μια ισχυρή έκρηξη έσπασε τα
τζάμια από τα παράθυρα του γραφείου του Α.Ρ. και με έστειλε στην άλλη άκρη του
δωματίου. Η ατμόσφαιρα έξω ήταν πηχτή, καπνός και σκόνη. Μια γυναίκα με
μπούργκα έτρεχε στον δρόμο με τρία παιδιά. Τους βάλαμε μέσα. Δύο μέρες
νωρίτερα, επετράπη στο BBC να φέρει τέσσερα άτομα στην Καμπούλ. Τρέξαμε στο
γραφείο τους, τους πήραμε και κατευθυνθήκαμε προς το ξενοδοχείο
Intercontinental, 15 λεπτά απόσταση. Όμως πέσαμε σε μπλόκο των Ταλιμπάν.
Τέσσερα φορτηγά ήταν φορτωμένα με άνδρες τους, οπλισμένοι με τουφέκια και
εκτοξευτήρες ρουκετών. Μιλούσαν νευρικά, φώναζαν, κραύγαζαν απευθυνόμενοι
σ΄εμάς. «Πού πάτε; Ποιος σας έδωσε άδεια να βρίσκεστε εδώ;». Ανταποκριθήκαμε
ήρεμα. Ο Αμίρ Σαχ, τους πήρε με το καλό, τους έδειξε τα έγγραφά μας.
Διαπραγματευόμασταν επί 15 λεπτά, αβέβαιοι για το αν τα αεροσκάφη πάνω μας θα
στόχευαν τα φορτηγά που μας περιέβαλλαν ή φανατικοί Άραβες θα έρχονταν να
ξεσπάσουν τον θυμό τους πάνω μας. Τελικά πήγαμε στο ξενοδοχείο, όμως η νύχτα
ήταν άυπνη. Πυρά αρμάτων βροντούσαν από τις γειτονικές γραμμές του μετώπου.
Έως τις έξι το πρωί της Τρίτης η κατάσταση είχε ηρεμήσει και ήμασταν έτοιμοι
να δούμε μια πολύ διαφορετική Καμπούλ. Ο Αμίρ Σαχ κι εγώ πήγαμε μια βόλτα στην
πόλη. Τα σημεία ελέγχου των Ταλιμπάν έλειπαν. Ακούγονταν φωνές, συγχαρητήρια.
Κόρνες ξεφωνούσαν και εκατοντάδες άνδρες με ποδήλατα χτυπούσαν τα κουδούνια
τους. Καθώς ο ήλιος ανέτειλε στους λόφους, πίσω στα όρη Ιντού Κους, η Βόρεια
Συμμαχία γύριζε στην πόλη. Ήμουν ευγνώμων που βρισκόμουν εδώ και το έβλεπα να
συμβαίνει.
Η Kathy Gannon είναι αρχισυντάκτης του Ασοσιέιτεντ Πρες
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Δημητρίου
Google news
