Χριστοδουλάκης: Πυξίδα μας η αγορά και η κοινωνία

Η ανταγωνιστικότητα και η απασχόληση είναι οι δύο βασικοί άξονες πάνω στους
οποίους θα κινηθεί η πολιτική του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου
Χριστοδουλάκη, όπως σημειώνει ο ίδιος σε δήλωσή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ». «Στόχος
μας», λέει, «είναι να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας έτσι, ώστε
να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη γρήγορη αύξηση των θέσεων
απασχόλησης».

Ο ίδιος προσθέτει ότι «για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, προϋπόθεση είναι
να προχωρήσουν οι διαρθρωτικές αλλαγές, όπως οι ιδιωτικοποιήσεις, οι
απελευθερώσεις αγορών, τα κίνητρα για την αύξηση της επιχειρηματικότητας και
τις συγχωνεύσεις επιχειρήσεων». Διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες πρέπει,
πάντως, να βασίζονται σε εποπτικούς μηχανισμούς, όπως διευκρινίζει.

Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας, συνεχίζει, «είναι η μόνη στέρεα βάση για να
μπορέσουμε να συνεχίσουμε την πολιτική της κοινωνικής ανταπόδοσης». Μόνο με
ισχυρές ελληνικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες να μπορούν να σταθούν στο
ευρωπαϊκό περιβάλλον, εξηγεί, μπορούμε να προσβλέπουμε στην εξασφαλιση θέσεων
εργασίας, αλλά και υψηλού επιπέδου κοινωνικής ευημερίας.

Ουσιαστικά, ο κ. Χριστοδουλάκης αναδεικνύει στη δήλωσή του μια νέα φιλοσοφία,
με βάση την οποία θα κινηθεί στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής. Ο ίδιος
τονίζει, βεβαίως, ότι δεν εγκαταλείπεται η μέχρι σήμερα πολιτική της
σταθερότητας, δηλαδή της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Παράλληλα, όμως,
μετατοπίζει το κέντρο βάρους της πολιτικής του στην ανταγωνιστικότητα, για να
επιτύχει συγκεκριμένους στόχους κοινωνικής πολιτικής. Έτσι, τονίζει ότι η
πολιτική του είναι «και με την αγορά και με την κοινωνία».

Τα σχέδια

Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών δεν αποκαλύπτει, προς το παρόν, τα
συγκεκριμένα σχέδια. Όμως, σύμφωνα με πληροφορίες από το επιτελείο του, μεταξύ
των διαρθρωτικών αλλαγών που θα προωθήσει πρωτεύουσα θέση κατέχουν οι
ιδιωτικοποιήσεις. Έτσι, ο κ. Χριστοδουλάκης, ο οποίος κίνησε σχεδόν κατ’
αποκλειστικότητα ως υπουργός Ανάπτυξης το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων το
περασμένο διάστημα, έχει σκοπό να το επιταχύνει τώρα από τη νέα θέση του και
ως πρόεδρος της Επιτροπής Αποκρατικοποιήσεων.

Στα άμεσα σχέδιά του περιλαμβάνεται η ολοκλήρωση του σχεδίου ιδιωτικοποίησης
της ΕΤΒΑ, για την οποία, βεβαίως, θα κληθεί να συνεργαστεί με τον διάδοχό του
στο υπουργείο Ανάπτυξης κ. Άκη Τσοχατζόπουλο. Ο κ. Χριστοδουλάκης είχε ταχθεί,
από την προηγούμενη θέση του, κατά της εκχώρησης της ΕΤΒΑ στην ΑΤΕ, θεωρώντας
ότι αυτή δεν θα ήταν μια γνήσια αποκρατικοποίηση.

Το πιο σημαντικό από τα επόμενα βήματα είναι η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ. Σύμφωνα
με πληροφορίες από το περιβάλλον του κ. Χριστοδουλάκη, η ιδιωτικοποίηση θα
κινηθεί ανάλογα με τις εξελίξεις στις αγορές, αφού το μέγεθός της (σχεδόν 150
δισ. δρχ. θα αντληθούν από τις αγορές) δεν επιτρέπει πρωτοβουλίες σε δύσκολους
καιρούς. Προς το παρόν ισχύει, λένε, το σχέδιο εισαγωγής της εταιρείας στο
Χρηματιστήριο στις αρχές Δεκεμβρίου, αλλά είναι πιθανό να αλλάξει αν οι
συνθήκες το επιβάλλουν.

Η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια προβλέπεται να δοθεί σε στρατηγικό επενδύτη το
23% εντός του Δεκεμβρίου, όταν θα υποβληθούν οι δεσμευτικές οικονομικές
προσφορές.

Υπάρχει ακόμη το θέμα της ΔΕΠΑ, για την οποία αναμένεται σύντομα η δημοσίευση
προκήρυξης για την εξεύρεση πιθανότατα στρατηγικού εταίρου, αν και δεν έχουν
ακόμη ληφθεί αποφάσεις, σύμφωνα με τις πηγές από το περιβάλλον του κ.
Χριστοδουλάκη.

Ο κύκλος των προγραμματισμένων για το 2001 ιδιωτικοποιήσεων του υπουργείου
Ανάπτυξης κλείνει με την αναμενόμενη ιδιωτικοποίηση του Καζίνου Πάρνηθας και
την εκχώρηση με leasing των μαρινών της Αττικής, που ανήκουν επίσης στην
αρμοδιότητα του υπουργείου Ανάπτυξης.

Επιπλέον, το μεγάλο θέμα είναι η ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής Αεροπορίας, με
την οποία ασχολείται φυσικά και ο υπουργός Μεταφορών κ. Χρίστος Βερελής. Την
ερχόμενη εβδομάδα εκτιμάται ότι είτε θα υπογραφεί προσύμφωνο με την ΑΧΟΝ είτε
θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις με την αυστραλιανή IAS.

Εξάλλου, στα σχέδια του 2002 είναι η εισαγωγή στο Χρηματιστήριο των Ελληνικών
Τουριστικών Ακινήτων.

Οι αγορές

Οι ιδιωτικοποιήσεις, οι απελευθερώσεις των αγορών και τα κίνητρα για την
τόνωση της επιχειρηματικότητας, όπως είναι τα κίνητρα για συγχωνεύσεις
επιχειρήσεων, θεωρούνται από το περιβάλλον του κ. Χριστοδουλάκη οι
καθοριστικότεροι παράγοντες για την ενίσχυση του Χρηματιστηρίου. Ο υπουργός
Οικονομίας πιστεύει ότι το Χρηματιστήριο είναι καθοριστικό για τις πολιτικές
εξελίξεις και ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την κάμψη της υποστήριξης προς το
κυβερνών κόμμα, που είχε σημειωθεί τους προηγούμενους μήνες. Έτσι, είναι
βέβαιο ότι θα ασχοληθεί με την τύχη του άμεσα, αλλά κυρίως μέσω της προώθησης
των διαρθρωτικών αλλαγών.

Στις πρωτοβουλίες που θα αναλάβει ο νέος υπουργός προβλέπεται ότι θα
περιλαμβάνονται οι περαιτέρω απελευθερώσεις αγορών, περιλαμβανομένης της
αγοράς εργασίας. Είναι δεδομένο ότι υπάρχουν πολλές διαμαρτυρίες για τον τρόπο
με τον οποίο λειτούργησε τελικώς η απελευθέρωση της αγοράς αυτής και είναι
πιθανό να επιχειρήσει ο κ. Χριστοδουλάκης παρέμβαση για μια νέα τροποποίηση,
στην κατεύθυνση της μεγαλύτερης ευελιξίας. Επίσης, πιθανές θεωρούνται
παρεμβάσεις για το άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, πέρα από τα λίγα και άτολμα
βήματα που είχαν γίνει.

Το Ασφαλιστικό

Το Ασφαλιστικό ανακοινώθηκε από τον κ. Χριστοδουλάκη ως μια από τις
προτεραιότητές του, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Η άποψη του κ.
Χριστοδουλάκη είναι ότι το θέμα αυτό πρέπει οπωσδήποτε να λυθεί, αλλά υπό την
προϋπόθεση ότι αυτό θα γίνει συναινετικά. Δεν είναι τυχαίο, τονίζουν στενοί
συνεργάτες του, ότι ο υπουργός ανέδειξε την ανάγκη να υπάρξει κλίμα
εμπιστοσύνης σε όλες τις πρωτοβουλίες οικονομικής πολιτικής.

Νέες περικοπές δαπανών και επίσπευση των μεταρρυθμίσεων

Όσον αφορά τον νέο προϋπολογισμό, η ηγεσία του οικονομικού επιτελείου της
κυβέρνησης θα περιμένει πρώτα να δημοσιευθούν οι νέες εκτιμήσεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 2002, πριν καταλήξει στις
τελικές προβλέψεις, που θα ενσωματωθούν στο τελικό σχέδιο το οποίο θα
κατατεθεί στη Βουλή. Οι νέες εκτιμήσεις της Ε.Ε. θα προβλέπουν χαμηλότερους
ρυθμούς ανάπτυξης για το 2001 και το 2002, σε σχέση με τις προηγούμενες, λόγω
της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας, και αναμένεται να οριστικοποιηθούν την
ερχόμενη εβδομάδα.

Με βάση αυτές, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης
και οι συνεργάτες του θα προχωρήσουν στις οριστικές τους εκτιμήσεις για τον
ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης το 2002, από τον οποίο θα κριθούν οι προβλέψεις
του προϋπολογισμού για τα έσοδα, τις δαπάνες, το πλεόνασμα και το δημόσιο
χρέος.

Αυτό αποφασίσθηκε σε σύσκεψη του κ. Χριστοδουλάκη με τον υφυπουργό
Οικονομικών, αρμόδιο για τις δαπάνες του Δημοσίου, κ. Γιώργο Φλωρίδη, σύσκεψη
που έγινε αμέσως μετά την ανάληψη των νέων τους καθηκόντων, στην οποία
συμμετείχαν και αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομικών. Ωστόσο, σύμφωνα με
πληροφορίες, πρόθεση της ηγεσίας του υπουργείου Οικονομικών είναι να υπάρξει
μια μικρή αναθεώρηση, προς τα κάτω, του ρυθμού ανάπτυξης (4% για το 2002) που
προβλέπεται στο εναλλακτικό σενάριο του προσχεδίου του νέου προϋπολογισμού, το
οποίο κατατέθηκε στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής από τον προηγούμενο υπουργό
Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννο Παπαντωνίου.

Η νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών θεωρεί ότι, στις
σημερινές δυσοίωνες συνθήκες που επικρατούν στην παγκόσμια οικονομία και οι
οποίες χαρακτηρίζονται από την επιβράδυνση των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, η
πρόβλεψη του εναλλακτικού σεναρίου του προϋπολογισμού για ανάπτυξη 4% το 2002
είναι αισιόδοξη.

Πάντως, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η πρόβλεψη αυτή να επαληθευθεί στην πράξη,
λόγω της ιδιαίτερης δυναμικής που προσδίδουν στην ανάπτυξη της ελληνικής
οικονομίας το τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και η μεγάλη άνοδος της
κατανάλωσης, εξαιτίας της ραγδαίας πτώσης των επιτοκίων τα τελευταία χρόνια.
“Αν επαληθευθεί το σενάριο του 4% για το 2002, τόσο το καλύτερο για τον
προϋπολογισμό”, λένε αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομίας και
Οικονομικών.

Περικοπές δαπανών 120 δισ. δρχ.

Όμως, στο τελικό κείμενο του νέου προϋπολογισμού, που προγραμματίζεται να
κατατεθεί στη Βουλή το αργότερο μέχρι τις 20 Νοεμβρίου, θα περιληφθεί ένα
μετριοπαθέστερο σενάριο για την ανάπτυξη. Το σενάριο που θα επιλεγεί τελικά θα
προβλέπει ανάπτυξη της τάξεως του 3,8% για το 2002. Αυτό οδηγεί αυτόματα σε
αναθεώρηση και των προβλέψεων του προσχεδίου του προϋπολογισμού για τον ρυθμό
αύξησης των δαπανών και των εσόδων, που είχαν σχεδιασθεί με το σενάριο της
ανάπτυξης του 4%. Και αυτό γιατί, η χαμηλότερη ανάπτυξη θα οδηγήσει σε
χαμηλότερο ρυθμό αύξησης των εσόδων. Το “κενό” αυτό θα καλυφθεί με μεγαλύτερες
περικοπές στις δαπάνες, δεδομένου ότι έχει αποκλεισθεί το ενδεχόμενο επιβολής
νέων φόρων.

Στο εναλλακτικό σενάριο του προϋπολογισμού, που καταρτίσθηκε μετά την
τρομοκρατική επίθεση στις ΗΠΑ και προβλέπει για το 2002 ανάπτυξη 4%, έναντι
4,5% του αρχικού σεναρίου, ενσωματώθηκαν πρόσθετες περικοπές 50 δισ. δρχ. στις
δαπάνες, προκειμένου να καλυφθεί η υστέρηση των εσόδων από το χαμηλότερο
επίπεδο ανάπτυξης. Έτσι, τώρα, που η ανάπτυξη θα πέσει ακόμη χαμηλότερα,
εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν περικοπές δαπανών 100-120 δισ. δρχ. Πάντως, και το
οριστικό ποσό των περικοπών που θα απαιτηθούν στις δαπάνες, θα εξαρτηθεί από
το ύψος στο οποίο θα διαμορφωθεί ο στόχος για το πλεόνασμα του προϋπολογισμού.

Στις αλλεπάλληλες συσκέψεις του κ. Χριστοδουλάκη με τα στελέχη του Γενικού
Λογιστηρίου του Κράτους για την κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού εξετάζεται
το ενδεχόμενο ο στόχος για το πλεόνασμα του προϋπολογισμού του 2002 να
περιορισθεί σε επίπεδα κάτω του 1,3% που προβλέπει το προσχέδιο του
προϋπολογισμού και πάντως πάνω από 1%. Στην περίπτωση που υιοθετηθεί κάτι
τέτοιο, θα περιορισθεί το εύρος των πρόσθετων περικοπών που θα απαιτηθούν στις
δαπάνες του Δημοσίου το 2002.

Πάντως, δεν πρόκειται να υπάρξει καμία αναθεώρηση στον στόχο για τη μείωση του
δημοσίου χρέους. Και στο τελικό σχέδιο του νέου προϋπολογισμού, θα προβλέπεται
η πτώση του δημοσίου χρέους στα επίπεδα του 95,2% του ΑΕΠ, από 98,9% φέτος.

Περιορισμένες αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις

Οι περικοπές στις δαπάνες δεν θα αφορούν τις δαπάνες μισθοδοσίας του Δημοσίου
το 2002. Σύμφωνα με πληροφορίες, η απόφαση που έχει ήδη ληφθεί είναι η
εισοδηματική πολιτική με την οποία καταρτίσθηκαν τα σχέδια για τον νέο
προϋπολογισμό να παραμείνει αμετάβλητη. Αυτό σημαίνει ότι η εισοδηματική
πολιτική για το 2002 θα προβλέπει αυξήσεις 2,5%-3% στους μισθούς και στις
συντάξεις στο Δημόσιο.

Στο ποσοστό αυτό δεν συνυπολογίζονται οι αυξήσεις λόγω χρονοεπιδομάτων. Στην
υιοθέτηση αυτής της εισοδηματικής πολιτικής συμβάλλει και η ραγδαία πτώση του
πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός τον Οκτώβριο εκτιμάται ότι θα πέσει σε επίπεδα του
3% και ενδεχομένως κάτω από αυτά. Η πτώση αυτή οφείλεται στην καθίζηση των
διεθνών τιμών του πετρελαίου, στα επίπεδα των 22 δολαρίων το βαρέλι από τα 30
δολάρια στα οποία κυμαίνονταν πριν από την τρομοκρατική επίθεση της 11ης
Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Έτσι προβλέπεται ότι ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει και
άλλο τους επόμενους μήνες, γεγονός που εκτιμάται ότι θα αμβλύνει τις πιέσεις
των συνδικάτων στον δημόσιο τομέα για μεγαλύτερες αυξήσεις στους μισθούς.

Επισπεύδουν τις φοροελαφρύνσεις

Παράλληλα, στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών εξετάζουν τα περιθώρια που
υπάρχουν ώστε να επισπευθεί η φορολογική μεταρρύθμιση που είχε προγραμματισθεί
να ισχύσει από το 2003. Τις αμέσως επόμενες ημέρες θα διερευνηθούν τα
περιθώρια αυτά σε συσκέψεις μεταξύ του κ. Χριστοδουλάκη, του προέδρου της
Επιτροπής που έχει αναλάβει τη φορολογική μεταρρύθμιση, καθηγητή κ. Θεόδωρου
Γεωργακόπουλου, και του προέδρου του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων κ.
Βασίλη Ράπανου.

Η ηγεσία του οικονομικού επιτελείου προσανατολίζεται, στον βαθμό που αυτό
είναι εφικτό, να επισπεύσει τις ελαφρύνσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών
προσώπων, καθώς και στις επιχειρήσεις, προκειμένου να αυξηθεί το διαθέσιμο
εισόδημα κατά το 2002 και να δοθεί περαιτέρω αναπτυξιακή ώθηση στην ελληνική
οικονομία. Παράλληλα θα αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών
επιχειρήσεων. Πρόκειται για ένα από τα μέτρα που μελετώνται για την
αντιμετώπιση των επιπτώσεων που δέχεται η ελληνική οικονομία από την παγκόσμια
οικονομική επιβράδυνση. Έτσι δεν αποκλείεται το “κομμάτι” της φορολογικής
αναμόρφωσης που θα αφορά τις αλλαγές στις κλίμακες και στα αφορολόγητα ποσά,
καθώς και τη μείωση των φόρων των επιχειρήσεων, να ισχύσει νωρίτερα και τα
υπόλοιπα που αφορούν τις άλλες πλευρές του φορολογικού συστήματος να ισχύσουν
κανονικά από το 2003 όπως έχει προγραμματισθεί.

Προβληματισμός για τα έσοδα

Το εύρος των προσαρμογών που θα γίνουν στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού
του 2002, σε σχέση με το προσχέδιο, καθώς και οι αποφάσεις για την επίσπευση
της φορολογικής μεταρρύθμισης θα εξαρτηθούν και από την πορεία των φορολογικών
εσόδων.

Η πορεία των εσόδων εξετάσθηκε σε διαδοχικές συσκέψεις που έγιναν, το
τελευταίο διήμερο, μεταξύ του κ. Χριστοδουλάκη και του υφυπουργού Οικονομικών
κ. Απόστολου Φωτιάδη, που είναι αρμόδιος για τα έσοδα του Δημοσίου. Στον τομέα
αυτόν υπάρχει αρκετή αβεβαιότητα, η οποία οφείλεται στις συνέπειες που
δημιουργεί στην αύξηση των εσόδων η οικονομική επιβράδυνση αλλά και η κάμψη
του ρυθμού αύξησής τους τον Σεπτέμβριο στα χαμηλότερα επίπεδα του έτους.
Στόχος των συσκέψεων, που θα συνεχισθούν και αυτή την εβδομάδα, είναι να γίνει
ακριβής εκτίμηση για το ύψος στο οποίο θα διαμορφωθούν τα έσοδα στον φετινό
προϋπολογισμό, ώστε να υπάρξουν επίσης ακριβείς εκτιμήσεις για την αύξησή τους
το 2002.