ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ Το ΠΑΣΟΚ εξελίχθηκε σε κόμμα του κράτους

Δέκα ημέρες απομένουν ώς το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Και αν για τους πολλούς
είναι, έτσι όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στις
ΗΠΑ, μια καθαρά διαδικαστική λειτουργία, για τον Κώστα Σκανδαλίδη αυτή η
περίοδος έχει έντονη συναισθηματική φόρτιση.

Έπειτα από έξι ολόκληρα χρόνια στη Χαριλάου Τρικούπη, ήρθε η ώρα να αποχωρήσει
από τη θέση τού γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ, θέση που ανέλαβε
τον Οκτώβριο του 1995, σε μια κρίσιμη για το Κίνημα περίοδο. Λίγο μετά, ο
ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου, αυτός που είχε την ιδέα να τον υποδείξει
για τη θέση αυτή, έμπαινε στο Ωνάσειο, και μαζί του ολόκληρο ΠΑΣΟΚ στην
«εντατική».

Ο νεόκοπος γραμματέας βρέθηκε μπροστά σε μια κρίση μεγαλύτερη από τις δυνάμεις
του. Κάθε στιγμή παραμόνευε η διάσπαση του χώρου, με ό,τι θα κουβαλούσε μαζί
της μια τέτοια εξέλιξη ­ πτώση της κυβέρνησης, τεμαχισμό της μεγάλης
δημοκρατικής παράταξης, επάνοδο της Δεξιάς. Δεν τα κατάφερε απλώς. Πέτυχε το
ακατόρθωτο: όχι μόνο να διατηρηθεί η ενότητα του χώρου, αλλά, επιπλέον, να
χειραφετηθεί το ίδιο το ΠΑΣΟΚ. Να μάθει ότι μπορεί να ζει, να υπάρχει και να
λειτουργεί χωρίς τον δημιουργό του.

Σήμερα, έξι χρόνια έπειτα από εκείνη την εποχή, που ο Κ. Σκανδαλίδης έπεσε στα
βαθιά, και ευτυχώς γνώριζε κολύμπι, έρχεται το τέλος της διαδρομής. Ο ίδιος
αποφεύγει να μιλάει γι’ αυτό. Όταν έρχεται η κουβέντα, προτιμάει να αλλάξει
θέμα. Είναι συγκινημένος, δεν χωράει αμφιβολία. Πέρασε πολλά, έμαθε
περισσότερα, ωρίμασε ως χαρακτήρας και ως άνθρωπος, έκανε φίλους, αλλά και
ορκισμένους εχθρούς. Γνώρισε όλη την Ελλάδα, ξέρει απ’ έξω κι ανακατωτά την
οργάνωση του ΠΑΣΟΚ, και μπορεί με την ίδια ευκολία να περιγράψει τι γίνεται
στα «κεντρικά» του κόμματος, αλλά και στην τοπική οργάνωση πόλης Καστοριάς.
Καλύτερα δεν γίνεται. Και δεν θα μπορούσε να γίνει. Η συσσωρευμένη γνώση για
το ΠΑΣΟΚ είναι πια ένα ολόκληρο κεφάλαιο της ζωής του. Ξέρει, και τον ξέρουν.
Τόσο, που ακόμη κι όταν έκανε λάθη, όλοι, ακόμη και οι αντίπαλοί του, είχαν να
πουν γι’ αυτόν ότι «ο Κώστας είναι καλό παιδί».

Ο Κώστας βέβαια δεν είναι πια παιδί. Στα 49 του, περιλαμβάνεται στα δέκα πιο
γνωστά πρόσωπα στην Ελλάδα και ­ το κυριότερο: έχει κατακτήσει με το σπαθί του
τη δική του θέση στην επετηρίδα των «κορυφαίων» του ΠΑΣΟΚ.

Ήρθε όμως η ώρα να φύγει από τη θέση αυτή. Ο ίδιος θα προτιμούσε να είχε
αποχωρήσει ενάμιση χρόνο πριν, μετά τις εκλογές του Απριλίου 2000. Αλλά ο
Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης επέμενε να παραμείνει στη θέση αυτή ­ ίσως γιατί
διαισθανόταν τι θα συνέβαινε στη συνέχεια.

Σε αυτή την τελευταία συνέντευξη στα «ΝΕΑ» ­ στα «ΝΕΑ» είχε δώσει και την
πρώτη του, όταν ανέλαβε το ’95 γραμματέας ­, ο Κ. Σκανδαλίδης παραδέχεται ότι
οι δραματικές εξελίξεις μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στη Νέα Υόρκη επηρεάζουν
και τη φυσιολογία του Συνεδρίου, περιορίζοντας σε επίπεδο ανεπαίσθητου
ενδιαφέροντος τις εσωκομματικές αντιπαραθέσεις. Επισημαίνει, πάντως, ότι το
Συνέδριο «οφείλει να διασφαλίσει ένα άλλο μοντέλο διαχείρισης (…) που να
αποκαθιστά την τραυματισμένη αξιοπιστία του πρόσφατου παρελθόντος (…), αυτή
που προκάλεσε τη φθορά και την κρίση».

Σημειώνει ότι είναι η ευκαιρία «να πιάσουμε το νήμα της επανάκαμψης στη
νικηφόρα στρατηγική» και προειδοποιεί ότι δεν πρέπει οι «αξιωματούχοι» να
αρχίσουν από την επομένη του Συνεδρίου «να ερμηνεύουν κατά το δοκούν τις
πολιτικές αποφάσεις που θα ληφθούν».

Ο απερχόμενος γραμματέας του Κινήματος διαπιστώνει ότι «το ΠΑΣΟΚ εξελίχθηκε σε
κόμμα του κράτους» και προσθέτει ότι «πρέπει να επιστρέψει στην κοινωνία»,
μέσα από «ρήξεις, ανατροπές και υπερβάσεις». Δηλώνει ότι ο δικός του όρος περί
«διάδοχου ΠΑΣΟΚ» δεν έχει καμιά διαφορά με τις αναφορές περί επανίδρυσης,
αναγέννησης κ.λπ. «Είναι η ίδια αγωνία για το μέλλον του χώρου», επισημαίνει.

Υπογραμμίζει, επίσης, ότι «είναι λογικό ο ανασχηματισμός να γίνει από μηδενική
βάση», και για τα φαινόμενα με τα πολλά κορυφαία στελέχη στο κόμμα υποστηρίζει
ότι «είναι πρόβλημα σχέσεων και ισορροπιών και λιγότερο έλλειψης προτάσεων,
θέσεων και πολιτικής».

Για το τι θα γίνει στο Συνέδριο είναι σαφής: χαρακτηρίζει τον Κώστα Σημίτη
«σταθερά εμπιστοσύνης» και προβλέπει ότι θα «έχει το “ναι” της συντριπτικής
πλειοψηφίας των συνέδρων».

Ακολουθεί η συνέντευξη του Κώστα Σκανδαλίδη

Δεσμευτικό πλαίσιο για όλους

Πρέπει να γίνει το Συνέδριο του Κινήματος δηλώνει ο Κ. Σκανδαλίδης, παρά την
κατάσταση που επικρατεί διεθνώς. Όπως λέει, «οι δραματικές εξελίξεις είναι
ένας επιπλέον λόγος που επιβάλλει τη διεξαγωγή του Συνεδρίου και αναβαθμίζει
τον πολιτικό του χαρακτήρα και τη σημασία του. Και μόνο ο καθορισμός της
προοδευτικής στάσης του ΠΑΣΟΚ και της χώρας τού δίνει ξεχωριστή σημασία.
Απλώς, στενοχωρεί ορισμένους η υποχώρηση σε δεύτερη μοίρα των εσωκομματικών
αντιπαραθέσεων, που παίρνουν πια το πραγματικό τους βάρος. Δηλαδή,
ανεπαίσθητο. Στο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ θα στραφούν τώρα πολύ περισσότερα
βλέμματα. Είναι ευκαιρία να δείξουμε ότι δεν αποτελεί μια αδιάφορη κομματική
σύναξη ατόμων που διαπραγματεύονται την καρέκλα τους, αλλά ένα πραγματικό βήμα
για το μέλλον. Για τα μεγάλα και σημαντικά θέματα της χώρας».

ΕΡ.: Μπορούν οι εξελίξεις να ενισχύσουν τον στόχο σας, το Συνέδριο
να αποτελέσει αφετηρία για νικηφόρο πορεία του ΠΑΣΟΚ; Και υπό ποιες
προϋποθέσεις;

ΑΠ.: Σταράτα και χωρίς περιστροφές. Το Συνέδριο, για να είναι διαδικασία
ανάτασης του ΠΑΣΟΚ, οφείλει οπωσδήποτε να απαντήσει σε τέσσερις μεγάλες
ανάγκες:

Πρώτον, στο αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών, που βιώνουν τη δραματική κρίση,
οφείλει να αποδείξει ότι κρατά στιβαρά το τιμόνι της χώρας και την οδηγεί με
ασφάλεια στην ευημερία.

Νέο κοινωνικό συμβόλαιο

Δεύτερον, οφείλει να αποδείξει ότι διαθέτει ένα νέο προοδευτικό και
ριζοσπαστικό πλαίσιο πολιτικών, με τις οποίες απαντά στα προβλήματα του λαού,
και ότι έχει τη θέληση και τη δυνατότητα να προσυπογράψει ένα νέο κοινωνικό
συμβόλαιο μαζί του. Ότι μπορεί να μοιράσει δικαιότερα το πλεόνασμα της
ανάπτυξης.

Τρίτον, οφείλει να διασφαλίσει ένα άλλο μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας, που
να αποκαθιστά την τραυματισμένη αξιοπιστία του πρόσφατου παρελθόντος. Αυτή που
προκάλεσε τη φθορά και την κρίση, για την αντιμετώπιση και την υπέρβαση της
οποίας προκηρύχθηκε στο Συνέδριο.

Και τέταρτον, οφείλει να οικοδομήσει πάνω στο έδαφος αυτών των αναγκών μια νέα
ενότητα και συμπαγή ηγεσία.

ΕΡ.: Υπερβολικά πολλά για ένα Συνέδριο ΠΑΣΟΚ…

ΑΠ.: Όλα αυτά μαζί συνιστούν αυτό που λέμε νέο ξεκίνημα. Θέλουμε να
πιάσουμε το νήμα της επανάκαμψης στη νικηφόρα στρατηγική. Από ‘κεί και πέρα
συνδέονται με τις αλλαγές στο κόμμα και την κυβέρνηση, περνούν από τη μάχη των
τοπικών εκλογών και, αφού διέλθουν την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την
οργάνωση της Ολυμπιάδας, μπορούν να ξαναφέρουν τη νίκη. Από κάπου, όμως,
πρέπει να αρχίσουμε. Εγώ λέω από τις 15 Οκτωβρίου, ημέρα Δευτέρα, την επομένη
του Συνεδρίου.

Ο στόχος

ΕΡ.: Μα μπορεί να γίνει ουσιαστική συζήτηση όταν προβάλλεται το
αίτημα του όλα ή τίποτα;

ΑΠ.: Πρέπει να αλλάξουν πολλά, πάντα στην ίδια ρότα των μεγάλων μας
στόχων και προσανατολισμών. Μετά την ομόφωνη απόφαση της Κ.Ε. για τις
πολιτικές θέσεις, η ερώτηση κατάντησε ρητορική. Ο στόχος είναι ένας: Την
επομένη του Συνεδρίου οι υπουργοί και όλοι οι αξιωματούχοι του κόμματος να μην
μπορούν να ερμηνεύσουν κατά το δοκούν τις πολιτικές στους κρίσιμους τομείς. Να
υπάρχει δεδομένο και δεσμευτικό πλαίσιο.

ΕΡ.: Για παράδειγμα, στο κοινωνικό πεδίο, στο
περιβόητο κοινωνικό πρόσωπο που συνεχώς αναζητείται αλλά δεν βρίσκεται,
ποιος είναι ο στόχος, υπάρχει έλλειμμα;

ΑΠ.: Ο στόχος είναι σαφής. Ένα ελάχιστο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης
για κάθε πολίτη επιβάλλει μείωση της ανεργίας, τουλάχιστον 2%, αύξηση των
κοινωνικών δαπανών στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολιτικές αναδιανομής
μέσω των μισθών, των συντάξεων, της φορολογίας, σαφώς πάνω από τον πληθωρισμό,
ειδικές πολιτικές ενάντια στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Και όλα
αυτά υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα αναπτύσσεται με ρυθμούς πολύ μεγαλύτερους
από τον μέσο όρο της Ευρώπης και ότι φθάνει το 80% του μέσου όρου της
ευημερίας της Ένωσης στο τέλος της τετραετίας. Με αυτό το μείγμα πολιτικών, το
σχολείο, το νοσοκομείο, ο παιδικός σταθμός, η δημόσια υπηρεσία θα έχουν άλλη
εικόνα στην Ελλάδα του 2004 και κάθε πολίτης στοιχειώδες μερίδιο στην
ευημερία.

Πρέπει να επιστρέψουμε στην κοινωνία

Ο Κ. Σκανδαλίδης έχει θέσει από νωρίς το θέμα της αλλαγής του μοντέλου
διακυβέρνησης της χώρας. Πολλές φορές, η επιμονή του αυτή έχει προκαλέσει και
αντιδράσεις. Ωστόσο, επιμένει ότι αυτό το μοντέλο πρέπει να αλλάξει. Αναφέρει:
«Οι σχέσεις εξουσίας που διαμορφώθηκαν στην προηγούμενη φάση του ΠΑΣΟΚ, οι
προσωπικές στρατηγικές που επικράτησαν, τα εσωκομματικά χαρακώματα που
υψώθηκαν. Το ΠΑΣΟΚ εξελίχθηκε σε κόμμα του κράτους και πρέπει να επιστρέψει
στην κοινωνία. Η επιστροφή απαιτεί ανατροπές, ρήξεις, υπερβάσεις…».

ΕΡ.: Μιλάτε συχνά για «διάδοχο ΠΑΣΟΚ». Άλλοι για αναγέννηση,
επανίδρυση κ.λπ. Τι χρειάζεται απ’ όλα και τι σημαίνουν όλα
αυτά;

ΑΠ.: Απλώς, με διαφορετικές λέξεις περιγράφουμε την ίδια αγωνία της
συντριπτικής πλειοψηφίας της βάσης της παράταξης. Το πώς θα καταφέρουμε να
ξεπεράσουμε την πολύχρονη κρίση των κομματικών μηχανισμών, που δεν μπορούν να
ακολουθήσουν τις αλλαγές οι οποίες συντελούνται και να προσαρμοστούν. Εμείς
έχουμε τη δικαιολογία ότι κυβερνάμε ταυτόχρονα, όμως, δεν είναι επαρκής. Το
κεντρικό πρόβλημα είναι πώς συμμετέχουν τα μέλη στις αποφάσεις, το κόμμα στη
διαμόρφωση της πολιτικής, η κοινωνία στη ζωή του κόμματος, η επιστροφή της
πολιτικής στο συλλογικό ΠΑΣΟΚ. Και είναι πρόβλημα κορυφής, σχέσεων και
ισορροπιών, και λιγότερο έλλειψης προτάσεων, θέσεων και πολιτικών. Έχουμε
χρέος να τολμήσουμε τώρα.

Ο ανασχηματισμός

ΕΡ.: Μετά το Συνέδριο, είναι γνωστό, θα γίνει
ανασχηματισμός. Θα είναι από μηδενική βάση. Και οι «κορυφαίοι»
που δηλώνουν ευχαριστημένοι με τις θέσεις τους και έμμεσα αρνούνται να
μετακινηθούν;

ΑΠ.: Αυτή η θεωρία περί ευχαριστημένων και μη υπουργών δεν με εμπνέει καθόλου.
Άλλο είμαι ευχαριστημένος στο υπουργείο μου και άλλο αρνούμαι να μετακινηθώ. Ο
ανασχηματισμός είναι λογικό να πραγματοποιείται από μηδενική βάση. Όλοι
αξιολογούνται και κρίνονται, αλλά και όλοι πρέπει να έχουν τη διάθεση να
προσφέρουν όπου υπάρχει ανάγκη για την παράταξη, και αυτό είναι δουλειά του
Πρωθυπουργού. Ιδιαίτερα τώρα, και μετά την πορεία του τελευταίου χρόνου, η
αλλαγή πρέπει να είναι γενναία και χωρίς σκοπιμότητες, συμβιβασμούς και
ισορροπίες.

ΕΡ.: Η ενότητα και το «όλοι μαζί» είναι μια καραμέλα που όλοι
χρησιμοποιείτε κατά κόρον. Η πραγματικότητα δείχνει ότι διαμορφώθηκαν
δύο μπλοκ, των «εκσυγχρονιστών» και της «εσωκομματικής
αντιπολίτευσης». Γιατί δεν προχώρησε η ιστορία του «τρίτου πόλου»,
η οργάνωση του περίφημου ενδιάμεσου χώρου;

ΑΠ.: Θα προτιμούσα ένα ΠΑΣΟΚ ενιαίο χώρο διαπάλης, απόψεων και ιδεών, που δεν
τοποθετεί ταμπέλα στο μέτωπο κάθε στελέχους, ένα ΠΑΣΟΚ χωρίς χαρακώματα
«εκσυγχρονιστών», «αντιπολίτευσης», «ενδιάμεσων χώρων». Το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ
δεν είναι ο πόλοι, είναι οι πολιτικές, δεν είναι οι χωροθετήσεις και
τακτοποιήσεις λογαριασμών, αλλά οι πράξεις που οδηγούν στην αλλαγή, τη
μεταρρύθμιση, τον εκσυγχρονισμό. Νομίζω ότι στη βάση αναπτύσσεται πολύ πιο
ορατά μια συνείδηση αντίστασης, που είναι και η απαρχή της υπέρβασης.

ΕΡ.: Αποτελούν πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ τα πολλά και μεγάλης εμβέλειας
στελέχη, οι οκτώ – εννιά εν δυνάμει πρωθυπουργοί του Θ.
Πάγκαλου;

ΑΠ.: Είναι κάπως σαν την ομάδα και τον προπονητή. Ομάδα ισχυρή δεν υπάρχει
χωρίς πολλούς μεγάλους παίκτες. Είναι το πλεονέκτημά μας η υπεροχή και η
επάρκεια των στελεχών. Υπάρχει, βεβαίως, και ο «πονοκέφαλος» πού παίζει ο
καθένας. Ας σοβαρευτούμε, όμως. Η διαδοχολογία που άνθησε μέσα στο καλοκαίρι,
μετά τις εξελίξεις του φθινοπώρου είναι πια ένα χθεσινό έργο, παιγμένο, παλιό,
φθαρμένο. Από το Συνέδριο μόνο μια δυνατότητα έχουμε: να βγούμε ενωμένοι και
αποφασισμένοι για μια νέα αρχή.

Ο Σημίτης αποτελεί «σταθερά εμπιστοσύνης»

Έξι χρόνια μαζί, πρόεδρος και γραμματέας, τώρα θα συνεχίσουν από άλλες θέσεις, τουλάχιστον όσον αφορά τον απερχόμενο γραμματέα του ΠΑΣΟΚ

Ενισχυμένος θα βγει από το Συνέδριο ο Κ. Σημίτης διαβλέπει ο απερχόμενος
γραμματέας του ΠΑΣΟΚ. Τον χαρακτηρίζει «σταθερά εμπιστοσύνης», που διαθέτει το
«ναι» της συντριπτικής πλειοψηφίας των συνέδρων. Δηλώνει: «Ο Κ. Σημίτης έχει
το “ναι”, και μάλιστα αρκετά νωπό, της πλειοψηφίας του λαού. Επιπλέον,
αποτελεί σταθερά εμπιστοσύνης στη δραματική συγκυρία που ζούμε αυτόν τον
καιρό. Το Συνέδριο δεν γίνεται για να αλλάξει ηγεσία ο χώρος. Γίνεται για να
ενώσει ξανά τις δυνάμεις μας, να βγει ενισχυμένη και φρέσκια η κυβέρνησή μας,
να γίνει πιο συλλογικό, ζωντανό και μαχόμενο το κόμμα μας. Το “λευκό” είναι
υπεκφυγή και υποκρισία. Θεωρώ ότι ο Κ. Σημίτης έχει το “ναι” της συντριπτικής
πλειοψηφίας των συνέδρων. Όσο για τα ποσοστά, ας μην περιορίσουμε την πολιτική
στα όρια των μαθηματικών, αν και οι αριθμοί έχουν τη δική τους αξία».

ΕΡ.: Κάποιοι που πιστεύουν ότι το Συνέδριο τελείωσε προτού αρχίσει σε ό,τι
αφορά την ηγεσία, ζητούν ήδη νέο Συνέδριο πριν από τις επόμενες
εκλογές. Μπορείτε να προσδιορίσετε το τοπίο στη μετα-Σημίτη εποχή;

ΑΠ.: Επειδή αυτά που ζούμε «στην εποχή του Σημίτη» αλλάζουν με καταιγιστικούς
ρυθμούς, αλλά και αυτά που πρέπει να γίνουν σήμερα είναι τόσο πολλά και
σημαντικά, δεν σου δίνουν την πολυτέλεια να ασκείσαι επί χάρτου. Μέχρι τότε θα
κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι της ιστορίας, γι’ αυτό δεν έχουν νόημα οι
προσωπικοί σχεδιασμοί. Όσο για το Συνέδριο πριν από τις εκλογές, ξέρετε εσείς
κανένα κόμμα να συζητά, ενάμιση χρόνο μετά την εντολή της διακυβέρνησης, άμεσα
ή έμμεσα τρόπους να ξαναθέσει θέμα ηγεσίας, λίγο πριν από το τέλος της
τετραετίας; Το τοπίο είναι καθαρό. Το ίδιο και οι κανόνες του παιχνιδιού. Η
παράταξη θα πορευθεί συντεταγμένα. Και με τον Κ. Σημίτη επικεφαλής μπορεί να
κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Κατά συνέπεια, και οι «οιωνοσκόποι» θα
διαψευσθούν, και όσοι πιστεύουν σε σημερινές «βεβαιότητες» θα εκπλαγούν.
Ευτυχώς, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και πλούσια για να χωρέσει
στην «προκρούστεια κλίνη» των όποιων προσωπικών σχεδιασμών και επιδιώξεων.

ΕΡ.: Ποια είναι για τον Κώστα Σκανδαλίδη η επόμενη μέρα του Συνεδρίου;

ΑΠ.: Θα απαντήσω ευθέως. Όχι μόνο δεν μπορώ να σχεδιάσω εκείνη την επόμενη
μέρα, αλλά ούτε καν τη Δευτέρα μετά το Συνέδριο. Με απασχολεί το νέο ξεκίνημα
της παράταξης και θα δώσω όλες μου τις δυνάμεις ώστε το επικείμενο Συνέδριο να
είναι ένα γενναίο βήμα του ΠΑΣΟΚ για το μέλλον.