Σε «θέσεις μάχης» για το ξέπλυμα χρήματος

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αλλά και στην Τράπεζα της Ελλάδος φοβούνται
ότι η εισαγωγή του νέου ευρωπαϊκού νομίσματος από την 1.1.2002, που θα
αντικαταστήσει τα νομίσματα των 12 χωρών-μελών της ΟΝΕ, και στο σημερινό
καθεστώς, που χαρακτηρίζεται από την πλήρη απελευθέρωση στην κινητικότητα των
κεφαλαίων, την άνθηση των «φορολογικών παραδείσων» και τις εκρηκτικές
διαστάσεις που προσλαμβάνει πλέον το οργανωμένο οικονομικό έγκλημα στις χώρες
της Ανατολικής Ευρώπης, αυξάνει τους κινδύνους για ξέπλυμα μεγάλων ποσοτήτων
«βρώμικου» χρήματος στην Ελλάδα.

Πρόκειται για το χρήμα που προέρχεται από παράνομες και εγκληματικές
δραστηριότητες (ναρκωτικά, πορνεία, εμπόριο όπλων, τοκογλυφία, απάτες κ.ά).

Ο κίνδυνος αυτός γίνεται τώρα μεγαλύτερος, αφού από την 1η Ιανουαρίου 2002 θα
αρχίσει η ανταλλαγή των δραχμών με το ευρώ, που από την 1η Μαρτίου 2002 θα
αποτελεί το επίσημο νόμισμα στις 12 χώρες-μέλη της ΟΝΕ.

Ο φόβος των… μάρκων

Τα αρμόδια στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος αλλά και στο οικονομικό επιτελείο
εκφράζουν την ανησυχία ότι κατά τη διαδικασία αυτή θα επιχειρηθεί να ξεπλυθούν
και έτσι να νομιμοποιηθούν μεγάλες ποσότητες «βρώμικου» χρήματος μέσω της
μετατροπής του σε ευρώ.

Πρόκειται για χρήμα σε δραχμές που βρίσκεται ήδη στη χώρα ή σε άλλα νομίσματα
και ιδιαίτερα σε μάρκα, που είναι πια το προσφιλές νόμισμα στις γειτονικές
βαλκανικές χώρες και γενικά στις περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Οι κάτοχοι αυτών των τεράστιων ποσοτήτων μάρκων, στις οποίες θεωρείται
δεδομένο ότι συμπεριλαμβάνεται και χρήμα από παράνομες και εγκληματικές
δραστηριότητες, θα επιχειρήσουν να τα μετατρέψουν σε ευρώ.

Η μετατροπή αυτή εκτιμάται ότι θα γίνει σε μεγάλο βαθμό στις τράπεζες της
Ελλάδος, που είναι η πιο κοντινή χώρα.

Το σχέδιο

Το σχέδιο που έχει καταρτίσει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και η
Τράπεζα της Ελλάδος βασίζεται σε δύο άξονες:

Πρώτον, το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος θα πραγματοποιεί καθ’ όλο το
διάστημα των επόμενων κρίσιμων μηνών και ιδιαίτερα τους πρώτους κρίσιμους
μήνες του 2002 εντατικούς ελέγχους σε ύποπτους ­ φυσικά πρόσωπα και
επιχειρήσεις ­ για τον εντοπισμό των περιπτώσεων ξεπλύματος «βρώμικου»
χρήματος.

Για τον σκοπό αυτό η ηγεσία του ΣΔΟΕ έχει καταρτίσει ειδικό επιχειρησιακό
σχέδιο, το οποίο θα αποτελεί τον οδηγό για τους ελέγχους. Οι ελεγκτές του ΣΔΟΕ
θα εντοπίζουν τους ύποπτους για οικονομικά εγκλήματα και παράνομες
δραστηριότητες με βάση συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με τις τραπεζικές
συναλλαγές τους, την κίνηση των λογαριασμών τους, την απόκτηση περιουσιακών
στοιχείων, το είδος του επαγγέλματός τους και άλλα στοιχεία της οικονομικής
τους δραστηριότητας.

Οι λίστες των υπόπτων θα καταρτίζονται με την αξιοποίηση και άλλων πηγών
πληροφόρησης, από τις οποίες θα συγκεντρώνονται στοιχεία σχετικά με το ποινικό
παρελθόν των υπόπτων, τον δημόσιο βίο τους κ.ά. Στο επιχειρησιακό σχέδιο του
ΣΔΟΕ προσδιορίζονται με ακρίβεια τα στοιχεία αυτά (παρουσιάζονται στο σχετικό
διάγραμμα) τα οποία θα λαμβάνονται υπόψη για τον εντοπισμό των υπόπτων για
νομιμοποίηση «βρώμικου» χρήματος.

Οι 16 «ύποπτες» τραπεζικές συναλλαγές

Όσον αφορά ειδικότερα την κίνηση των τραπεζικών συναλλαγών, τα στοιχεία που θα
δίνουν το «σήμα» στους ελεγκτές του ΣΔΟΕ για την πραγματοποίηση ελέγχων θα
είναι τα ακόλουθα:

1. Η τήρηση πολλών τραπεζικών λογαριασμών με ποσά σε μετρητά τα οποία
αθροιζόμενα ανέρχονται σε μεγάλο ύψος.

2. Η διακίνηση υψηλών λογαριασμών που δεν συμφωνούν με τις
επαγγελματικές δραστηριότητες του δικαιούχου.

3. Η τήρηση λογαριασμών σε διάφορα πιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν
στην ίδια περιοχή και η διενέργεια συχνών λογαριασμών.

4. Αναλήψεις σε μετρητά μεγάλων ποσών από τραπεζικό λογαριασμό που ήταν
αδρανής για αρκετό χρονικό διάστημα ή από λογαριασμό που μόλις έχει πιστωθεί
με ένα μεγάλο ποσό από το εξωτερικό.

5. Η μεγάλη χρήση θυρίδων θησαυροφυλακίου.

6. Οι επαναλαμβανόμενες όμοιες συναλλαγές λίγο κάτω από το ελάχιστο
όριο (10.000 ευρώ) για το οποίο απαιτείται ειδικός έλεγχος.

7. Οι λογαριασμοί φυσικών ή νομικών προσώπων που δεν εμφανίζουν
κανονική δραστηριότητα αλλά χρησιμοποιούνται μόνο για κινήσεις κεφαλαίων στο
εξωτερικό.

8. Οι λογαριασμοί εμπορικής εταιρείας, οι συναλλαγές της οποίας και
ιδιαίτερα οι καταθέσεις και αναλήψεις πραγματοποιούνται με μετρητά και όχι με
επιταγές ή γραμμάτια (δηλαδή δεν χρησιμοποιούνται τα συνήθη αξιόγραφα και μέσα
πληρωμής για την τακτοποίηση των εμπορικών συναλλαγών).

9. Κατάθεση μεγάλων ποσών σε μετρητά και έκδοση αντιστοίχως μεγάλου
αριθμού επιταγών στο όνομα ατόμων ή επιχειρήσεων που δεν έχουν συναφή σχέση με
την εταιρεία.

10. Οι συναλλαγές σε πιστωτικά ιδρύματα που αφορούν τη λήψη δανείων με
εγγύηση ισόποσης κατάθεσης μετρητών του προσώπου που επιδιώκει να ξεπλύνει
«βρώμικο» χρήμα.

11. Οι δοσοληψίες με πελάτη που ενεργεί τακτικές και μεγάλου ύψους
πληρωμές που δεν χαρακτηρίζονται ως «καλή τη πίστει» συναλλαγές ή που δέχεται
τακτικά μεγάλου ύψους εμβάσματα από χώρες παραγωγής μετρητών ή φορολογικούς
παραδείσους.

12. Η δημιουργία μεγάλων υπολοίπων λογαριασμών καταθέσεων σε συνάλλαγμα
που δεν δικαιολογούνται από την επιχειρηματική δραστηριότητα και ακολούθως
μεταφορά σε λογαριασμούς του εξωτερικού.

13. Οι συνεχείς πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών με ταξιδιωτικές
επιταγές ή επιταγές σε ξένο συνάλλαγμα.

14. Η αιφνίδια εξόφληση προβληματικών δανείων.

15. Οι περιπτώσεις συμψηφισμών πληρωμών με απαιτήσεις που εξοφλούνται
τοις μετρητοίς την ίδια ή την προηγούμενη ημέρα.

16. Η ηλεκτρονική μεταφορά χρημάτων με πολλές αποστολές μέσω
εξωτραπεζικών συστημάτων, όπως ανταλλακτήρια συναλλάγματος κ.ά.

Δεύτερον, οι τράπεζες θα διενεργούν εντατικούς ελέγχους όταν παρατηρείται
κίνηση λογαριασμών για ποσά που ξεπερνούν το όριο των 10.000 ευρώ.

Πρόκειται για το όριο πάνω από το οποίο οι τράπεζες πρέπει να ζητούν στοιχεία
για την προέλευση των χρημάτων και άλλες πληροφορίες για τον κάτοχο του
λογαριασμού.

Ήδη, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος έχει επισημάνει
στους επικεφαλής των εμπορικών τραπεζών κατά τις τελευταίες συναντήσεις που
είχε μαζί τους τον αυξημένο κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων από οικονομικά
εγκλήματα και παράνομες δραστηριότητες και τους ζήτησε να εντατικοποιήσουν
τους ελέγχους τους, εφαρμόζοντας με αυστηρότητα το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο.
Σημειώνεται ότι με βάση τις υφιστάμενες διατάξεις οι τράπεζες πρέπει να ζητούν
λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την προέλευση των κεφαλαίων όταν πρόκειται για
καταθέσεις ή άλλες κινήσεις λογαριασμών για ποσά που ξεπερνούν τα 10.000 ευρώ.

Σημειώνεται ότι όταν μια τράπεζα θεωρεί ύποπτη μια συναλλαγή ενημερώνει τις
άλλες τράπεζες καθώς και την αρμόδια επιτροπή που προβλέπει ο νόμος για την
πραγματοποίηση των ελέγχων αυτών.

Στο επιχειρησιακό σχέδιο του ΣΔΟΕ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην τρομακτική
αύξηση κατά τα τελευταία χρόνια των Off-Shore ή υπεράκτιων εταιρειών οι
οποίες, όπως αναφέρεται, αποτελούν καταφύγια του «βρώμικου» χρήματος, το οποίο
στη συνέχεια επιχειρείται να νομιμοποιηθεί μέσω τοποθετήσεων των κεφαλαίων
αυτών σε τραπεζικούς λογαριασμούς, στα χρηματιστήρια, σε ακίνητα και σε άλλους
τομείς.

Έτσι τονίζεται ότι θα πρέπει να παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή οι
συναλλαγές των παράκτιων εταιρειών στην Ελλάδα. Όπως σημειώνεται, στην Ευρώπη
κλασικά θερμοκήπια των υπεράκτιων εταιρειών είναι το Λιχτενστάιν, το
Γιβραλτάρ, το Μονακό, η Ανδόρα, ο Άγιος Μαρίνος, το Νησί του Ανθρώπου, το
Ζέρσεϊ, το Γκουερνέσεϊ, το Λουξεμβούργο και προσφάτως και η Κύπρος.

Πρόκειται για τόπους που προσφέρουν τραπεζικό και εμπορικό απόρρητο,
φορολογική ασυλία, δεν ελέγχουν την προέλευση του συναλλάγματος και
εξασφαλίζουν ανωνυμία για τους πραγματικούς μετόχους των εταιρειών που
ιδρύονται σε αυτές.

Μάλιστα, οι εταιρείες αυτές των φορολογικών παραδείσων μπορούν να ιδρυθούν με
ελάχιστο κόστος. Για παράδειγμα, όπως αναφέρεται στο επιχειρησιακό σχέδιο του
ΣΔΟΕ, το βασικό κόστος σύστασης Off-Shore εταιρείας στο Γιβραλτάρ είναι 350
δολάρια και στον Μαυρίκιο 375 δολάρια. Στην Κύπρο το ελάχιστο κεφάλαιο που
απαιτείται για την ίδρυση εταιρείας είναι 1.000 λίρες Κύπρου.

Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τα «παράθυρα» που υπάρχουν στην ελληνική
φορολογική νομοθεσία αυξάνουν τον κίνδυνο ξεπλύματος «βρώμικου» χρήματος στην
Ελλάδα.

Στο επιχειρησιακό σχέδιο του ΣΔΟΕ τονίζεται ότι «Η έλλειψη πόθεν έσχες στη
χώρα μας για την αληθινή προέλευση των χρημάτων στην περίπτωση αγοράς
ακινήτου, σκάφους από Off -Shore εταιρεία ή συμμετοχής στις χρηματοοικονομικές
συναλλαγές, όπως αυτές που διενεργούνται στους κόλπους του χρηματιστηρίου,
καθιστούν τις εταιρείες αυτές ιδανική δίοδο-πλυντήριο “βρώμικου” χρήματος,
μέσω της κίνησης του χρηματιστηριακού λογαριασμού που αποδίδει πλέον στην
εταιρεία που κατέχει και χειρίζεται τον κωδικό νόμιμα κεφάλαια ή άλλα
περιουσιακά στοιχεία».