«Μη φοβάστε την αξιολόγηση»

«Αξιολόγηση και Επιμόρφωση»: πρόκειται για το δίδυμο της επιτυχίας του
εκπαιδευτικού συστήματος κατά τον υφυπουργό Παιδείας κ. Φ. Πετσάλνικο. Έχοντας
θητεύσει στο υπουργείο της οδού Μητροπόλεως χρόνια ολόκληρα, υποστηρίζει με
απόλυτη βεβαιότητα ότι με το που θα ψηφιστεί και θα αρχίσει να εφαρμόζεται το
σχετικό νομοσχέδιο, που δημοσιοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα, θα δει Θεού
πρόσωπο το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.

Φίλιππος Πετσάλνικος: Αν τα πράγματα πορευτούν όπως τα σχεδιάζουμε, σε δύο
χρόνια θα έχουμε τους πρώτους καρπούς, και σε πέντε χρόνια θα έχουμε μιαν
άλλου τύπου εκπαίδευση στη χώραΣτην παρατήρηση ότι δεν είναι η πρώτη φορά που
γίνεται λόγος ή επιχειρείται προσέγγιση των δύο αυτών θεμάτων, ο κ.
Πετσάλνικος επιμένει ότι αυτή είναι η πρώτη φορά που στην ουσία γίνεται τόσο
ολοκληρωμένη δουλειά, η οποία μάλιστα παίρνει τη μορφή νόμου.

Παραδέχεται και ομολογεί ότι πρακτικά επί 22 χρόνια, από τότε δηλαδή που
καταργήθηκαν οι επιθεωρητές (ένα αυταρχικό σύστημα που το εξορκίζει), δεν
υπάρχει στην εκπαίδευση αξιολόγηση και θεωρεί το ίδιο σημαντική την αξιολόγηση
της εκπαιδευτικής μονάδας, του εκπαιδευτικού έργου συνολικά μέσα σε ένα
σχολείο, με την αξιολόγηση καθενός εκπαιδευτικού ξεχωριστά.

Κατ’ αρχήν ξεκαθαρίζει ότι η αξιολόγηση δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να
οδηγήσει σε ποινή. «Το ποινολόγιο στη σύγχρονη εκπαίδευση ούτε μπορεί ούτε
επιτρέπεται να έχει θέση», λέει χαρακτηριστικά ο υφυπουργός και εξηγεί ότι «η
αξιολόγηση είναι μια διαδικασία που δεν αποβλέπει παρά στην προστασία του
εκπαιδευτικού από τις… κακοτοπιές του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά και από
τον κακό εαυτό που κουβαλάμε όλοι μέσα μας. Πρακτικά το θέμα είναι απλό και ως
τέτοιο πρέπει να αντιμετωπίζεται από τους εμπλεκόμενους. Κατ’ αρχήν δεν
υπάρχει αιφνιδιασμός. Ο αξιολογούμενος εκπαιδευτικός ειδοποιείται εγκαίρως για
την επίσκεψη των αξιολογητών και έχει όλο το χρόνο να προετοιμαστεί. Κι αν
κάποιος σπεύσει να μιλήσει για προμελετημένη αξιολόγηση, απαντούμε χωρίς
κανέναν ενδοιασμό: Όχι. Κι αυτό γιατί κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης δεν
κρίνεται μόνον η “ποσότητα γνώσης” του εκπαιδευτικού. Γίνεται αντικείμενο
παρατήρησης και κρίσης η όλη του συμπεριφορά στην τάξη: ο τρόπος που διδάσκει,
ο τρόπος που διαχειρίζεται συνολικά το σαρανταπεντάλεπτο που έχει στη διάθεσή
του. Το πώς κατανέμει αυτόν το χρόνο. Κάνει τη λεγόμενη μετωπική διδασκαλία ή
κάνει “παιχνίδι” με τους μαθητές; Πώς τους προσεγγίζει; Πώς τους
συμπεριφέρεται; Πώς προκαλεί το ενδιαφέρον τους; Πώς τους ενθαρρύνει; Πέραν
αυτών, ο εκπαιδευτικός αξιολογείται και για τη συνολική συμμετοχή και δράση
του στο πλαίσιο της οργανωμένης σχολικής ζωής. Έπειτα ο αξιολογητής έχει
περάσει από τάξη και γνωρίζει πολύ καλά πώς να “διαβάζει” συμπεριφορές μαθητών
και εκπαιδευτικών».

Στην ερώτηση «Αν κάποιος εκπαιδευτικός αποδεικνύεται κατώτερος των προσδοκιών
σας, τι γίνεται;», ο κ. Πετσάλνικος απαντά:

«Είμαστε στο πλευρό του και φροντίζουμε να βελτιωθεί στα σημεία όπου υστερεί.
Και το σημαντικότερο εργαλείο βοήθειας που έχουμε είναι η επιμόρφωση. Στο
νομοσχέδιο που έχουμε καταρτίσει προβλέπουμε την ίδρυση του Οργανισμού
Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών (ΟΕΠΕΚ). Πρόκειται για ένα Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού
Δικαίου, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που εποπτεύεται από το υπουργείο
Παιδείας, έχει έδρα την Αθήνα και ο σκοπός του είναι, μεταξύ άλλων, να
συντονίζει όλες τις μορφές επιμόρφωσης που παρέχονται σήμερα ­ είτε από τα
Περιφερειακά Επιμορφωτικά Κέντρα (ΠΕΚ) είτε από τα πανεπιστήμια είτε από τα
στελέχη της Εκπαίδευσης ­ να διαχειρίζεται τους πόρους που διατίθενται για την
επιμόρφωση και, βεβαίως, να καταρτίζει επιμορφωτικά προγράμματα».

Εκεί όμως όπου πραγματικά δίνει μεγάλη σημασία ο κ. Πετσάλνικος είναι στην
αξιολόγηση της εκπαιδευτικής μονάδας, την οποία θεωρεί το βασικό κύτταρο του
εκπαιδευτικού οργανισμού της χώρας: «Με αυτού του τύπου την αξιολόγηση θα
μπορούμε για πρώτη φορά να έχουμε μια καταγραφή της απόδοσης των σχολείων. Ο
στόχος μας, βέβαια, δεν είναι να μείνουμε στην απλή παράθεση ενός καταλόγου
σχολείων με βάση την απόδοσή τους. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, θα ήταν εντελώς
αντιπαιδαγωγικό. Στόχος μας είναι να εντοπίζουμε τις προβληματικές σχολικές
μονάδες και να τις ενισχύουμε. Αν, για παράδειγμα, διαπιστώσουμε ότι σε μια
σχολική μονάδα παρατηρούνται πολύ χαμηλές αποδόσεις στα Μαθηματικά, θα πρέπει
στη συνέχεια να ψάξουμε το γιατί. Να βοηθήσουμε με επιμορφωτικά σεμινάρια τους
μαθηματικούς του σχολείου. Αν πάλι διαπιστώσουμε ότι σε άλλη σχολική μονάδα οι
καθηγητές είναι περαστικοί και όχι μόνιμοι, θα πρέπει να παρέμβουμε
δημιουργώντας τα κατάλληλα κίνητρα».

Στην παρατήρηση ότι «αυτά τα έχουμε ξανακούσει», ο υφυπουργός επιμένει πως
αυτήν τη φορά τόσο το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ) όσο και το
Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Π.Ι.) έχουν σηκώσει τα μανίκια και έχουν πιάσει ήδη
δουλειά. Το ΚΕΕ, στην κατεύθυνση της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου, έχει
να κάνει τρεις πολύ βασικές δουλειές: να αποτυπώσει την παρούσα κατάσταση σε
έμψυχο υλικό και υλικοτεχνική υποδομή. Αφού εκτιμήσει την υπάρχουσα κατάσταση
να θέσει ρεαλιστικούς και εφικτούς στόχους, λαμβάνοντας υπόψη και το
γενικότερο ελληνικό και διεθνές περιβάλλον, και να σχεδιάσει τα επόμενα
βήματα.

Από εδώ και πέρα τη σκυτάλη την παίρνει το Π.Ι., που με βάση τα δεδομένα του
ΚΕΕ πρέπει να αξιολογήσει αναλυτικά προγράμματα και βιβλία και να τα
προσαρμόζει κάθε φορά στα νέα δεδομένα.

Είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, καταλήγει ο κ. Πετσάλνικος, που αν όμως
πορευτεί όπως το σχεδιάζουμε, σε δύο χρόνια θα έχουμε τους πρώτους καρπούς,
και σε πέντε χρόνια θα έχουμε μιαν άλλου τύπου εκπαίδευση στη χώρα.