Πόλεμος νερού εν όψει της καλοκαιρινής δίψας

Καλοκαίρι δίψας απειλεί την Αρκαδία, τη Δράμα, τη Λάρισα, την Κόρινθο, τη
Λακωνία, τον Έβρο, τις Σέρρες, την Άρτα, τα Ιωάννινα, τη Βοιωτία, την
Καρδίτσα, την Αιτωλοακαρνανία, τα νησιά των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου και,
συνολικά, 29 νομούς της Ελλάδας! Παράλληλα, ο πόλεμος για το νερό έχει ήδη
ξεσπάσει στον θεσσαλικό κάμπο, με τους κατοίκους να έχουν καταλάβει τον
υδροηλεκτρικό σταθμό της Καρδίτσας.

Οι βροχοπτώσεις μειώνονται, η ξηρασία δείχνει πια το απειλητικό πρόσωπό της, η
λειψυδρία και η αδυναμία εκμετάλλευσης υπόγειων υδάτων πλήττει περισσότερες
από τις μισές περιοχές της χώρας. Μπροστά σε ένα άνυδρο καλοκαίρι, απέναντι
στην αυξημένη ζήτηση νερού ­ κυρίως στις τουριστικές περιοχές ­ και με τον
κίνδυνο τα επόμενα χρόνια το πρόβλημα να γίνει εντονότερο, η πολιτική
αντιμετώπισης της… δίψας λειτουργεί, για μια ακόμη φορά, κατασταλτικά και
πυροσβεστικά, εξαντλώντας ακόμη περισσότερο τα υδάτινα αποθέματα, αναζητώντας
και μεταφέροντας όλο και μεγαλύτερες ποσότητες νερού.

Το καλοκαίρι στα νησιά η κατανάλωση νερού φτάνει τα 250 λίτρα την ημέρα. Η
τακτική που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια και θα ακολουθηθεί κι εφέτος είναι
«μεταφορά κι άλλου νερού». Στα άνυδρα νησιά των Κυκλάδων, πέρυσι, πήγε κατά
67% περισσότερο νερό απ’ ότι το 1999 (στη Σχοινούσα το ποσοστό αυτό άγγιξε το
239%!) ενώ στα Δωδεκάνησα οι υδροφόρες μετέφεραν κατά 21% περισσότερο νερό. Το
ίδιο σχεδιάζεται και για το φετινό καλοκαίρι, γιατί, όπως εξηγεί ο υφυπουργός
Δημοσίων Έργων, κ. Νάσος Αλευράς, «το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί
άμεσα».

Σύμφωνα με την κ. Μαρία Μιμίκου, καθηγήτρια στον Τομέα Υδατικών Πόρων του ΕΜΠ,
οι «πυροσβεστικές» πρακτικές δεν αρκούν. «Τα στοιχεία από την Εθνική Τράπεζα
Υδρολογικής και Μετεωρολογικής Πληροφορίας του ΥΠΕΧΩΔΕ δείχνουν συστηματική
μείωση των βροχοπτώσεων σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. Η σημερινή
κατάσταση σε κάθε γωνιά της χώρας υποδηλώνει πως έφτασε πια ο καιρός να
ληφθούν μέτρα μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τη βελτίωση, την αξιοποίηση και
τη διαχείριση του υδατικού δυναμικού της χώρας».

Τουλάχιστον ένα από τα μέτρα αυτά, είναι γνωστό: αφορά τις εναλλακτικές
καλλιέργειες, εκείνες που βοηθούν στην ορθολογική χρήση των υδάτινων
αποθεμάτων, αντί να τα εξαντλούν, όπως συμβαίνει σήμερα, με τη γεωργία να
σπαταλά πάνω από το 70% του νερού. Το θέμα απασχολεί τους αρμόδιους πολιτικούς
φορείς σε θεωρητικό επίπεδο. Στην πράξη, θα μπορούσε να γίνει κάτι; «Σίγουρα
ναι», απαντά ο υφυπουργός Γεωργίας, κ. Φώτης Χατζημιχάλης και τονίζει πως
«έχει υπολογιστεί ότι προωθώντας τις εναλλακτικές καλλιέργειες, μπορούμε να
πετύχουμε εξοικονόμηση νερού μέχρι και κατά 40%. Μια τέτοια πολιτική αποτελεί
άμεσο στόχο μας».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η κοινή αγροτική πολιτική που προτείνει, τα κίνητρα και οι
επιδοτήσεις της, οδηγούν προς την κατεύθυνση αυτή. Κι όπως τονίζει ο πρόεδρος
του Τμήματος Φυτικής Παραγωγής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, καθηγητής Παντούσης
Καλτσίκης, «είναι απαραίτητες οι γενναίες επιδοτήσεις, για να αρχίσει η
αντικατάσταση των καλλιεργειών που απαιτούν πολύ μεγάλες ποσότητες νερού».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το βαμβάκι ­ καλλιέργεια οικονομικά πολύτιμη για
την Ελλάδα, ιδιαίτερα απαιτητική όμως στην άρδευση. «Η αντικατάστασή του θα
πρέπει να γίνει με κάποιο είδος ισάξιο οικονομικά», λέει ο κ. Καλτσίκης, «έτσι
ώστε να μπουν τα ίδια χρήματα στην τσέπη του αγρότη, να μείνει όμως
περισσότερο νερό στους ταμιευτήρες». Ο ίδιος προτείνει ως είδος που θα
μπορούσε πιθανώς να αντικαταστήσει το βαμβάκι, τον ηλίανθο. «Ο ηλίανθος βέβαια
δεν αποφέρει τα ίδια εισοδήματα κι αυτό θα πρέπει να αντισταθμιστεί με μια
γενναία επιδότηση από το κράτους. Η εξοικονόμηση νερού από μια τέτοια
αντικατάσταση μπορεί να φτάσει ακόμα και το 40%. Το καλαμπόκι μπορεί επίσης να
αντικατασταθεί με σόγια, μια καλλιέργεια που θέλει κατά 60% λιγότερο νερό».

Η αλλαγή των γεωργικών πρακτικών είναι ζητούμενο και για τον κ. Αλευρά, όπως
και για όλους τους συμμετέχοντες στη Διυπουργική Επιτροπή για τη Διαχείριση
των Υδάτινων Πόρων. Οι ίδιοι άνθρωποι αναφέρονται επίσης σε μια σειρά από
μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα, σε έργα υποδομής, όπως η δημιουργία
μικρών ταμιευτήρων, μονάδων αφαλάτωσης, κ.λπ.

«Τα έργα υποδομής πρέπει να γίνουν, ακόμη και στα νησιά εκείνα που μέχρι
σήμερα δεν αντιμετώπιζαν πρόβλημα», τονίζει ο υπουργός Αιγαίου κ. Νίκος
Σηφουνάκης, εξηγώντας πως «και αυτές οι περιοχές, στα επόμενα δύο χρόνια, θα
βρεθούν αντιμέτωπες με το πρόβλημα της λειψυδρίας». Ο υφυπουργός
Περιβάλλοντος, κ. Ηλίας Ευθυμιόπουλος, αναφέρεται στην επερχόμενη σύσταση του
Ενιαίου Φορέα Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων και τονίζει πως «μόνον έτσι θα
μπορέσουν να συντονιστούν οι δραστηριότητες, να εντοπιστεί με ακρίβεια το
πρόβλημα, να λυθούν οι διαφορές μεταξύ περιφερειών και να αντιμετωπιστούν τα
προβλήματα ποιότητας του νερού».