Η Μάχη της Κρήτης και η δημώδης ποίηση

Για τη δημώδη ποίηση της Μάχης της Κρήτης γράφει, με αφορμή σημείωμα του κ.
Ερατοσθένη Καψωμένου στο σχετικό αφιέρωμα των «Προσώπων» (25.5.2001), ο κ.
Νίκος Αγγελής, δημοσιογράφος:

«Παρακολουθώ επί μισόν αιώνα τα λαμπρά φαινόμενα της κρητικής λαογραφίας και
ομολογώ ότι αναζητώ πάντα επιμόνως την “μεγαλειώδη ποίηση” που αναφέρεται στη
“Μάχη” και την Αντίσταση και δεν βρίσκω παρά πτωχά και ασήμαντα ποιημάτια,
επαναλήψεις παλαιών ριζίτικων και θλιβερά κατασκευάσματα ανίδεων και επηρμένων
“λογίων”! Ανάξια να εκφράσουν τα ηρωικά γεγονότα, τις θυσίες, το αίμα, τον
θρίαμβο. Το “φαινόμενο” είναι ανεξήγητο. Ο κρητικός λαός, που διαθέτει μια
ποιητική ευαισθησία και δημιουργικότητα μοναδική, έμεινε μάλλον βουβός μπρος
στη “Μάχη”. Να υποθέσει κανείς ότι πταίει το πλήθος των αδέξιων, επωνύμων δε
ποιητάρηδων ­ μεταξύ των οποίων και ο καπετάν Γύπαρης ­ που ενέσκηψαν την
εποχή εκείνη, προκάλεσαν δυσφορία και περιφρόνηση; Να υποθέσω ότι η ασύστολη
κομματικοποίηση των γεγονότων από άφρονες “διανοουμένους” οδήγησαν στην
αποβολή και στο περιθώριο τα στιχουργήματα. Ότι δεν πρόλαβε ακόμη η λαϊκή ψυχή
να αλέσει και να διαμορφώσει τις σκόρπιες ρίμες».

Τα δύο παραδείγματα που αναφέρει στο κείμενό του ο Κ. καθηγητής αποδεικνύουν
την ποιότητα της «παραγωγής».

Το ένα: «Στο Σέλινο κουφοβροντά, βρέχει μα βρέχει μπάλες ­ οι Γερμανοί
περάσανε στα Τρία Χωριά και πάνε…». Δεκάδες παλαιά ριζίτικα ξεκινούν με το
«κουφοβροντά»: «Στο Βρύσινα κουφοβροντά στο Ρουσοσπίτι βρέχει»… «Στο
Βουρβουρέ κουφοβροντά, στον Καλλικράτη βρέχει ­ βρέχει φωθιά και θάνατο και
τούρκικες μπορμπάδες…».

Το άλλο: «Παιδιά κι ιντάναι οι μπαλωτές στον Πόρο στα Μεσαύλια». Δεκάδες
επίσης ριζίτικα παλαιά αρχίζουν με τις ίδιες λέξεις:

­ «Παιδιά κι ιντάναι οι μπαλωτές στη Νίμπρο και στ’ Ασκύφου». «Παιδιά κι
ιντάναι οι μπαλωτές στσοί Σφακιανές Μαδάρες». «Παιδία κι ιντάναι οι μπαλωτές
στου Δραπανιά τον κάμπο». Δηλαδή αλλάζουν τα ονόματα και τα τοπωνύμια των
παλαιών ριζίτικων και δηιουργούν ποίηση που θαυμάζει ο κ. Καθηγητής. Την ώρα
που εκείνος, σαν αρμόδιος, έπρεπε να πρωτοστατεί στην εκκαθάριση της κρητικής
λαϊκής ποίησης από τα άχυρα. Μπορεί να πει κανείς ότι μόνον 2-3 ριζίτικα
αναφερόμενα στα μεγάλα γεγονότα της «Μάχης», όπως το «Χίτλερ να μην το
καυκιστεί πως πάτησες την Κρήτη» έλαβαν την άδεια από τον λαό να επιβιώσουν.