Ανθεί το εμπόριο απεξάρτησης στις ιδιωτικές κλινικές

Δύο φορές μπήκε σε ιδιωτική κλινική ο Παναγιώτης. «Μόνο στα αναγνωρισμένα προγράμματα και χωρίς ουσίες βρίσκεις τη λύση». Δεν είναι, ως φαίνεται, μόνον οι ιδιωτικές κλινικές εντός της χώρας που προσφέρουν, αν και όχι σε τιμή ευκαιρίας, ελπίδες.

«Κλείσαμε ραντεβού με κάποιον ψυχίατρο της κλινικής. Μπορεί να ήταν και
ψυχολόγος, δεν είμαι σίγουρος. Το σίγουρο είναι πως δεσμεύτηκε να με κάνει
καλά». Μόλις φύγεις από ‘δώ, δεν θα έχεις κανένα πρόβλημα, του είπε.

Ο Παναγιώτης, 25 χρόνων σήμερα, μπήκε πριν από δύο χρόνια σε μια από τις
ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές της Αθήνας. Είχε ακούσει για αυτήν από γνωστούς
του. Πήγε με τους γονείς του και είπε να προσπαθήσει. Ήταν η πρώτη φορά που
δοκίμαζε να κόψει από την ηρωίνη. Θα ακολουθούσαν άλλες δύο προσπάθειες, πάλι
στο δωμάτιο κάποιας ιδιωτικής κλινικής. Τρεις προσπάθειες, τρία δεκαπενθήμερα
που του κόστισαν 1,5 εκατομμύριο δραχμές και ανεκτίμητο χρόνο παράτασης της
εξάρτησης από την ηρωίνη.

«Στην αρχή μού έδιναν 35 χάπια πρωί, μεσημέρι και βράδυ. Υποκατάστατα για τα
στερητικά και ηρεμιστικά για να κοιμάμαι. Όμως εγώ ένιωθα χάλια, πιο χάλια κι
από όσο ένιωθα με την ηρωίνη». Σιγά σιγά οι δόσεις των φαρμάκων μειώνονται.
«Και την τελευταία ημέρα σου δίνουν τη μικρότερη ποσότητα για να δουν, όπως
λένε, πώς θα αντιδράσεις και αν είσαι έτοιμος για το εξιτήριο».

Στις δεκαπέντε ημέρες της νοσηλείας του στην κλινική ο Παναγιώτης είδε και
ψυχολόγους. «Καμία από τις κουβέντες που κάναμε δεν με άγγιξε. Έμεναν πάντα
στην επιφάνεια. Κανείς δεν φαινόταν να νοιάζεται για το δικό μου το πρόβλημα
με τις ουσίες. Ποτέ δεν μίλησα για τον εαυτό μου, καμιά συζήτηση δεν έφτασε
ποτέ στην ουσία του πράγματος».

Δύο μήνες έμεινε καθαρός. «Ακόμα και αυτό το μικρό διάστημα ξέρω πια πως το
κατάφερα μόνος μου. Η νοσηλεία στην κλινική δεν με βοήθησε. Ήμουν όμως μόνος
μου απέναντι στις ουσίες και το κύκλωμα. Ξανάπεσα».

Τις επόμενες δύο φορές δεν χρειάστηκαν παρά μόνο δύο ώρες, αφότου βγήκε από
την είσοδο της κλινικής, για να ξανακυλήσει.

«Σε συνεννόηση με τον γιατρό έπαιρνες όσα φάρμακα ήθελες. Όχι μόνο ρομιντόν και μεθαδόνες, αλλά και ηρεμιστικά», λέει ο Μανώλης

Ο Μανώλης είναι 28 χρόνων και μετράει 13 χρόνια στη χρήση, τα πέντε από αυτά
στην ηρωίνη.

Πέρασε κι αυτός από κάποια ιδιωτική κλινική. Ήταν πριν από τρία χρόνια, όταν
αποφάσισε για πρώτη φορά να κόψει. «Θα κάτσεις εδώ να ξεκουραστείς και να
ηρεμήσεις όσο καιρό χρειάζεσαι», του είπε ο γιατρός που τον υποδέχθηκε. Και
προφανώς εννοούσε πως θα ηρεμήσει με τη βοήθεια μιας γενναίας ποσότητας
φαρμάκων. «Με τόσα χάπια που παίρνεις την ημέρα, δεν καταλαβαίνεις τι γίνεται
γύρω σου. Πώς θα απέδιδαν, λοιπόν, οι συζητήσεις με τους ψυχολόγους;».

Ύστερα από δύο εβδομάδες, με το εξιτήριο και την απόδειξη των 800.000 δραχμών
που πλήρωσε στο χέρι, πήγε κατ’ ευθείαν στην πιάτσα. «Βγήκα και έφυγα κατ’
ευθείαν για να πιω, δεν ήθελα τίποτα άλλο».

Οι δυο τους συναντήθηκαν πριν από εννέα μήνες στο Ανοικτό Θεραπευτικό
Πρόγραμμα «Διάβαση». Στο Πολιτιστικό Κέντρο του Προγράμματος τους συνάντησαν
και «ΤΑ ΝΕΑ». Ξέρουν πια πως «στην απεξάρτηση δεν υπάρχουν ουσίες. Δεν
καθαρίζεις αν κόψεις την ηρωίνη και αρχίσεις τα χάπια. Πρέπει να δουλέψεις
μόνο με τον εαυτό σου. Και μπορείς να το κάνεις μόνο δίπλα σε ανθρώπους που
δουλεύουν για τον ίδιο στόχο. Και μόνον αν καταλάβεις πως υπάρχει πολλή ζωή
ακόμη για σένα», λένε με ένα στόμα.

Ο Παναγιώτης και ο Μανώλης δεν είναι οι μόνοι που πέρασαν κάποτε την είσοδο
μιας ιδιωτικής κλινικής. Δεν ήχησαν μόνο στα δικά τους αυτιά οι υποσχέσεις που
δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.

Εκατοντάδες τοξικομανείς αναζητούν την ελπίδα σε κλινικές και προγράμματα του
ιδιωτικού τομέα, όπου το εμπόριο της απεξάρτησης ανθεί. Μερικές ημέρες
νοσηλείας αλλά και προγράμματα «τούρμπο» που δεν διαρκούν πάνω από 48 ώρες
υπόσχονται αυτό που στους χρήστες φαντάζει ακατόρθωτο.

Εκατομμύρια δραχμές θυσιάζονται στον βωμό μιας ελπίδας που δεν έχει
αντίκρυσμα. Φάρμακα σε μεγάλες ποσότητες γεμίζουν τις σελίδες των
συνταγολογίων και τον οργανισμό του χρήστη. Ρομιντόν, υπνωτικά, αλλά και
αντιψυχωσικά, κατασταλτικά φάρμακα ακόμη και μεθαδόνες μπαίνουν στο ατομικό
συρταράκι σου. Υπόσχονται να σε βγάλουν στην άλλη όχθη, να σε περάσουν
απέναντι από τα ναρκωτικά. Είναι όμως μόνον ένα διάλειμμα, κι αυτό γεμάτο
ουσίες.

Ανεξέλεγκτο

Και όλα αυτά την ώρα που, ως φαίνεται, κανένας από τους αρμόδιους δεν ελέγχει
τέτοιου είδους δραστηριότητες. Το εμπόριο της απεξάρτησης παραμένει κοινό
μυστικό, μια αγορά που δεν αγγίζει κανείς.

«Τέτοιου είδους ιδιωτικές κλινικές δεν λειτουργούν κάτω από κανένα καθεστώς
νομιμότητας, αφού για να γίνει αυτό πρέπει να υπάρχει η έγκριση του υπουργείου
Υγείας», τονίζει ο δρ Χαράλαμπος Πουλόπουλος, διευθυντής στο Κέντρο Θεραπείας
Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ). Και συνεχίζει πως «τίποτα από όσα υπόσχονται δεν
αποτελεί θεραπεία. Το μόνο που πετυχαίνουν είναι να εξαλείψουν το στερητικό
σύνδρομο του χρήστη, που δεν διαρκεί περισσότερο από επτά ημέρες και δεν είναι
παρά μόνο το προστάδιο της ουσιαστικής θεραπείας».

Κανένας έλεγχος δεν φαίνεται να γίνεται ούτε για τη λειτουργία, τις μεθόδους
που χρησιμοποιούν, αλλά και τις ποσότητες φαρμάκων που χορηγούν οι ιδιωτικές
κλινικές, κυρίως ψυχιατρικές, στους τοξικομανείς. Και κανείς, ως φαίνεται, δεν
είναι σε θέση να καταγγείλει τη δράση τους. «Αν διαφημίζονταν θα μπορούσαμε να
κάνουμε τη σχετική καταγγελία και να ακολουθήσει έλεγχος. Όμως κανένα τέτοιο
πρόγραμμα ή κλινική δεν βγαίνει στο φως. Γίνεται γνωστό από στόμα σε στόμα.
Και κανείς από την πλευρά μας δεν μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του
αστυνομικού», αναφέρει ο κ. Πουλόπουλος.

Ο υπεύθυνος των Δικτύων «Στροφή» και «Πλεύση» του ΚΕΘΕΑ, κ. Γιώργος Καλαρρύτης
επισημαίνει ότι οι γονείς μέσα στην απελπισία τους είναι ευάλωτοι σε
υποσχέσεις για γρήγορη απεξάρτηση ακόμη και μέσα σε 24 ώρες. «Πολλές ιδιωτικές
κλινικές μιλάνε και για 24ωρη απεξάρτηση με νάρκωση, την οποία έχω ακούσει ότι
χρεώνουν 2 εκατομμύρια. Η απεξάρτηση όμως η ψυχική χρειάζεται χρόνο,
προσπάθεια, υποστήριξη. Δεν είναι κάτι που γίνεται από τη μια στιγμή στην
άλλη. Εμείς δεν είμαστε τρελοί που έχουμε προγράμματα 2 και 3 χρόνων. ».

Όλες αυτές οι κλινικές που υπόσχονται απεξάρτηση είναι παράνομες, σύμφωνα με
τον κ. Καλαρρύτη. «Ο νόμος δίνει τη δυνατότητα για τη δημιουργία ιδιωτικών
κέντρων απεξάρτησης, εφ’ όσον λάβουν άδεια από τον ΟΚΑΝΑ», εξηγεί. «Κανείς
όμως μέχρι τώρα δεν έχει απευθυνθεί στον ΟΚΑΝΑ για κάτι τέτοιο».

«Κανείς από αυτούς δεν είναι ειδικός στην τοξικομανία και καμία από τις
κλινικές αυτές δεν λειτουργεί με τη φιλοσοφία της απεξάρτησης. Γιατί η
σωματική αποτοξίνωση δεν έχει σχέση με την απεξάρτηση από τις ουσίες»,
συμπληρώνει η κ. Κάκια Νικολάου, ψυχίατρος στη Μονάδα Απεξάρτησης 18ΑΝΩ.

Ψυχοφάρμακα που καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, αντιψυχωσικά και
διάφορα υπνωτικά αποτελούν μέρος της θεραπείας που πουλιέται ακριβά.
Συνδυάζονται με μεγάλες ποσότητες υποκατάστατων. Εδώ πρωταγωνιστές είναι τα
χάπια ρομιντόν, χωρίς όμως να αποκλείονται και οι μεθαδόνες, ανάλογα με το
περιστατικό, που βέβαια χορηγούνται παράνομα.

«Στο διάστημα της απεξάρτησης, ο χρήστης πρέπει να νιώθει καλύτερα από το
διάστημα της εξάρτησης. Στις κλινικές δεν συμβαίνει αυτό. Τα χάπια που
χορηγούνται κάνουν τον χρήστη να αισθάνεται χειρότερα. Παίρνει το εξιτήριο και
το μόνο που σκέφτεται είναι πώς θα καθαρίσει το κεφάλι του από τα φάρμακα.
Επιλέγει την ηρωίνη», λέει ο ιατρός Γιώργης Οικονομόπουλος ο οποίος ασχολείται
με τις εξαρτησιογόνες ουσίες.

«Είναι μια “νομιμοποιημένη” πιάτσα που λειτουργεί υπό την κάλυψη της ψυχικής
διαταραχής», διαπιστώνει η κ. Μάρθα Φωστέρη, υπεύθυνη του Ανοικτού
Θεραπευτικού Προγράμματος «Διάβαση». Οι περισσότεροι από τους γονείς που
προσεγγίζουν το πρόγραμμα έχουν να διηγηθούν μία τουλάχιστον ιστορία από
ιδιωτική κλινική. «Πολλοί από αυτούς φτάνουν εδώ οικονομικά εξουθενωμένοι,
αφού έχουν ξοδέψει τεράστια ποσά».

Η κ. Φωστέρη προσθέτει ότι «σε αυτούς τους χώρους επικρατεί το δίκαιο του
πελάτη, γιατί ως τέτοιος αντιμετωπίζεται ο χρήστης. Πολύτιμος χρόνος πάει
χαμένος. Κι αυτό χωρίς να υπολογίζει κανείς τις σοβαρές ψυχικές διαταραχές που
πιθανόν να προκαλέσει η χορήγηση φαρμάκων».

«Μόνος αρμόδιος να παρέμβει είναι η Πολιτεία. Μόνο με την ουσιαστική παρέμβαση
του κράτους θα σταματήσει η στυγνή εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου από
εμπόρους, οι οποίοι χρησιμοποιούν την απελπισία του τοξικομανούς για να
κερδίσουν. Και μόνον όταν υπάρξει μια θέση για όλους στα κρατικά προγράμματα
θα εξαλειφθούν τέτοια φαινόμενα», υπογραμμίζει ο κ. Σπύρος Αναστασόπουλος,
μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της προσωρινής διοικούσας επιτροπής του
συλλόγου «Αγώνας Ζωής», που αποτελείται τόσο από μέλη όσο και από φίλους του
προγράμματος μακράς διάρκειας του Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ).

Ψεύτικες ελπίδες με μορφίνες στη Σόφια της Βουλγαρίας

Νέοι τοξικομανείς κυρίως από τη Βόρεια Ελλάδα φεύγουν για τη Σόφια της
Βουλγαρίας, όπου παρακολουθούν το πρόγραμμα ενός ιδιώτη γιατρού. Τις
διαπραγματεύσεις αναλαμβάνει ο Στράτος Μπακιρτζής, από τη Θεσσαλονίκη. «Οι
γονείς έρχονται σε μένα και τους κανονίζω τη συνάντηση με τον γιατρό». Μιλάει
για το πρόγραμμα χαρακτηρίζοντάς το «ριζική αποτοξίνωση, σωματική και
ψυχική»…

Η μέθοδος που ακολουθείται στηρίζεται και πάλι στη φαρμακευτική αγωγή. Όμως
αυτήν τη φορά τα παιδιά δεν ξέρουν τι είναι τα χάπια που τους δίνονται. «Τους
δίνει τα χάπια με κλειστά τα μάτια», λέει ο Σ. Μπακιρτζής, που παραδέχεται πως
«δεν είναι επίσημο πρόγραμμα. Ερχόμαστε κρυφά»!

Πρόκειται όμως για μορφίνες. «Η φαρμακευτική αγωγή έχει ως βάση τη μορφίνη,
ενώ περιλαμβάνει και ηρεμιστικά – μυοχαλαρωτικά χάπια, αντίστοιχα του στεντόν,
τα οποία δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Στην αρχή σε μεγάλες δόσεις οι οποίες
σταδιακά μειώνονται. Δεν χρησιμοποιούμε μεθαδόνη», αναφέρει ο κ. Θεόδωρος
Πολυκράτης, ο οποίος ασχολείται με τη φυσιοθεραπεία – εργοθεραπεία των παιδιών
στη διάρκεια του προγράμματος.

Ανάλογα με το περιστατικό, το σπίτι που φροντίζουν να βρουν και το οποίο
βέβαια πληρώνει η οικογένεια του τοξικομανούς είναι κοντά ή μακριά από την
πόλη. Το κόστος, πάντως, ανεβαίνει ακόμα περισσότερο, αφού οι γονείς των
παιδιών πληρώνουν και τα φάρμακα που χορηγούνται.

«Τους αντιμετωπίζουμε ως ψυχικά ασθενείς»

«Οι ιδιωτικές νευροψυχιατρικές κλινικές επιτελούν το καθήκον τους σεβόμενες
τόσο τον ιατρικό τους χαρακτήρα όσο και τις ανάγκες των ασθενών τους». Αυτό
απαντά ο πρόεδρος της Ένωσης Νευροψυχιατρικών Κλινικών Αθηνών και Περιχώρων,
νευρολόγος – ψυχίατρος κ. Αντώνης Ανθούλης, στους κατήγορους των κλινικών
αυτών. Σε αυτούς δηλαδή που «υποστηρίζουν ότι οι κλινικές επιτελούν το έργο
της απεξάρτησης των χρηστών ναρκωτικών χωρίς να έχουν την ανάλογη αρμοδιότητα
και χωρίς να υπόκεινται στον έλεγχο του κράτους».

«Δεν εφαρμόζει καμιά από τις 14 κλινικές που ανήκουν στην Ένωση, κανένα
πρόγραμμα απεξάρτησης» λέει κατηγορηματικά ο κ. Ανθούλης. «Έρχονται παιδιά
στις κλινικές μας που είναι σε απελπιστική κατάσταση. Έχοντας πέσει σε βαθιά
κατάθλιψη, χρήζουν άμεσης ψυχοθεραπείας. Ο χρήστης είναι ένα άτομο που
παρουσιάζει έντονες ψυχοπαθητικές διαταραχές. Αυτόν τον άρρωστο άνθρωπο εμείς
τον παραλαμβάνουμε. Δεν μπορούμε να τον αφήσουμε. Δεν του χορηγούμε
υποκατάστατο ναρκωτικών», τονίζει ο κ. Ανθούλης.

Στο Λεκανοπέδιο λειτουργούν αυτή τη στιγμή 14 νευροψυχιατρικές ιδιωτικές
κλινικές ­ μεταξύ των οποίων και η «Κασταλία». Ο συνολικός αριθμός κλινών που
διαθέτουν είναι 2.000 κρεβάτια. «Όλες λειτουργούν είτε στα βόρεια προάστια,
είτε στα νότια. Για τη λειτουργία αυτών των κλινικών απαιτείται από τον νόμο
μια μεγάλη έκταση και ορισμένες προϋποθέσεις που μόνο σε αυτές τις ­ λεγόμενες
­ ακριβές περιοχές μπορούν να ικανοποιηθούν», εξηγεί ο κ. Ανθούλης.

«Σου εξαφανίζουν τα στερητικά, αλλά δεν μπορούν να παρέμβουν στην εγκεφαλική εξάρτηση»

Έβλεπε το γιο του να αργοσβήνει και δεν το πίστευε. Ήταν ένα ψηλό και
γεροδεμένο παιδί, μόλις 19 χρόνων. Η ηρωίνη, όμως, δεν τον άφηνε να ζήσει όπως
όλα τα παιδιά της ηλικίας του. Πριν από περίπου δύο χρόνια, τον πήρε
μισοπεθαμένο από το νησί όπου ζούσαν.

Ο Στράτος ήθελε να βοηθήσει το Βασίλη, το μοναχογιό του, και έψαχνε τρόπους.
Τότε, ένας φίλος τού είπε για μια κλινική στην Αθήνα, που βοηθάει τους
τοξικομανείς. «Κασταλία» την έλεγαν.

Αποφάσισε να τον πάει. Ήξερε πως τα έξοδα θα ήταν πολλά, όμως θα έκανε τα
πάντα για να τον δει ξανά καλά.

«Την πρώτη μέρα με παρέλαβε ένας από τους γιατρούς. Μου ζήτησε να βγω έξω για
τέσσερις μέρες και να μειώσω τη δόση της ηρωίνης στα 150 μιλιγκράμ. Εγώ
έπαιρνα τότε 600», αφηγείται ο 23χρονος, σήμερα, Βασίλης.

Το τήρησε. Επέστρεψε έπειτα από τέσσερις μέρες στην κλινική με τη δόση
μειωμένη, όπως του είχαν ζητήσει. «Έψαξαν όλα μου τα πράγματα και εμένα τον
ίδιο, και με οδήγησαν στο δωμάτιο που θα έμενα». Η πρώτη προσπάθεια άρχιζε.

Δύο εβδομάδες έμεινε στην «Κασταλία» ο Βασίλης. «Τις τέσσερις πρώτες μέρες μου
έδιναν 3 ρομιντόν μαζί με διάφορα αγχολυτικά. Έπαιρνα περίπου επτά χάπια,
τρεις φορές την μέρα». Είχε όμως δικαίωμα και για έξτρα χάπια, το βράδυ.
«Μέχρι τις 9.30 – 10.00 έπρεπε να έχουμε κοιμηθεί. Αν ερχόταν η νυχτερινή
βάρδια και σε έβλεπε όρθιο, σου έδινε ένα ακόμη χάπι για τον ύπνο».

Οι δεκαπέντε ημέρες πέρασαν ήρεμα. «Ήμουν καλά, δεν πονούσα, δεν ένιωθα τα
στερητικά». Σταδιακά, μειωνόταν και η δόση των φαρμάκων. «Τα τρία ρομιντόν
έγιναν δύο, και μετά ένα. Προς το τέλος, έπαιρνα μόνο ένα και την τελευταία
μέρα μας άφησαν χωρίς καθόλου φάρμακα. Ήθελαν να δουν πώς θα αντιδράσουμε
προτού μας δώσουν το εξιτήριο».

Πίστεψε πως θα τα κατάφερνε. «Ήμουν σχεδόν πεπεισμένος ότι, μόλις βγω, θα
μπορέσω να κόψω μόνος μου». Η πραγματικότητα τον διέψευσε. Πέντε μήνες
αργότερα, στη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας, ξανακύλησε.

Και ενάμιση χρόνο μετά, ξαναγύρισε στην ίδια κλινική. Είχε απευθυνθεί και σε
κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα, αλλά του είπαν πως η σειρά του θα ερχόταν σε
δυόμισι χρόνια. Τότε, ήθελε μόνο να εξαφανίσει τα στερητικά. Πέρασε άλλες 15
μέρες με χάπια και ψυχολόγους. «Κάθε μέρα είχαμε συζητήσεις.

Έρχονταν και πρώην χρήστες να μας πουν την εμπειρία τους».

Τη δεύτερη φορά, δεν χρειάστηκε παρά μόνο ένας μήνας για να ξαναπέσει στην
ηρωίνη. «Σου κάνουν καλά το σώμα, αλλά δεν μπορούν να παρέμβουν στην
εγκεφαλική εξάρτηση. Γι’ αυτήν είναι κατάλληλα μόνο τα προγράμματα του
κράτους.

Ήμουν καλά με τα χάπια, γιατί δεν πονούσα. Αυτό, όμως, δεν φτάνει για να
ξεχάσεις την ηρωίνη. Αυτό που υπάρχει μέσα στο κεφάλι σου και σε κάνει να
θέλεις την ουσία, θεραπεύεται με άλλο τρόπο».

Οι δύο φορές της νοσηλείας του Βασίλη κόστισαν στον Στράτο 1 εκατομμύριο
δραχμές.

«Στην αρχή, έκαναν καλή δουλειά. Αλλά όσο περνούσαν οι μέρες, ξανάπεφτε. Η
σωματική αποτοξίνωση δεν είναι αρκετή από μόνη της. Πρέπει και το μυαλό να
“ξεπλυθεί” από την ηρωίνη», λέει σήμερα ο πατέρας του Βασίλη.

Τη Δευτέρα, πατέρας και γιος έχουν το πρώτο ραντεβού στη Θεραπευτική Κοινότητα
«Ιθάκη». «Εκεί θα μπορέσει να θεραπεύσει το μυαλό του. Γιατί η απεξάρτηση
είναι δουλειά του κράτους».