Μύθοι και αλήθειες για τα φάρμακα

Ο Πέτρος Κασαρτζιάν είναι Διευθυντής του Κλάδου Φαρμάκων του Ομίλου Lavipharm

Οι κρατικοί οργανισμοί χαρακτηρίζουν το φάρμακο ως «επένδυση για τους
προμηθευτές, βάλσαμο για τους χρήστες, υποχρέωση για την Πολιτεία», ενώ για
την κοινή γνώμη υπάρχει «διόγκωση φαρμακευτικής δαπάνης» και η άποψη «το να
έχει ο πολίτης το φάρμακο τη στιγμή που το χρειάζεται, δεν είναι κάτι
διαπραγματεύσιμο».

Τελικά, εκφράζονται δύο βασικές θέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζουν μονομερώς και
αποσπασματικά τα φάρμακα:

* Τα φάρμακα κάνουν «κακό».

* Τα φάρμακα είναι ακριβά και οι εταιρείες κερδοσκοπούν.

Τις δύο αυτές θέσεις θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε, προκειμένου να
τοποθετηθούμε στο όλο θέμα του φαρμάκου και της τιμής του ορθολογιστικά.

* Τα φάρμακα κάνουν «κακό».

Επειδή τα φάρμακα συχνότατα έχουν παραπάνω από μία επιδράσεις στον ανθρώπινο
οργανισμό, που είναι από τη φύση του πολύπλοκος, εκτός από τη ζητούμενη δράση,
μπορεί να εμφανίσουν και κάποιες παρενέργειες ή ανεπιθύμητες ενέργειες όπως
αυτές αναφέρονται στα φύλλα οδηγιών των φαρμάκων. Στη διάρκεια της ανάπτυξής
τους τα φάρμακα ελέγχονται από τις εταιρείες με πολυδάπανες έρευνες, μελέτες
και με χρονοβόρους ελεγκτικούς μηχανισμούς διασφάλισης της ποιότητάς τους.
Σπανίως μπορεί να εμφανιστεί κάποια νέα και κακή για κάποιο συγκεκριμένο
ασθενή ανεπιθύμητη ενέργεια, η οποία μπορεί να έχει μοιραία κατάληξη. Όλα
λοιπόν τα παραπάνω συνηγορούν τελικά στο να γίνει η σωστή χρήση του φαρμάκου.
Κύριος στόχος και μέλημα της κάθε παρασκευάστριας φαρμακευτικής εταιρείας
πρέπει να είναι η Σωστή Χρήση των Φαρμάκων, γιατί μόνον έτσι εξασφαλίζεται ο
ασθενής που το λαμβάνει, ο γιατρός που το συνταγογραφεί και η εταιρεία που το
διακινεί.

* Τα φάρμακα είναι ακριβά

Το φάρμακο θεωρείται κοινωνικό αγαθό και γι’ αυτό υπόκειται στους κανόνες της
κρατικής διατίμησης. Για να φθάσει κάθε φάρμακο στην τελική του μορφή, έχουν
δαπανηθεί αρκετές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ και αυτό το γεγονός επηρεάζει
αναπόφευκτα την τιμή διάθεσής του. Χωρίς, όμως, τη σοβαρή αυτή επένδυση των
φαρμακευτικών εταιρειών σε έρευνα, ανάπτυξη, έλεγχο, κ.λπ., πολλά από τα
προβλήματα που ταλαιπωρούσαν τον άνθρωπο και σήμερα έχουν λυθεί με κάποιο
φάρμακο, θα είχαν παραμείνει άλυτα και θα είχαν λάβει διαστάσεις μάστιγας, που
θα υποβάθμιζαν σταθερά την ποιότητα ζωής του.

Ας μην ξεχνάμε, επίσης, το γεγονός στο οποίο κανείς συνήθως δεν αναφέρεται
όταν γίνεται λόγος για την τιμή των φαρμάκων: υπάρχουν πολλά φάρμακα που
κοστίζουν μόλις 250-300 δραχμές. Η τιμή αυτή θίγει τους παραγωγούς, την
επιστήμη αλλά και τον ίδιο τον ασθενή που το παίρνει, αφού για το φάρμακο οι
απαιτούμενοι κανόνες παραγωγής είναι ασφαλώς πολύ πιο δαπανηροί από εκείνους
που απαιτούνται για… τις απλές τσίχλες!

Οι εταιρείες κερδοσκοπούν τελικά ή όχι; Το ερώτημα αυτό πρέπει να απαντηθεί
από μας τους ίδιους, αφού βέβαια αναλογισθούμε το τι προηγείται της
κυκλοφορίας ενός νέου φαρμάκου. Εκείνο που ίσως δεν γνωρίζουμε όλοι, είναι ότι
η ανακάλυψη ενός νέου μορίου δεν είναι αρκετή για να φθάσουμε σε ένα νέο
φάρμακο. Τα διαφορετικά στάδια ανάπτυξής του, έως ότου φθάσει στα χέρια του
καταναλωτή, είναι και χρονοβόρα και πολυδάπανα. Έτσι, παρά το γεγονός ότι
πολλές εταιρείες δαπανούν περίπου το 15% των εσόδων τους στην έρευνα και
ανάπτυξη, ένα ελάχιστο ποσοστό των «νέων μορίων» βγαίνει στην αγορά.

Επομένως, όλες οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν για τη μετάβαση από το ένα
στάδιο της έρευνας στο επόμενο, που υπολογίζεται ότι ανέρχεται στο 75% του
κόστους ανάπτυξης του νέου προϊόντος, απλά «πάει στράφι»!

Το να βγάζει μια εταιρεία κέρδος από τα προϊόντα που αναπτύσσει, είναι
απαράβατος κανόνας, νόμος της αγοράς και απαραίτητη προϋπόθεση για να
παραμένει υγιής και να αναπτυχθεί.

Οι εταιρείες πετρελαίων, τροφίμων και άλλων απαραίτητων για την καθημερινή μας
ζωή ειδών σαφώς βγάζουν κέρδη. Από τον κανόνα αυτό είναι δυνατόν να εξαιρεθούν
οι φαρμακοβιομηχανίες;

Όσον αφορά το συνολικό κόστος της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα, η μελέτη
του ΙΟΒΕ, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα, αναφέρει πως «αποδείχθηκε ότι η
φαρμακευτική δαπάνη ως προς το ΑΕΠ δεν αυξάνεται με ανεξέλεγκτους ρυθμούς,
αλλά απλά κυμάνθηκε από 1,1% το 1996, στο 1% το 1999»! Για ποιο κόστος μιλάμε,
λοιπόν, όταν άλλα είδη ­ εξίσου χρήσιμα σε οργανωμένες κοινωνίες ­ παρουσίασαν
μεγαλύτερους δείκτες;

Όπως, επομένως, προκύπτει, όταν μιλάμε για φάρμακα, δεν πρέπει να αναφερόμαστε
ούτε μόνο στους οικονομικούς δείκτες ούτε στις κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες,
αλλά ούτε και στο συνολικό ποσό που καταναλώθηκε για φάρμακα. Εκείνο που
πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι το πώς καταναλώθηκαν, πώς χρησιμοποιήθηκαν και
πώς αξιοποιήθηκαν.