Απίθανη μια παγκόσμια οικονομική κρίση το 2001
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
Όταν έφυγα για τις διακοπές των Χριστουγέννων ανησυχούσα για την κατάσταση της
παγκόσμιας οικονομίας. Όπου και αν κοίταζα στην Αμερική, την ηπειρωτική
Ευρώπη, την Ασία και ειδικότερα τη Βρετανία οι οικονομικές συνθήκες
φαίνονταν καλές για την πορεία των κυριότερων οικονομιών του πλανήτη το 2001.
Οι προβλέψεις αυτές μιλούσαν για ανάπτυξη 2,7% το 2001 στη Βρετανία, 3% στις
Ηνωμένες Πολιτείες και την ευρωζώνη, 2% για την Ιαπωνία και 3,1% για την
παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της. Οι αγορές ωστόσο στα περισσότερα μέρη του
κόσμου είχαν διαφορετική άποψη. Η κατάρρευση των τεχνολογικών μετοχών και η
σταθερή ανάκαμψη των εταιρειών της «παλιάς οικονομίας» συνεχίστηκαν σύμφωνα με
τις προβλέψεις.
Παράλληλα, οι προβλέψεις μιλούσαν για συνέχιση αυτών των τάσεων και το νέο
χρόνο. Ο Άλαν Γκρίνσπαν, ωστόσο, είχε διαφορετική άποψη. Ανακοινώνοντας την
περασμένη Τετάρτη μια αιφνιδιαστική μείωση των αμερικανικών επιτοκίων, ο
πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών άλλαξε ξαφνικά
άρδην το σκηνικό στις αγορές. Τώρα πλέον είμαι σίγουρος ότι είναι σχεδόν
απίθανη μια ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας το 2001. Αυτό ισχύει κυρίως για
τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία και όλες τις άλλες μεγάλες οικονομίες, οι
οποίες το 2001 θα απολαύσουν μια χρονιά με αξιοπρεπείς ρυθμούς ανάπτυξης. Η
αμερικανική οικονομία ωστόσο αναμένεται να επιβραδύνει τους ρυθμούς ανάπτυξής
της περισσότερο απότομα σε σχέση με τις άλλες οικονομίες. Οι Αμερικανοί
καταναλωτές είναι πλέον περισσότερο συγκρατημένοι και οι αμερικανικές
επιχειρήσεις έχουν υπερεπενδύσει σε προϊόντα «υψηλής τεχνολογίας». Ωστόσο μια
επιβράδυνση από το 5% το 2000 σε περίπου 3% έως 3,5% το 2001 σίγουρα δεν
μπορεί να χαρακτηρισθεί ύφεση.
Στη Βρετανία και στην Ευρώπη, στο μεταξύ, έχουν σημειωθεί λιγότερες
πλεονάζουσες επενδύσεις και η καταναλωτική εμπιστοσύνη ανακάμπτει μετά τον
πανικό που δημιουργήθηκε το καλοκαίρι από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η καταναλωτική εμπιστοσύνη έκανε τον περασμένο
μήνα ρεκόρ. Γι’ αυτό οι ρυθμοί ανάπτυξης στη Βρετανία και την ευρωζώνη θα
είναι ισχυρότεροι το 2001 σε σχέση με το 2000. Ακόμη και η ιαπωνική οικονομία
μπορεί να επιταχύνει τους ρυθμούς ανάπτυξής της καθώς η νομισματική πολιτική
χαλαρώνεται.
Λόγοι αισιοδοξίας
 |
|
Η νομισματική χαλάρωση από τον Άλαν Γκρίνσπαν (δεξιά), πρόεδρο της κεντρικής |
Και θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους, αντίθετα με τους περισσότερους
αναλυτές, είμαι αισιόδοξος για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Μια ύφεση
της παγκόσμιας οικονομίας ήταν απίθανη ακόμη και στο χειρότερο στάδιο της μίνι
πετρελαϊκής κρίσης και της χρηματιστηριακής κατάρρευσης του περασμένου
Οκτωβρίου. Εξάλλου κάθε σημαντική οικονομική εξέλιξη μετά τον Οκτώβριο ήταν
καλύτερη των προσδοκιών. Αναλογιστείτε τέσσερις βασικούς παράγοντες.
Οι τιμές του πετρελαίου, μακράν η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια
οικονομία, έχουν μειωθεί κατά 30%. Και το σημαντικότερο είναι ότι η υπεύθυνη
συμπεριφορά του Οργανισμού Εξαγωγικών Χωρών Πετρελαίου έχει σχεδόν εξαφανίσει
τους φόβους για μια νέα πετρελαϊκή κρίση ανάλογη αυτών του 1974, του 1979
ακόμη και του 1990.
Στα χρηματιστήρια οι τιμές των τεχνολογικών μετοχών έχουν σημειώσει
περαιτέρω πτώση κατά 20% σε σχέση με τα τέλη Οκτωβρίου αλλά οι δείκτες της
ευρύτερης αγοράς έχουν σχεδόν διατηρηθεί σταθεροί τους τελευταίους τρεις
μήνες. Η σταθερότητα αυτή έχει ενισχύσει την άποψη ότι η έκρηξη της φούσκας
του αμερικανικού χρηματιστηρίου Νάσντακ δεν είναι ικανή να προκαλέσει μια
γενικευμένη κατάρρευση των χρηματιστηρίων. Επιβεβαιώνει επίσης την άποψη ότι
οι εταιρείες της «παλιάς» οικονομίας αποτελούν πλέον πολύ καλές ευκαιρίες
τοποθετήσεων για τους επενδυτές.
Η νίκη του Ρεπουμπλικανού Τζορτζ Μπους Τζούνιορ στις προεδρικές εκλογές των
Ηνωμένων Πολιτειών είναι σίγουρα πολύ καλή για τις βραχυπρόθεσμες οικονομικές
προοπτικές. Ο κ. Μπους θα προχωρήσει σε μεγάλες μειώσεις των επιτοκίων που θα
ενισχύσουν την κατανάλωση. Επιπλέον θα εφαρμόσει φιλικές προς τις επιχειρήσεις
πολιτικές. Αυτό είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε αύξηση των επενδύσεων στους
μέχρι πρόσφατα μη δημοφιλείς κλάδους της οικονομίας, όπως στην ενέργεια, την
καπνοβιομηχανία και τη βαριά βιομηχανία.
Κερασάκι στην κορυφή αυτών των θετικών εξελίξεων είναι και το απρόσμενο αλλά
καθυστερημένο δώρο που έκανε ο κ. Γκρίνσπαν στις αγορές και την οικονομία. Δεν
ήταν μόνο η μισή ποσοστιαία μονάδα μείωσης των επιτοκίων, αλλά και η
ανακοίνωση που τη συνόδευσε στην οποία εμμέσως τονιζόταν ότι είναι πολύ πιθανό
να ακολουθήσουν και άλλες.
Προβλήματα
Πολλοί αναλυτές ερμήνευσαν την αιφνιδιαστική κίνηση της κεντρικής τράπεζας των
Ηνωμένων Πολιτειών ως προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων που έχουν
δημιουργηθεί στο αμερικανικό τραπεζικό σύστημα και αυτό μπορεί να είναι
αλήθεια. Όποια και αν είναι τα κίνητρα του κ. Γκρίνσπαν, τα αποτελέσματα της
μείωσης των επιτοκίων θα είναι θετικά. Τα αμερικανικά επιτόκια είναι σχεδόν
σίγουρο ότι θα μειωθούν τουλάχιστον κατά ακόμη ένα τέταρτο της ποσοστιαίας
μονάδας ή ακόμη και μισή μονάδα στην επόμενη προγραμματισμένη συνεδρίαση της
κεντρικής τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών, στις 31 Ιανουαρίου. Αν οι
οικονομικοί δείκτες συνεχίσουν να δείχνουν ότι η αμερικανική οικονομία οδεύει
προς ανώμαλη προσγείωση τότε είναι πιθανή μια ακόμη μείωση των επιτοκίων στις
20 Μαρτίου. Τώρα ας εξετάσουμε ορισμένες πιθανές επιπτώσεις από αυτές τις
βελτιώσεις στις προοπτικές της αμερικανικής και της παγκόσμιας οικονομίας. Ενώ
τα αμερικανικά επιτόκια θα μειωθούν κατά τουλάχιστον μισή ακόμη ποσοστιαία
μονάδα τους επόμενους δύο μήνες είναι πολύ πιθανό να αυξηθούν ξανά το
καλοκαίρι ή το ερχόμενο φθινόπωρο όταν θα γίνει εμφανές ότι αποφεύχθηκε η
ανώμαλη προσγείωση της οικονομίας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Τράπεζα της Αγγλίας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να μην αναλάβουν
δράση τους επόμενους έξι μήνες. Ωστόσο, η πιθανότερη εξέλιξη είναι η μείωση
των βρετανικών επιτοκίων κατά ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας.
Οι επιπτώσεις στις αγορές συναλλάγματος από αυτές τις κινήσεις δεν θα
προκαλέσουν έντονες συγκινήσεις. Το ευρώ προβλέπω ότι θα κινηθεί με μικρές
διακυμάνσεις στα τωρινά επίπεδα έναντι του δολαρίου. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη
πιθανότητα σημαντικής διολίσθησης του ιαπωνικού νομίσματος. Από πού θα
αντλήσουν συγκινήσεις οι επενδυτές. Κατά τη γνώμη μου στα χρηματιστήρια και
στις μετοχές των εταιρειών της παλιάς οικονομίας. Οι τιμές αυτών των μετοχών
βρίσκονται σε επίπεδα προεξόφλησης ύφεσης των κυριότερων οικονομιών και με τα
πρώτα θετικά νέα εκτιμώ ότι θα κινηθούν ανοδικά, κυρίως στη Βρετανία και την
Ευρώπη. Παράλληλα, οι τιμές των ομολόγων οι οποίες βρίσκονται σε επίπεδο
προεξόφλησης όχι ύφεσης αλλά οικονομικής κρίσης είναι πιθανό να καταρρεύσουν
το 2001.
Και με τις τεχνολογικές μετοχές τι θα γίνει; Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη
ξεφουσκώσει και ορισμένες βρίσκονται σε ελκυστικά επίπεδα. Στην Ευρώπη
αντίθετα έχουν ακόμη μακρύ δρόμο πτώσης. Και σε κάθε περίπτωση πρέπει να
τονισθεί ότι ο κερδοσκοπικός πυρετός δεν χτυπά ποτέ δυο φορές στο ίδιο μέρος.
Και το τελευταίο μου συμπέρασμα. Η FED θα προλάβει την απότομη προσγείωση της
αμερικανικής οικονομίας με κάθε κόστος. Ωστόσο, οι κινήσεις της θα
δημιουργήσουν μια κερδοσκοπική φούσκα, κατά πάσα πιθανότητα στις τιμές των
ακινήτων και των εμπορευμάτων, δημιουργώντας πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως
στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτά όμως είναι προβλήματα που θα μας απασχολήσουν το
2002.
* Ο Anatole Kaletsky είναι οικονομικός αναλυτής της βρετανικής
εφημερίδας «The Times»
Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης
Google news
