Διαστάσεις Ο διάλογος έχει δύο κατευθύνσεις

Τζέρυ Άνταμς: «Κανείς δεν μπορεί να εγκρίνει τους σκοτωμούς»

Οι βομβιστικές επιθέσεις στο Ισραήλ ξεκίνησαν και πάλι. Οι Βάσκοι αυτονομιστές
πραγματοποιούν τουλάχιστον μία φονική επίθεση την εβδομάδα. Στη Βόρεια
Ιρλανδία, αντίθετα, η ανακωχή διαρκεί εδώ και δυόμισι χρόνια. Όχι επειδή τα
προβλήματα εκεί ήταν πιο εύκολα. Αλλά γιατί οι δύο πλευρές έδειξαν ωριμότητα.
Και κατανόησαν ότι η βία δεν οδηγεί πουθενά.

Η πιο χαρισματική προσωπικότητα της ειρηνευτικής διαδικασίας που ξεκίνησε πριν
από δέκα χρόνια στην Ιρλανδία είναι αναμφισβήτητα ο Τζέρυ Ανταμς. Ο πρόεδρος
του Σιν Φέιν δεν θέλει να συγκρίνει πρόσωπα και καταστάσεις. Μέσα από τη μακρά
εμπειρία του, όμως, έχει συμπεράνει ότι το να σκοτώνεις ή να τραυματίζεις
κόσμο δεν είναι πλέον αποδεκτό από κανέναν. Κι ότι ο διάλογος είναι ένας
δρόμος δύο κατευθύνσεων. Όποια κι αν είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μιας
σύγκρουσης, λέει σε συνέντευξή του στην Ελ Παΐς, δύο καταλήξεις μπορεί
να έχει: ή το ένα στρατόπεδο να νικήσει το άλλο ή να γίνουν διαπραγματεύσεις
χωρίς όρους και αποκλεισμούς. Η ισπανική κυβέρνηση εξακολουθεί να πιστεύει
στην πρώτη λύση. Κάποια μέρα θα καταλάβει ότι η μόνη δυνατή είναι η δεύτερη.

Η κατάσταση στη Νότια Αφρική δίδαξε στον Ανταμς ένα σημαντικό μάθημα: ότι
είναι λάθος να δαιμονοποιείς τον αντίπαλό σου. Αν γελάς με κάποιον, αν τον
θεωρείς ανέντιμο ή ανειλικρινή, πώς μπορείς να συνομιλήσεις μαζί του; Το πρώτο
βήμα λοιπόν είναι να καταστείλεις αυτή την παρόρμηση. Το δεύτερο είναι να
πείσεις τους οπαδούς σου ότι πρέπει να γίνει διάλογος. Ο Μάρτιν ΜακΓκίνες,
υπαρχηγός του Ανταμς και πρώην ηγέτης του IRA, ανέλαβε ένα ρίσκο: είπε στη
βάση ότι, κατά την άποψή του, ο Μπλαιρ είναι «εντάξει». Έτσι, αν ο Βρετανός
πρωθυπουργός δεν εκπληρώσει τις υποσχέσεις του, ζημιωμένος δεν θα βγει αυτός,
αλλά ο ΜακΓκίνες.

Το επόμενο στάδιο είναι να ξεκινήσεις τον διάλογο. Στην περίπτωση της
Ιρλανδίας ­ λέει ο Ανταμς ­ η ειρηνευτική διαδικασία είναι ένας πόλεμος που
γίνεται με άλλα μέσα. Είναι όμως καλύτερη από τον πόλεμο. Μια ατελής ειρήνη
είναι καλύτερη από έναν τέλειο πόλεμο. Για να παραμείνουν ζωντανές οι
διαπραγματεύσεις, χρειάζονται αυτοσυγκράτηση, υπομονή και έξυπνοι χειρισμοί.
Γιατί επέτρεψε ο IRA την επιθεώρηση του οπλισμού του; Ήταν μια θεαματική
ενέργεια, που στρεφόταν προς τους Ενωτικούς…

Και κάτι ακόμη. Ο Τζέρυ Ανταμς και οι σύντροφοί του αισθάνθηκαν επανειλημμένα
δυσαρεστημένοι από τους δημοσιογράφους, τους πληρωμένους κονδυλοφόρους,
εκείνους που κατ’ επάγγελμα παραπληροφορούν. Ποτέ δεν διανοήθηκαν, όμως, να
τους απειλήσουν, όπως κάνει η ΕΤΑ. Τα μέσα ενημέρωσης, και κυρίως εκείνα που
πρόσκεινται στο σύστημα, έχουν πολλά ελαττώματα. Παρέχουν όμως βήμα για
έκφραση και προβληματισμό. Και δεν νοείται άσκηση διπλωματίας χωρίς ενημέρωση
της κοινής γνώμης.

Στο κλείσιμο αυτού του τόσο αιματηρού αιώνα, ας αποτελέσουν οι σκέψεις του
Ανταμς μια αφορμή για γόνιμο προβληματισμό. Και για επανεξέταση της εμμονής
στη βία ως όπλου επίλυσης των προβλημάτων.