Πρόσωπα Η νομιμοποίηση του χάμπουργκερ

Μωρίς Ντρυόν. Διηύθυνε τη σύνταξη του δεύτερου τόμου του λεξικού της Γαλλικής Ακαδημίας

Έπειτα από μια ανάπαυλα που κράτησε… 65 χρόνια, η Γαλλική Ακαδημία εξέδωσε
λίγο πριν από τα Χριστούγεννα το νέο τόμο του επίσημου λεξικού της,
εγκρίνοντας με μισή καρδιά μια νέα σοδειά γαλλοαγγλικών λέξεων και εκφράσεων,
των επάρατων Franglais. Έτσι οι Γάλλοι θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν στα
σαλόνια λέξεις όπως χάμπουργκερ, κέτσαπ, τζακ-ποτ και τζόγκινγκ χωρίς να
προκαλούν τη μήνι της “αστυνομίας της γλώσσας”, όπως έχει αποκληθεί με αρκετή
δόση ειρωνείας το ίδρυμα των “Αθανάτων” υπερασπιστών της γλώσσας του Ρακίνα
και του Βολταίρου. Και όσοι θέλουν να γράψουν στα κείμενά τους λέξεις όπως
γκέισα, κιτς και τζάμπο τζετ δεν θα είναι αναγκασμένοι, όπως μέχρι τώρα, να
χρησιμοποιούν πλάγιους χαρακτήρες για να υπογραμμίσουν την ξενική προέλευση
της λέξης. Σύμφωνα με τον απερχόμενο γραμματέα της Ακαδημίας Μωρίς Ντρυόν (τον
διαδέχθηκε πέρυσι η Ελέν Καρρέρ ντ’ Ανκώς, η πρώτη γυναίκα επικεφαλής της
Ακαδημίας που ίδρυσε το 1635 ο καρδινάλιος Ρισελιέ), ο οποίος διηύθυνε όλα
αυτά τα χρόνια τη σύνταξη του λεξικού, παραλείφθηκαν μόνο λέξεις της μόδας που
φαινόταν απίθανο να αντέξουν το τεστ του χρόνου. Συνολικά 4.000 νέα λήμματα
περιλαμβάνονται στο νέο τόμο που περιλαμβάνει τις λέξεις από το “e” ως το “m”
και τιμάται 450 φράγκα (γύρω στις 23.000 δρχ.).

Ο Ντρυόν επέβλεπε προσωπικά τις εβδομαδιαίες συναντήσεις της ομάδας των δέκα
“Αθανάτων” που μαζεύονταν για να εκτιμήσουν το υλικό που συγκέντρων ερευνητές.
Καθένα από τα λήμματα που προτείνονταν εξεταζόταν λεπτομερώς πριν γίνει
αποδεκτό. Υπήρξαν έντονες διαφωνίες μεταξύ “γλωσσαμυντόρων” και “ελαστικών”,
αλλά γενικώς η διάθεση ήταν καλή, λέει ο 82χρονος ακαδημαϊκός.

Ο Μωρίς Ντρυόν, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και πρώην υπουργός,
θυμάται με νοσταλγία την έκδοση του πρώτου τόμου, το 1935, όταν τα γαλλικά
ήταν ακόμη η αδιαφιλονίκητη γλώσσα της διεθνούς διπλωματίας και η εισαγωγή
έστω και ενός αμερικανισμού θα προκαλούσε δημόσιο σκάνδαλο. Το πιο πιεστικό
πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ακαδημία, λέει ο Ντρυόν, είναι το γεγονός
ότι η ταχεία διάδοση των αγγλικών ως παγκόσμιας γλώσσας παράγει όλο και
περισσότερους διεθνείς σολοικισμούς, “τη γλώσσα των αεροδρομίων και των
ταξιδιωτικών πρακτόρων”.

Βέβαια η “αστυνομία της γλώσσας” μπορεί να αστυνομεύει μόνο τα επίσημα
έγγραφα, τις δημόσιες ανακοινώσεις και τα παρόμοια. Η γλώσσα είναι ένας
ζωντανός οργανισμός και η διείσδυση σ’ αυτόν των αμερικανικού στυλ αγγλικών
είναι αναπόφευκτη, αφού οι ΗΠΑ έχουν κυριαρχήσει στον κόσμο ­ όσο πικρό κι αν
είναι αυτό για τους Γάλλους, που ήταν κάποτε, ή πίστευαν πως είναι, στο κέντρο
του κόσμου. Στο μεταξύ, οι Αθάνατοι ετοιμάζουν τον τρίτο τόμο του λεξικού τους
με κάπως ταχύτερο ρυθμό: το 2005 αναμένεται ο επόμενος τόμος και ο τελευταίος
πέντε χρόνια αργότερα.